Tác giả Christian Kerl 

Hòa bình ở Ukraine vẫn chưa thấy bóng dáng, nhưng phương Tây đã bắt đầu chuẩn bị. Với một chiến lược mới, Ukraine sẽ được biến thành một “con nhím thép” trong thời bình: không phải nhờ NATO hay lực lượng bộ binh nước ngoài, mà bằng chương trình tái vũ trang trị giá hàng tỷ euro để đảm bảo sự tồn tại lâu dài sau lệnh ngừng bắn – do Đức và các nước châu Âu khác tài trợ.

Những vũ khí mới đang thắp lên hy vọng cho các chiến lược gia quân sự. Lần đầu tiên, Ukraine đã phát triển được hệ thống tên lửa hành trình hạng nặng có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Vài ngày trước, tên lửa hành trình “Flamingo” – mang một tấn thuốc nổ, tầm bắn gần 3.000 km – được sử dụng lần đầu tiên. “Giá trị lớn nhất của Flamingo chỉ có thể hiểu được nếu xem nó như một công cụ răn đe của Ukraine sau chiến tranh,” chuyên gia an ninh Fabian Hoffmann nhận định.

Hoffmann hình dung một kịch bản Ukraine sở hữu từ 2.000–4.000 tên lửa hạng nặng, có thể phóng trong vòng 24–48 giờ nếu Nga tái xâm lược, nhằm tê liệt kinh tế Nga ngay từ đầu. Điều này có thể khiến Moscow tự nhận thấy cái giá của hành động xâm lược là quá lớn.

Tuy nhiên, dự án này còn nhiều thách thức: chi phí một quả Flamingo gần 1 triệu euro – rẻ hơn so với sản phẩm phương Tây nhưng vẫn quá lớn với Ukraine. Khả năng sản xuất hơn 200 quả mỗi tháng như tuyên bố cũng bị nghi ngờ. Dù vậy, định hướng đã rõ: Ukraine cần “tự lực cánh sinh”, với sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ phương Tây.

Vũ trang được xem là trụ cột trung tâm trong giải pháp hậu chiến và bảo đảm an ninh cho Ukraine. Tại Berlin, giới chức bàn đến một “tam giác” hỗ trợ: viện trợ tài chính, hợp tác tăng cường công nghiệp quốc phòng Ukraine và viện trợ vũ khí trực tiếp. Mô hình Israel là nguồn cảm hứng: Mỹ mỗi năm viện trợ 3,8 tỷ USD cho Israel để phát triển công nghệ vũ khí và hệ thống phòng thủ Vòm Sắt mà không cần liên minh chính thức. Tổng thống Volodymyr Zelensky từ lâu cũng kêu gọi Ukraine trở thành “một Israel lớn”.

Hiện tại, Ukraine có hơn 800 công ty quốc phòng với 300.000 lao động, đáp ứng 1/3 đến một nửa nhu cầu vũ khí – và 100% với UAV. Nhưng khó khăn lớn nhất vẫn là tiền. Kiev ước tính năng lực sản xuất năm nay trị giá 35 tỷ USD, trong khi trước chiến tranh chỉ 1 tỷ. Tuy nhiên, Ukraine chỉ tự lo được 1/3, còn thiếu tới 24 tỷ USD.

Nhiều quốc gia châu Âu đã cam kết hỗ trợ. Đức dự kiến trang bị cho 4 lữ đoàn bộ binh cơ giới, hợp tác sản xuất tên lửa hành trình tầm xa cùng Ukraine và đầu tư nhà máy quốc phòng ngay trên đất Ukraine. Rheinmetall đã mở nhà máy sửa chữa xe bọc thép và nay triển khai sản xuất xe chiến đấu bộ binh Lynx.

Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo nâng cấp quân sự có thể mất 10–15 năm và tiềm ẩn nguy cơ nếu khả năng răn đe không đủ sức thuyết phục, Nga có thể thử thách. Zelensky cho rằng để răn đe mà không cần NATO, Ukraine cần 1,5 triệu quân và 220 lữ đoàn tác chiến – một thách thức khổng lồ.

Các chuyên gia cũng dự đoán Nga sẽ đòi Ukraine giải giáp hoặc giới hạn tầm bắn tên lửa trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Nhưng việc Kiev và châu Âu thúc đẩy chiến lược “nhím thép” cho thấy một lằn ranh đỏ: nếu không có NATO và binh sĩ NATO, thì tái vũ trang quân sự là điều kiện tối thiểu để có hòa bình.

New peace plan: Ukraine becomes "porcupine of steel"