Cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul và người đồng cấp Nga Sergei Lavrov tiếp tục gây tranh luận gay gắt. Một số chuyên gia lo ngại Đức đã bị kéo vào một “cái bẫy” ngoại giao và cuối cùng thậm chí còn bị phía Nga chế giễu.

Cuộc trò chuyện kéo dài 20 phút giữa Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov bên lề phiên tranh luận chung của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York đã tạo ra những phản ứng hoàn toàn trái chiều, ngay cả nhiều ngày sau cuộc gặp.

Đây là lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh Ukraine bắt đầu, ngoại trưởng hai nước tiến hành cuộc gặp song phương.

Wadephul giải thích trên chương trình “Tagesthemen” của ARD: “Bạn không cần đàm phán với bạn bè, mà phải đàm phán với đối thủ”. Vì vậy, theo ông, cuộc trò chuyện với Lavrov là cần thiết, dù không đạt được kết quả tích cực.

“Nhưng với tất cả những ai liên tục nói rằng Đức phải đàm phán, Đức phải nói chuyện với Nga, thì bây giờ tôi trả lời rằng: Chúng tôi đang làm điều đó.”

Đây là lần đầu tiên Berlin một lần nữa dựa vào đối thoại trực tiếp với Moscow trong bối cảnh căng thẳng vẫn tiếp diễn.

Chỉ vài ngày trước, Wadephul đã cáo buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin gia tăng hành động gây hấn nhằm vào châu Âu, trong đó có liên quan đến vụ phát hiện máy bay không người lái tại sân bay Leipzig. Sau khi một UAV được chuẩn bị chất nổ được phát hiện bên cạnh các máy bay chở hàng Ukraine hồi đầu tháng 8, chính phủ Đức quy trách nhiệm cho Nga về âm mưu tấn công và tuyên bố các biện pháp trừng phạt.

“Ông chỉ cần gọi điện cho tôi là được”, Lavrov nói sau cuộc gặp

Wadephul nói với ZDF hôm thứ Bảy rằng ông đã nhận được lời khuyên từ nhiều đồng nghiệp nên cởi mở với việc đối thoại với Nga. Các đồng nghiệp cho rằng “đến một lúc nào đó, hai bên phải trực tiếp nói chuyện với nhau một lần nữa”.

Ngoài ra, ông không muốn châu Âu giao toàn bộ việc trao đổi với Nga cho phía Mỹ. Tuy nhiên, nguyên tắc “không bàn về Ukraine nếu không có Ukraine” vẫn được duy trì, Wadephul nhấn mạnh.

Dù vậy, cả hai bên đều thừa nhận cuộc gặp không tạo ra đột phá.

Theo các nguồn tin từ phái đoàn Đức, Wadephul kêu gọi Nga giảm leo thang căng thẳng. Ông nhấn mạnh rằng những sự cố như âm mưu tấn công tại Leipzig hồi đầu tháng 8 hay các cuộc tấn công kiểu “chiến tranh lai” khác sẽ không làm lung lay quyết tâm của Đức trong việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine.

Tuy nhiên, những sự việc này càng làm quan hệ Đức – Nga vốn đã tổn hại nghiêm trọng thêm căng thẳng. Wadephul cũng làm rõ rằng ông kỳ vọng giới lãnh đạo Nga thể hiện thiện chí nghiêm túc trong việc chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine.

Khi được Hãng thông tấn Đức dpa hỏi tại New York, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đáp rằng ông không nghe thấy điều gì khác với những tuyên bố mà Berlin vẫn công khai hằng ngày.

Lavrov nói với Ngoại trưởng Đức:

“Ông chỉ cần gọi điện cho tôi và nói: ‘Hãy đọc tuyên bố của tôi’ là được.”

Ngược lại, Wadephul vẫn mô tả đây là một “cuộc trao đổi chuyên sâu”. Ông thừa nhận hai bên “tất nhiên không thống nhất về những vấn đề cốt lõi”.

Theo Wadephul, Nga hiện “đáng tiếc” chưa sẵn sàng đưa ra một lập trường đàm phán mang tính xây dựng.

Nico Lange: “Ngoại trưởng Đức không cần phải chấp nhận điều đó”

Một trong những người bày tỏ quan ngại về cuộc gặp là chuyên gia tư vấn chính trị Nico Lange.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn WELT TV, Lange cáo buộc Nga và Ngoại trưởng Lavrov sử dụng những “mánh khóe ngoại giao”, thậm chí ám chỉ rằng Lavrov đã “chế giễu” Wadephul.

Theo Lange, vấn đề nằm ở những chi tiết rất tinh tế trong ngoại giao.

Có hai cách giải thích khác nhau về việc ai là bên đề nghị cuộc gặp.

Theo phiên bản của Lavrov, Đức đã đề nghị cuộc gặp vào “phút chót” trước ngày diễn ra. Trong khi đó, một phiên bản khác được đưa ra bên lề cuộc họp Liên Hợp Quốc cho rằng Lavrov đã thông qua các nước thứ ba gửi tín hiệu cho phía Đức rằng Moscow sẵn sàng đối thoại.

Sau đó, phía Đức phản hồi tín hiệu này và Wadephul lần đầu tiên đồng ý gặp Lavrov.

Lange cho rằng đây là cách Nga sử dụng các thủ thuật ngoại giao nhằm đẩy Đức vào thế yếu.

