Brussels, ngày 19/3 (Reuters) – Ukraina sẽ tiếp tục phải chờ đợi khoản vay trị giá 90 tỷ euro từ Liên minh châu Âu, sau khi Thủ tướng Hungary Viktor Orbán ngăn chặn việc giải ngân tại hội nghị thượng đỉnh EU diễn ra ngày thứ Năm ở Brussels, theo các nguồn tin ngoại giao.

Ngay trước hội nghị, nhiều chính phủ EU đã chỉ trích gay gắt ông Orbán – người đang trong chiến dịch tranh cử và được xem là có lập trường gần gũi với Moskva. Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten thậm chí gọi động thái này là “hành vi tống tiền”.

Trong tuyên bố được 25/27 quốc gia thành viên ủng hộ, EU chỉ nhấn mạnh: “Điều quan trọng là phải đảm bảo Ukraina có đủ nguồn lực tài chính và quân sự để tự vệ trước sự gây hấn của Nga.” Một quan chức EU thẳng thắn nhận định: “Họ đã cố gắng, nhưng đã thất bại.”

Bất đồng về nguyên tắc và cam kết

Trước hội nghị, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết cả 27 nước EU – bao gồm cả Hungary – đã nhất trí về khoản vay này từ ngày 19/12. Khi đó, Hungary và Slovakia được phép không tham gia đóng góp.

Ông Merz nhấn mạnh nguyên tắc của EU là “sự trung thành và độ tin cậy”, quan điểm cũng được phần lớn các nhà lãnh đạo EU chia sẻ trong các cuộc thảo luận kín.

Dù vậy, các nước vẫn bày tỏ kỳ vọng khoản giải ngân đầu tiên cho Ukraina có thể được thực hiện vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, cách thức triển khai hiện vẫn chưa rõ ràng. EU đang nỗ lực vận động các nước thứ ba bù đắp khoản thiếu hụt tài chính khoảng 30 tỷ euro cho Kiev.

Điều kiện gây tranh cãi của Hungary

Tại hội nghị, ông Orbán tuyên bố chỉ dỡ bỏ quyền phủ quyết nếu nguồn dầu Nga được khôi phục qua đường ống đi qua Ukraina – tuyến ống hiện đã bị hư hại.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ông Orbán chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 4 và đang bị tụt lại phía sau trong các cuộc thăm dò.

Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas cùng Thủ tướng Croatia Andrej Plenković cho rằng lập luận về dầu mỏ chỉ là cái cớ, bởi Hungary hoàn toàn có thể nhập dầu qua Croatia.

Bà Kallas chỉ trích ông Orbán hành xử “thiếu lý trí” vì áp lực tranh cử. Trong khi đó, Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo nhận định: “Ông ấy đang sử dụng Ukraina như một công cụ trong chiến dịch tranh cử, và điều đó không tốt.”

Ông Orbán cũng được xem là đồng minh của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dự kiến sẽ tham gia vận động tranh cử tại Hungary.

Ảnh hưởng lan rộng và thế bế tắc

Việc Hungary tiếp tục phủ quyết không chỉ ảnh hưởng đến gói hỗ trợ tài chính mà còn làm đình trệ kế hoạch thông qua gói trừng phạt thứ 20 của EU nhằm vào Nga.

Một phần trách nhiệm cho tình trạng bế tắc cũng được cho là thuộc về Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelenskyy. Ông chỉ đồng ý sửa chữa đường ống dẫn dầu sau cuộc bầu cử tại Hungary.

Ủy ban châu Âu trước đó đề xuất một giải pháp trung gian: kiểm tra và giám sát việc sửa chữa đường ống. Tuy nhiên, đề xuất này dường như vẫn chưa nhận được sự chấp thuận từ phía Ukraina.

Tình hình hiện nay cho thấy sự chia rẽ ngày càng rõ rệt trong nội bộ EU, trong bối cảnh khối này đang nỗ lực duy trì hỗ trợ cho Ukraina và gia tăng sức ép đối với Nga.

Orban blockiert auf EU-Gipfel Finanzhilfen für die Ukraine