Đài Loan đang đối mặt với nguy cơ suy giảm năng lực phòng thủ khi số lượng binh sĩ ngày càng giảm do tỷ lệ sinh thấp, trong lúc Trung Quốc liên tục gia tăng sức ép quân sự. Các chuyên gia an ninh đã lên tiếng cảnh báo và đề xuất những giải pháp gây nhiều tranh luận.

Áp lực quân sự ngày càng tăng từ Trung Quốc

Tên gọi của cuộc tập trận đã khiến nhiều người dân Đài Loan phẫn nộ: “Sứ mệnh Công lý 2025” – cuộc diễn tập quân sự mà Bắc Kinh tiến hành vào tháng 12 nhằm gia tăng áp lực đối với hòn đảo tự trị mà Trung Quốc coi là một tỉnh ly khai và tuyên bố sẽ “thống nhất”, kể cả bằng vũ lực nếu cần.

Cuộc tập trận mô phỏng kịch bản bao vây Đài Loan, đánh dấu lần diễn tập quy mô lớn thứ hai trong năm 2025. Bước sang năm 2026, Trung Quốc tiếp tục hàng ngày điều máy bay chiến đấu và tàu chiến áp sát vùng biển, vùng trời quanh Đài Loan.

“Trung Quốc đang hành động ngày càng hung hăng”, chuyên gia quân sự Sheu Jyh-Shyang thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia (INDSR) tại Đài Bắc nhận định.

Trung Quốc gia tăng sức ép, Đài Loan cạn dần binh lực

Trong khi Trung Quốc tăng cường áp lực quân sự, Đài Loan lại đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân khẩu học.

Quốc đảo này có một trong những tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới. Từ năm 1983, tỷ lệ sinh đã giảm xuống dưới mức 2,1 con/phụ nữ – ngưỡng cần thiết để duy trì quy mô dân số. Gần đây, truyền thông Đài Loan cho biết với hơn 23 triệu dân, hòn đảo này đã chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già hóa” theo tiêu chuẩn Liên Hợp Quốc, khi hơn 20% dân số từ 65 tuổi trở lên.

Theo Bộ Nội vụ Đài Loan, dân số năm 2025 giảm hơn 100.000 người. Hệ quả là quy mô quân đội thu hẹp đáng kể: năm ngoái Đài Loan chỉ còn khoảng 152.000 binh sĩ, giảm so với gần 165.000 quân cách đó bốn năm.

Nguyên nhân từ thay đổi xã hội

Nhà khoa học chính trị Chen Fang-Yu (Đại học Soochow, Đài Bắc) cho rằng xu hướng này không phải là điều bất thường đối với một quốc gia công nghiệp hóa.

“Khi địa vị xã hội và sự độc lập tài chính của phụ nữ tăng lên, độ tuổi kết hôn bị đẩy lùi, đồng thời mong muốn sinh con cũng giảm xuống”, ông Chen nhận định.

Bên cạnh đó, nhiều người trẻ không kết hôn, kéo theo việc không sinh con. Tại Đài Loan, sinh con ngoài hôn nhân không phổ biến: chưa đến 4% trẻ em sinh ra ngoài giá thú, trong khi con số này ở Đức là khoảng 33%.

Chính phủ Đài Loan đã triển khai các biện pháp hỗ trợ, trong đó có trợ cấp khoảng 2.700 euro cho mỗi trẻ sơ sinh, nhằm khuyến khích sinh con.

Vấn đề an ninh quốc gia

Suy giảm dân số không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà còn trở thành vấn đề an ninh quốc gia trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc. Ngay từ năm 2006, chính quyền Đài Loan đã coi tỷ lệ sinh thấp là mối đe dọa đối với an ninh.

Dù Trung Quốc cũng đang già hóa nhanh và tỷ lệ sinh năm ngoái giảm xuống mức thấp kỷ lục, quân đội Trung Quốc với khoảng 2 triệu binh sĩ vẫn vượt trội hoàn toàn về quân số so với Đài Loan.

Nghĩa vụ quân sự và bài toán nhân lực

Tại Đài Loan, tất cả nam thanh niên đều phải thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc. Tuy nhiên, trong những năm 2010, thời gian phục vụ đã bị rút ngắn từ hai năm xuống chỉ còn bốn tháng. Chỉ từ năm ngoái, thời hạn này mới được kéo dài trở lại 12 tháng.

Việc tuyển mộ quân nhân chuyên nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn. Quân đội phải cạnh tranh gay gắt với khu vực kinh tế tư nhân – nơi có mức lương hấp dẫn hơn.

“Trong nhiều năm, các học viện quân sự tuyển sinh không đủ chỉ tiêu, đặc biệt ở những lĩnh vực cần đào tạo dài hạn như phi công, nơi ngày càng khó tìm đủ ứng viên”, ông Chen cho biết.

Phụ nữ, người nước ngoài và vũ khí công nghệ cao?

Trước tình trạng thiếu quân, một số chuyên gia đề xuất tuyển mộ binh sĩ nước ngoài, thậm chí xây dựng mô hình tương tự Quân đoàn Lê dương Pháp. Một số ý kiến khác cho rằng Đài Loan nên áp dụng nghĩa vụ quân sự với phụ nữ.

Bộ Quốc phòng Đài Loan cũng đang cân nhắc nới lỏng tiêu chuẩn tuyển quân. Một đề xuất cho phép tuyển cả những người cao chỉ 1,44 mét hoặc có chỉ số BMI lên tới 45. Hiện tại, một nửa dân số Đài Loan và một phần ba thanh thiếu niên bị thừa cân.

Chuyên gia Sheu Jyh-Shyang đề xuất giải pháp dài hạn là đầu tư vào các hệ thống vũ khí hiện đại, tự động hóa, vốn cần ít nhân lực hơn. Tuy nhiên, chi phí cho các loại vũ khí công nghệ cao là rất lớn.

Ngân sách quốc phòng bị bế tắc

Chính phủ của Tổng thống Lai Ching-te từng đề xuất dành thêm 40 tỷ USD trong 8 năm để mua sắm vũ khí, đồng thời nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2030.

Tuy nhiên, kế hoạch này hiện bị phe đối lập – vốn có xu hướng thân Bắc Kinh – chiếm đa số trong Quốc hội ngăn chặn, do bất đồng liên quan đến phân chia nguồn thu thuế giữa chính quyền trung ương và địa phương.

Bắc Kinh không thay đổi lập trường

Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục khẳng định lập trường cứng rắn về Đài Loan.

“Sự thống nhất của Tổ quốc, xu thế của thời đại, là điều không thể ngăn cản”, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố trong thông điệp năm mới – bất chấp mong muốn của người dân Đài Loan.

„China immer aggressiver“: Experten schlagen Alarm – Taiwan gehen die Soldaten aus