Ông nói rằng Lavrov đã cố gắng “chơi trên bàn cờ của những thủ thuật ngoại giao” để đưa Đức vào một vị thế yếu hơn. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận Wadephul hiểu rõ những vấn đề này nhưng vẫn lựa chọn con đường đối thoại để thể hiện rằng Đức sẵn sàng nói chuyện.

Theo Lange, việc Đức thể hiện thiện chí đối thoại nhưng sau đó lại nhận được phản ứng như vậy từ Lavrov là điều mà “một Ngoại trưởng Đức không cần phải chấp nhận”.

Một “bản báo cáo chuyên gia” mang tên “Những người kế thừa Goebbels” được chuẩn bị cho Wadephul

Trên mạng xã hội, một số người còn suy đoán rằng phía Nga có thể đã chuẩn bị một hành động khiêu khích.

Các bức ảnh và video được đăng tải trên X cho thấy tại vị trí của Johann Wadephul có một tài liệu giới thiệu về vụ thảm sát Bucha.

Tài liệu mang tiêu đề:

“Những người kế thừa Goebbels: Sự giả mạo các sự kiện ở Bucha và những màn dàn dựng đẫm máu của chế độ Kiev”.

Phóng viên Hans von der Burchard của Politico cũng đưa thông tin này trên X và gọi đây là một “nỗ lực tuyên truyền”.

Theo Bộ Ngoại giao Nga, tài liệu dài khoảng 20 trang này tập hợp những gì Moscow gọi là “bằng chứng rõ ràng và không thể bác bỏ” nhằm chứng minh Ukraine, với sự hỗ trợ của các nước phương Tây, đã “làm giả các sự kiện tại thành phố Bucha năm 2022”.

Tuy nhiên, theo những hình ảnh truyền hình ghi lại, Wadephul không phản ứng mà dùng các giấy tờ của mình che lên tài liệu.

Báo Bild đưa tin phía Nga đã quan sát rất kỹ tình huống này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova sau đó đăng lại hình ảnh trên Telegram và bình luận rằng Wadephul đã “xấu hổ che tài liệu lại”.

SPD và đảng Xanh hoan nghênh, chuyên gia đối ngoại CDU Kiesewetter chỉ trích

Trong nội bộ nước Đức, cuộc gặp tạo ra những phản ứng trái chiều.

Một số tiếng nói từ SPD và đảng Xanh hoan nghênh việc Wadephul đối thoại trực tiếp với Lavrov.

Chính trị gia SPD phụ trách chính sách đối ngoại Adis Ahmetović gọi cuộc gặp là “bước đi quan trọng đầu tiên” hướng tới việc chấm dứt chiến tranh ở Ukraine. Theo ông, cần tiếp tục có thêm những nỗ lực tương tự.

Chủ tịch đảng Xanh Franziska Brantner cũng nói rằng bà biết ơn Ngoại trưởng Đức vì đã chủ động tìm kiếm cuộc đối thoại. Tuy nhiên, theo bà, phản ứng của Lavrov cho thấy Tổng thống Putin không quan tâm đến các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine.

Ngược lại, cuộc gặp bị chỉ trích ngay trong chính hàng ngũ CDU.

Chuyên gia đối ngoại của CDU Roderich Kiesewetter cảnh báo về nguy cơ Đức hành động đơn phương với Moscow.

Ông nói với Politico rằng vấn đề không phải là tìm kiếm một “con đường riêng” với Nga, giống như Nord Stream trước đây, qua đó bỏ qua các quốc gia nằm giữa Đức và Nga như Ba Lan, các nước Baltic và Ukraine.

Kiesewetter đánh giá khá dè dặt về cuộc nói chuyện giữa Wadephul và Lavrov. Theo ông, điều quan trọng nhất là kết quả.

“Về cơ bản, Lavrov không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào, mà đã khiến Ngoại trưởng của chúng ta mất mặt và sau đó còn chế giễu ông ấy.”

Kiesewetter cho rằng giá trị chính của cuộc gặp nằm ở thông điệp đối với chính trường Đức.

Theo ông, cuộc gặp cho thấy việc đàm phán với Nga hiện chưa đem lại kết quả, trong khi Nga vẫn tiếp tục cuộc chiến tại Ukraine. Ông cũng cho rằng thông điệp này hướng tới những tiếng nói trong CDU, SPD, AfD và BSW đang kêu gọi tăng cường đối thoại với Moscow.

Kiesewetter không coi cuộc gặp là một bước ngoặt ngoại giao.

Ông nói:

“Bước ngoặt sẽ là khi Nga chấm dứt chiến tranh và rút quân.”

Theo ông, hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều đó. Ông cho rằng Nga vẫn đang theo đuổi một “con đường tàn bạo”.

Cuộc gặp đầu tiên ở cấp Ngoại trưởng kể từ khi chiến tranh bắt đầu

Cuộc gặp tại New York diễn ra trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm một giải pháp chấm dứt chiến tranh Ukraine vẫn đang tiếp diễn.

Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai Ngoại trưởng Đức và Nga kể từ khi Nga phát động cuộc chiến toàn diện chống Ukraine năm 2022.

Ngoại trưởng Đức khi đó là Annalena Baerbock của đảng Xanh từng gặp Lavrov tại Moscow vào tháng 1/2022. Kể từ đó, các quan chức chính phủ Đức và Nga vẫn xuất hiện cùng nhau tại một số hội nghị quốc tế, nhưng không có cuộc đối thoại trực tiếp nào ở cấp Ngoại trưởng.

„Lawrow hat unseren Außenminister abtropfen lassen und ihn lächerlich gemacht“, sagt Kiesewetter