Tác giả  Benjamin Reuter

Từng tồn tại một “luật bất thành văn” trong cuộc xung đột Ukraine: Dù tổn thất lớn đến đâu, Nga sẽ không bao giờ thiếu binh sĩ. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy điều đó có thể đang thay đổi.

Nhận định “Putin có nhiều lính hơn đạn” từng phản ánh tương quan lực lượng trong những tháng đầu chiến sự. Quan điểm này dựa trên giả định rằng Moskva có thể chấp nhận tổn thất nhân lực lớn mà vẫn duy trì được nguồn bổ sung dồi dào. Vì vậy, bất chấp sự kháng cự của Kiev và sự hỗ trợ vũ khí từ phương Tây, Nga vẫn được cho là sẽ giành ưu thế trong cuộc chiến tiêu hao.

Lập luận này cũng được nhiều ý kiến ủng hộ đàm phán với Điện Kremlin viện dẫn: Ukraine với khoảng 40 triệu dân khó có thể cầm cự trước một nước Nga hơn 150 triệu dân. Trong thời gian dài, nhận định đó dường như chính xác.

Song sau bốn năm chiến sự, bức tranh trở nên phức tạp hơn.

Tổn thất lớn, chiến thuật “cối xay thịt” vẫn tiếp diễn

Theo ước tính, khoảng 1,2 triệu binh sĩ Nga đã thiệt mạng hoặc bị thương nặng kể từ khi xung đột nổ ra; con số phía Ukraine được cho là bằng khoảng một nửa. Dù vậy, giới tướng lĩnh Nga chưa thay đổi đáng kể cách tiếp cận.

Trong hai năm qua, chiến thuật bị ví như “cối xay thịt” – tung bộ binh tiến công gần như không có che chắn vào các vị trí phòng thủ Ukraine – vẫn được duy trì. Cách đánh này hiếm khi tạo đột phá lớn, song giúp Nga tiến lên chậm rãi nhưng đều đặn. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte từng so sánh tốc độ tiến quân của Nga “chậm như ốc sên làm vườn”.

Tuy nhiên, những dấu hiệu gần đây cho thấy chiến thuật này có thể sắp chạm giới hạn.

Tổn thất vượt quá số lượng tuyển mới

Theo Bloomberg và Financial Times dẫn nguồn từ quan chức chính phủ và quân đội châu Âu, Ukraine, trong tháng 1 vừa qua, quân đội Nga mất nhiều hơn khoảng 9.000 binh sĩ so với số có thể tuyển bổ sung.

Năm 2025, tổng tổn thất của Nga ước tính dao động từ 30.000–35.000 quân mỗi tháng. Tình trạng đào ngũ cũng gia tăng. Để bù đắp, Nga được cho là đã tuyển khoảng 400.000 binh sĩ trong năm 2025.

Các số liệu mới cho thấy tổn thất trong tháng 1 còn tăng mạnh, trùng với mục tiêu mà Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đặt ra: mỗi tháng khiến 50.000 binh sĩ Nga mất khả năng chiến đấu.

Đáng chú ý, khoảng 80% tổn thất của Nga hiện được cho là do các đòn tấn công bằng drone của Ukraine, chủ yếu diễn ra trong dải chiến tuyến rộng khoảng 20 km dọc mặt trận.

Nếu Ukraine đạt được mục tiêu trên, xu hướng từng định hình cục diện chiến tranh có thể đảo chiều. Giai đoạn 2022–2025, nhờ tuyển quân quy mô lớn, Nga đã mở rộng lực lượng từ 900.000 lên 1,2 triệu quân, duy trì sức ép liên tục dọc toàn tuyến hơn 1.000 km.

Bài toán chính trị và kinh tế với Điện Kremlin

Dù vậy, Nga chưa rơi vào tình trạng “cạn kiệt” nam giới trong độ tuổi chiến đấu. Vấn đề nằm ở chỗ khác.

Câu hỏi đặt ra là liệu Tổng thống Vladimir Putin có quyết định tiến hành thêm một đợt động viên bắt buộc quy mô lớn hay không. Đợt huy động năm 2022 từng khiến làn sóng người dân rời khỏi Nga, với hình ảnh hàng dài ô tô xếp hàng tại các cửa khẩu lan truyền toàn cầu.

Kể từ đó, Điện Kremlin chủ yếu dựa vào ưu đãi tài chính để thu hút quân nhân, với mức lương cao gấp 3–4 lần thu nhập trung bình và các khoản thưởng lớn một lần. Tuy nhiên, chi phí ngày càng cao khiến một số địa phương buộc phải cắt giảm hỗ trợ. Hiện Nga dành khoảng 40% ngân sách hằng năm cho cuộc chiến.

Ngoài ra, Moskva tiếp tục tuyển mộ phạm nhân, gây sức ép buộc nghĩa vụ quân sự ký hợp đồng tham chiến tại Ukraine và thậm chí điều động thương binh trở lại tiền tuyến. Nhiệm vụ hậu phương ngày càng được giao cho lực lượng dự bị để giải phóng quân số cho mặt trận.

“Thời gian không còn đứng về phía Moskva”

Chính trị và kinh tế khiến một đợt tổng động viên mới trở nên nhạy cảm. Lực lượng lao động – đặc biệt là lao động có tay nghề – đang thiếu hụt trong năm thứ tư chiến sự. Điều này hạn chế khả năng huy động thêm nhân lực cho tiền tuyến.

Chuyên gia quân sự Mỹ Michael Kofman nhận định “thời gian không còn đứng về phía Nga như nhiều người nghĩ”, thậm chí “đang chống lại Moskva”. Theo ông, phần lớn những người sẵn sàng tình nguyện đã ra mặt trận.

Kofman cho rằng, dù Nga vẫn có lợi thế nhân lực đáng kể so với Ukraine, xu hướng bất lợi có thể gia tăng. Nếu mức tổn thất hiện tại tiếp diễn, Điện Kremlin có thể buộc phải giảm cường độ và quy mô các chiến dịch dọc chiến tuyến hơn 1.000 km trong những tháng tới, qua đó giảm áp lực lên phòng tuyến Ukraine.

Khả năng Nga đạt được các đột phá chiến lược lớn trong năm nay vì thế bị đánh giá là thấp. Xa hơn, Moskva có thể không còn đủ nguồn lực để hiện thực hóa các mục tiêu kiểm soát lãnh thổ quy mô lớn như kỳ vọng ban đầu.

Russische Verluste übersteigen Rekrutierung: Plötzlich könnte ein Mangel an Soldaten zum Problem für Putin werden