Viktoriia Zelenetska

Biên tập viên tin tức của today.ua

Việc vận chuyển ồ ạt các giá trị văn hóa khỏi Ukraine trong thế kỷ XX không chỉ đơn thuần là một vụ cướp bóc kinh tế. Đây còn là hành động có chủ đích nhằm phá hủy ký ức lịch sử và di sản văn hóa của dân tộc.

Hôm nay, trong chuyên mục “Trả lại những gì thuộc về Ukraine”, chúng ta sẽ nói về cách chính quyền Liên Xô đã có hệ thống cướp bóc Ukraine, biến di sản văn hóa của chúng tôi thành nguồn tài nguyên trị giá hàng triệu cho Moskva.

Trong những năm 1920, chính quyền Liên Xô đã đưa khỏi lãnh thổ Ukraine hàng chục tấn vàng và bạc. Trên danh nghĩa, việc này được giải thích là để “giúp đỡ người dân đang chết đói”, nhưng trên thực tế, dưới cái cớ đó đã diễn ra việc tịch thu có hệ thống các tài sản quý giá từ nhà thờ, bảo tàng và các bộ sưu tập tư nhân. Hàng nghìn hiện vật độc nhất đã bị đưa đi hoặc mất vĩnh viễn.

Quy mô của chiến dịch này được đề cập trong dự án “Kho báu của quốc gia” và trong cuộc phỏng vấn với Tiến sĩ lịch sử nghệ thuật Rostyslav Shmahal. Theo ông, đây không chỉ là tổn thất vật chất mà còn là sự phá hủy “mã văn hóa” được hình thành qua nhiều thế kỷ.

Theo quan điểm của nhà khoa học này, các sản phẩm kim loại không đơn thuần là đồ vật có giá trị. Chúng phản ánh trình độ phát triển của xã hội, truyền thống và hệ giá trị được tích lũy suốt hàng nghìn năm.

Việc vận chuyển diễn ra như thế nào

Đầu những năm 1920, tại các vùng lãnh thổ Ukraine bị chiếm đóng đã triển khai một chiến dịch quy mô lớn nhằm tịch thu tài sản của nhà thờ. Chính thức, chiến dịch này được giải thích là nhằm hỗ trợ các khu vực bị nạn đói, nhưng song song với đó, các hiện vật bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân cũng bị tịch thu.

Toàn bộ tài sản bị tịch thu trước tiên được chuyển đến Kharkiv, sau đó đưa tới các kho lưu trữ đặc biệt ở Moskva. Tại đây, các món đồ được phân loại: một phần bán ra nước ngoài, phần khác được giữ lại trong các quỹ bảo tàng của Nga. Số tiền thu được được dùng cho nhu cầu của nhà nước Liên Xô, bao gồm tuyên truyền và chi phí quân sự.

Quy mô tổn thất

Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, chỉ riêng năm 1922, từ các nhà thờ ở miền Trung và miền Đông Ukraine đã bị tịch thu khoảng 2.850 pút bạc (hơn 45 tấn), cùng vài pút vàng và gần 1.400 cara đá quý.

Ngoài ra, khoảng 150 bộ sưu tập tư nhân với tổng cộng khoảng 200 nghìn hiện vật đã bị đưa tới Moskva và Saint Petersburg. Tổng giá trị của chúng vào thời điểm đó tương đương một tỷ rúp Liên Xô — con số ngang với dự trữ vàng của Đế quốc Nga trước đây.

Trong số những thứ bị mất có hàng chục bộ sưu tập độc nhất về vàng Scythia, hiện vật Slav cổ và các kho báu khảo cổ của vùng Bắc Biển Đen. Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất là kho báu từ Mala Pereshchepyna, bao gồm hàng chục kg vàng và bạc.

Bán rẻ và làm phân tán di sản Ukraine

Một phần các thánh tích của Ukraine đã bị bán ra nước ngoài với giá tượng trưng. Ví dụ, hai bức tường biểu tượng bằng bạc từ các nhà thờ Ukraine đã xuất hiện trong các bảo tàng ở Los Angeles chỉ với vài nghìn đô la. Những hiện vật có giá trị lịch sử và văn hóa khổng lồ thực chất bị đổi lấy số tiền không đáng kể.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng không thể xem những sự kiện này tách rời khỏi chính sách chung của thời kỳ đó. Việc vận chuyển hàng loạt các giá trị văn hóa diễn ra song song với các cuộc đàn áp, nạn đói Holodomor và việc tiêu diệt giới trí thức.

Đây là một phần của quá trình rộng lớn hơn nhằm phá hủy bản sắc và di sản văn hóa Ukraine nói chung. Các chiến dịch tịch thu tài sản quý giá tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau trong những thập kỷ tiếp theo.

https://today.ua/489487-velike-pograbuvannya-ukrayini-u-hh-stolitti-yak-radyanska-vlada-tonnami-vivozila-zoloto-sriblo-j-unikalni-artefakti-rozprodayuchi-nashu-spadshinu-za-bezcin/