|
Nhà độc tài Nga Vladimir Putin đã khiến Nhật Bản phẫn nộ khi thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới đảo Iturup (Etorofu trong tiếng Nhật), một phần của quần đảo Kuril đang tranh chấp. Động thái này ngay lập tức làm bùng phát căng thẳng ngoại giao giữa Tokyo và Moskva.
Chính phủ Nhật Bản đã phản ứng giận dữ trước chuyến thăm của lãnh đạo Nga. Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi đã triệu tập Đại sứ Nga Nikolai Nozdrev, trong khi Thủ tướng Sanae Takaichi gọi hành động của Putin là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
* Tranh chấp lãnh thổ và chuyến thăm của Putin
Được biết đến ở Nhật Bản với tên gọi Lãnh thổ phía Bắc và ở Nga với tên gọi Quần đảo Kuril phía Nam, các đảo này đã bị Liên Xô chiếm đóng trong giai đoạn cuối của Thế chiến thứ II và là nguồn gốc của tranh cãi kể từ đó.
Sau khi chiếm đóng các đảo này vào năm 1945, Moskva đã trục xuất khoảng 17.000 người Nhật Bản khỏi đó, và ngày nay có khoảng 20.000 công dân Nga sinh sống tại đây.
Sau đó, các đảo này trở nên quan trọng về mặt chiến lược, cung cấp các căn cứ không quân và hải quân trong Chiến tranh Lạnh, khi Liên Xô đối đầu với Hoa Kỳ và đồng minh thân cận nhất ở Thái Bình Dương là Nhật Bản. Moskva đã tăng cường sự hiện diện quân sự của mình trên các đảo này trong nhiều năm.
Ngoài tầm quan trọng chiến lược, chuỗi đảo bao gồm Iturup, Kunashir, Shikotan và nhóm đảo Habomai còn cung cấp các ngư trường phong phú và các mỏ khoáng sản có giá trị.
Theo truyền thông nhà nước Nga, Putin đã đến thăm quần đảo Kuril hôm thứ Năm, gặp gỡ thống đốc khu vực và tham quan một nhà máy chế biến cá, bệnh viện và trường học trên đảo cực nam Iturup.
Hôm trước, thứ Tư, Putin đã đến thăm đảo Sakhalin của Nga, nơi ông ta thị sát các cuộc tập trận hải quân và tuyên bố rằng, 4 hòn đảo tranh chấp đã được công nhận là lãnh thổ của Nga trong các văn kiện quốc tế.
* Sự phẫn nộ của Nhật Bản
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gọi chuyến thăm của Putin đến vùng lãnh thổ tranh chấp là "hoàn toàn không thể chấp nhận được", nói rằng, nó "xúc phạm đến tình cảm của người dân Nhật Bản".
"Chuyến thăm này... của Tổng thống Nga đương nhiệm mâu thuẫn với lập trường nhất quán của Nhật Bản về các vùng lãnh thổ phía Bắc", - bà Takaichi nói với các phóng viên, sử dụng tên tiếng Nhật của các hòn đảo.
Bộ trưởng Ngoại giao Toshimitsu Motegi cũng chỉ trích chuyến thăm của Putin, tuyên bố rằng các hòn đảo tranh chấp "là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Nhật Bản cả về mặt lịch sử và theo luật pháp quốc tế".
Sau đó, theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, ông đã triệu tập đại sứ Nga để bày tỏ "sự phản đối mạnh mẽ" đối với chuyến thăm của nhà lãnh đạo Nga.
* Tuyên bố kỳ lạ của Putin
Trước đó, cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã đạt được thỏa thuận với Putin về vấn đề lãnh thổ này. Sau đó, công dân Nhật Bản được phép đến thăm mộ người thân và các cuộc đàm phán về một hiệp ước hòa bình trong tương lai được nối lại. Tuy nhiên, cuộc xâm lược Ukraina năm 2022 của Nga đã khiến Nhật Bản áp đặt lệnh trừng phạt đối với các cá nhân và tổ chức có liên hệ với Moskva, làm xấu đi quan hệ song phương.
Trong tuyên bố hôm thứ Tư, Putin ủng hộ hành động của Abe nhưng gọi các lệnh trừng phạt của Nhật Bản là "vô cớ".
"Nhật Bản đã xác định Nga là nguồn gốc chính của các mối đe dọa. Tôi muốn nhấn mạnh rằng, chúng tôi không đe dọa Nhật Bản... Ngược lại, Nhật Bản đang có yêu sách lãnh thổ đối với chúng tôi", - ông ta nói.
Ngoài ra, theo các báo cáo của truyền thông Nga, Putin đã có cuộc gặp tại Sakhalin "về việc đảm bảo an ninh biên giới phía đông của Nga".
* Tại sao Điện Kremlin leo thang căng thẳng với Nhật Bản?
Các nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh Hoa Kỳ (ISW) và các chuyên gia quốc tế đã xác định một số lý do cho hoạt động công khai và quân sự của Nga gần biên giới Nhật Bản:
- Trả đũa việc Nga ủng hộ Ukraina. Nhật Bản liên tục áp đặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn đối với Nga và đang tham gia vào các chương trình hỗ trợ tài chính và công nghệ cho Kyiv trong khuôn khổ G7.
- Phản đối sự hợp tác của Nhật Bản với NATO. Tokyo đang tăng cường hợp tác với Liên minh trong bối cảnh hành vi hung hăng của Trung Quốc, Triều Tiên và Nga.
- Tống tiền phương Tây. Việc tạo ra căng thẳng giả tạo ở Viễn Đông là một nỗ lực nhằm chuyển hướng các nguồn lực quốc phòng của các đồng minh Ukraina và buộc họ phải mặc cả chính trị.
BTV "NGƯỜI VIỆT KYIV" biên dịch
|