Tác giả: Sven Hauberg 

Một đường ống dẫn khí mới được kỳ vọng sẽ đưa khí đốt Nga sang Trung Quốc, và hợp đồng đã vừa được ký kết. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Bắc Kinh hoàn toàn có thể để dự án này đổ bể.

Đây được coi là một dự án “siêu khủng” – biểu tượng cho sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa Nga và Trung Quốc. Tuần trước, Alexei Miller, Chủ tịch tập đoàn Gazprom, tuyên bố sau nhiều năm đàm phán, hai bên đã thống nhất xây dựng đường ống dẫn khí mới mang tên “Sức mạnh Siberia 2”, có khả năng vận chuyển tới 50 tỷ mét khối khí đốt mỗi năm, trải dài khoảng 6.700 km từ Siberia sang Trung Quốc.

Nga, Trung Quốc và Mông Cổ đã ký hợp đồng 30 năm, Miller thông báo tại Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước nhiều ngày của Tổng thống Vladimir Putin. Đồng thời, việc cung ứng khí đốt qua một tuyến đường ống khác đang xây dựng cũng sẽ được mở rộng.

Gazprom cho biết công trình này sẽ kéo dài 4–5 năm, và hiện là “dự án khí đốt lớn nhất thế giới”. Với việc mất phần lớn khách hàng châu Âu sau khi Nga phát động chiến tranh xâm lược Ukraine, Moskva rất cần những thành công như vậy. Dù Ấn Độ và Trung Quốc đã thay thế một phần, nhưng Ấn Độ trả giá thấp hơn nhiều và còn bị Mỹ gây sức ép thuế quan, khiến New Delhi có thể cắt giảm nhập khẩu khí đốt Nga trong dài hạn.

Trung Quốc – khách hàng khí đốt lớn nhất của Nga

“Power of Siberia 2” sẽ củng cố vị thế Trung Quốc là thị trường tiêu thụ khí đốt số một của Nga. Tuy nhiên, nhiều nghi ngờ vẫn tồn tại về khả năng dự án thành hiện thực. Các chi tiết hợp đồng chưa được công bố, và trong nhiều năm, hai bên luôn tranh cãi về giá cả. Đáng chú ý, Chủ tịch Tập Cận Bình trong bài phát biểu tại Ủy ban Hữu nghị Trung–Nga cuối tuần qua cũng không hề nhắc tới dự án này.

Các chuyên gia cho rằng Bắc Kinh cố tình để Nga chờ đợi nhằm ép giá xuống. Miller tuyên bố giá khí đốt mà Trung Quốc phải trả sẽ thấp hơn châu Âu, viện dẫn chi phí vận chuyển thấp. Putin cũng tìm cách hạ nhẹ vấn đề, nhấn mạnh rằng đây là “thỏa thuận cùng có lợi, theo nguyên tắc thị trường, không có chuyện làm từ thiện”.

Bài toán chi phí và nỗi lo Mỹ–châu Âu

Theo chuyên gia năng lượng Joe Webster (Atlantic Council), “Power of Siberia 2” có khả năng sẽ không bao giờ được xây dựng do chi phí khổng lồ, ước tính hàng chục tỷ euro – cao hơn đáng kể so với “Sức mạnh Siberia 1”, vốn đã đưa khí Nga sang Trung Quốc từ năm 2019.

Ông cũng chỉ ra rằng Trung Quốc không phụ thuộc vào khí đốt Nga, bởi nước này có nhiều giải pháp thay thế trong nước (bơm nhiệt, xe điện…) và đã đa dạng hóa nguồn cung từ Turkmenistan, Kazakhstan, Myanmar. Nếu dự án thành công, tỷ lệ phụ thuộc vào khí đốt Nga có thể lên tới 50% – điều Bắc Kinh khó chấp nhận.

Webster nhận định Bắc Kinh có thể bỏ rơi dự án để tránh khiêu khích phương Tây: “Ký một siêu dự án với Điện Kremlin sẽ bị Washington và Brussels coi là hành động thách thức, kéo theo các biện pháp đối phó.” Ngoài ra, đường ống này còn đe dọa trực tiếp đến lợi ích của Mỹ, vốn xuất khẩu một lượng nhỏ LNG (khí tự nhiên hóa lỏng) sang Trung Quốc nhưng giá cao hơn nhiều so với khí qua đường ống.

Nga ngày càng phụ thuộc Trung Quốc

Dù Trung Quốc vẫn tích cực làm ăn với Nga, kể cả bán sản phẩm lưỡng dụng phục vụ mục đích quân sự, các nhà quan sát cho rằng cán cân quan hệ nghiêng hẳn về Bắc Kinh. Trung Quốc có thể lựa chọn đối tác thương mại, trong khi Nga gần như bị cắt khỏi thị trường phương Tây.

Henrik Wachtmeister (dự án China–Russia Dashboard) cảnh báo: “Power of Siberia 2” có thể khiến Nga phụ thuộc nhiều hơn nữa vào Trung Quốc, đối tác thương mại quan trọng bậc nhất mà Moskva không thể thay thế.

Putin droht Niederlage: China könnte wichtiges Prestigeprojekt mit Russland doch noch scheitern lassen