Bài viết của Stephanie Gauthier

Tổng thống Nga Vladimir Putin vừa đưa ra một trong những tuyên bố đối đầu gay gắt nhất trong nhiều tháng qua, khẳng định Nga sẽ chiếm toàn bộ vùng Donbas và cảnh báo châu Âu sẽ phải đối mặt với chiến tranh nếu thách thức Moscow.

Chỉ vài giờ trước khi Mỹ và Nga bước vào vòng tiếp xúc mới nhằm thăm dò khả năng xây dựng một khuôn khổ hòa bình, Tổng thống Vladimir Putin đã đưa ra những phát biểu cứng rắn hiếm thấy. Ông tuyên bố Nga sẽ giành quyền kiểm soát toàn bộ khu vực Donbas và cảnh báo châu Âu rằng chiến tranh là điều không thể tránh khỏi nếu phương Tây quyết định đối đầu trực tiếp với Moscow.

Những tuyên bố này được đưa ra đúng thời điểm các quan chức Mỹ chuẩn bị các cuộc trao đổi sơ bộ tại Moscow, cho thấy sự đối lập ngày càng rõ giữa nỗ lực ngoại giao và giọng điệu ngày càng khó đoán của Điện Kremlin. Khi khẳng định Donetsk và Luhansk sẽ “thuộc về Nga bằng biện pháp quân sự hoặc cách khác”, đồng thời tuyên bố Nga đã “sẵn sàng” cho xung đột với châu Âu, ông Putin đã tạo ra bầu không khí căng thẳng, đe dọa làm lu mờ mọi tín hiệu hướng tới đàm phán hòa bình.

Donbas là “không thể thương lượng”

Trong bài phát biểu truyền hình về tình hình chiến sự, Tổng thống Nga siết chặt lập trường đối với Donbas và đưa ra tối hậu thư rõ ràng với Kiev. Ông khẳng định mục tiêu của Nga là kiểm soát hoàn toàn hai vùng Donetsk và Luhansk, coi đây chỉ là vấn đề thời gian chứ không phải lựa chọn.

“Hoặc chúng tôi giải phóng các khu vực này bằng vũ lực, hoặc quân đội Ukraine rút đi,” ông Putin tuyên bố. Cách diễn đạt này gần như loại bỏ mọi khả năng thỏa hiệp, cho thấy Moscow sẵn sàng theo đuổi một chiến dịch kéo dài và tốn kém. Việc nhấn mạnh sẽ đạt được mục tiêu “bằng quân sự hoặc các biện pháp khác” cũng làm dấy lên lo ngại Nga có thể sử dụng thêm các công cụ gây sức ép chính trị và kinh tế.

Cảnh báo trực diện châu Âu

Khi đề cập đến vai trò của châu Âu, giọng điệu của ông Putin trở nên gay gắt hơn. Ông cảnh báo rằng nếu châu Âu “bất ngờ muốn chiến đấu với Nga”, Moscow sẵn sàng đáp trả ngay lập tức. Đáng chú ý, ông còn tuyên bố: “Khi đó sẽ không còn ai ở châu Âu để đàm phán.”

Những phát biểu này được xem là lời đe dọa trực tiếp, cho thấy bất kỳ động thái cứng rắn nào từ phía châu Âu cũng có thể dẫn đến leo thang nghiêm trọng, làm suy yếu các nỗ lực ngoại giao hiện nay và gia tăng lo ngại về tính khó lường trong thông điệp của Điện Kremlin.

Ukraine bác bỏ tối hậu thư, kêu gọi “hòa bình thực sự”

Phản ứng trước những tuyên bố mới của ông Putin, Ukraine lập tức thể hiện lập trường cứng rắn. Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng các quan chức cấp cao khẳng định Kiev sẽ không rút quân khỏi các khu vực Donetsk và Luhansk còn đang kiểm soát, cũng như không chấp nhận yêu sách lãnh thổ của Nga như cái giá cho hòa bình.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha nhấn mạnh Kiev muốn “hòa bình thực sự, không phải sự xoa dịu”, đồng thời cảnh báo việc nhượng bộ sẽ lặp lại những sai lầm lịch sử từng khuyến khích hành động xâm lược. Ukraine cũng cho rằng lời đe dọa đối với châu Âu chỉ càng chứng minh vì sao EU và NATO cần tiếp tục đoàn kết, duy trì trừng phạt và hỗ trợ quân sự cho Kiev.

Châu Âu tăng cường phòng thủ

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã phản ứng trước tuyên bố của ông Putin bằng việc lên án mạnh mẽ và triển khai các biện pháp củng cố năng lực phòng thủ. Tại Brussels và nhiều thủ đô khác, giới chức nhấn mạnh rằng những lời đe dọa này không làm suy yếu liên minh, mà trái lại càng cho thấy sự cấp bách của việc đứng vững bên Ukraine.

EU tiếp tục duy trì các lệnh trừng phạt và hỗ trợ tài chính cho Kiev, đồng thời xem xét sử dụng tài sản Nga bị đóng băng để phục vụ nỗ lực chiến tranh của Ukraine. NATO cũng khẳng định sẵn sàng bảo vệ lãnh thổ trước mọi hành động gây hấn, trong khi EU thúc đẩy sáng kiến quốc phòng “Readiness 2030”, nhằm tăng mạnh chi tiêu chung cho phòng không, tên lửa, pháo binh và máy bay không người lái.

Nghi vấn xung quanh nỗ lực hòa đàm của Mỹ

Trong khi đó, các nỗ lực của Mỹ nhằm thúc đẩy một kế hoạch hòa bình đang tập trung vào các cuộc tiếp xúc trực tiếp, kín đáo với Điện Kremlin. Một số nhân vật như Steve Witkoff và Jared Kushner được cho là đã thảo luận với ông Putin về một kế hoạch 28 điểm, bị chỉ trích là phản ánh nhiều yêu cầu của Nga và thiếu sự tham gia của Ukraine.

Truyền thông điều tra còn cho biết một số doanh nhân Mỹ và các tài phiệt Nga coi tiến trình đàm phán là cơ hội cho các thỏa thuận năng lượng và đầu tư trong tương lai, làm dấy lên lo ngại rằng hòa bình có thể bị đánh đổi bằng lợi ích kinh tế riêng, thay vì đặt chủ quyền và lợi ích của Ukraine lên hàng đầu.

Putins Drohungen werden unberechenbarer, Europa wird vor Krieg gewarnt