Tác giả Kathrine Frich

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian đang diễn ra và nhiều lãnh đạo châu Âu kêu gọi được tham gia, ngày càng xuất hiện nhiều câu hỏi về chiến lược, vị thế thương lượng cũng như hệ lụy lâu dài của một thỏa thuận tiềm năng.

Cảnh báo về “bóng ma KGB”

Cựu Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko kêu gọi Tổng thống Volodymyr Zelenskyy và cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến hành đàm phán với Moskva từ “vị thế của sức mạnh”.

Trong cuộc phỏng vấn với POLITICO tại Munich, ông Poroshenko cảnh báo không nên tin tưởng Điện Kremlin.

“Xin hãy nhớ rằng ông ta từng là một sĩ quan KGB”, ông nói, ám chỉ Tổng thống Nga Vladimir Putin. Theo ông, tham vọng của nhà lãnh đạo Nga vượt xa một thỏa thuận hòa bình đơn thuần.

Poroshenko bày tỏ lo ngại rằng nguyên tắc này có thể bị xem nhẹ trong vòng đàm phán hiện nay tại Geneva, nơi các phái đoàn Nga và Ukraine gặp gỡ các đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff.

“Khôi phục Liên Xô”

Từng lãnh đạo Ukraine sau phong trào Euromaidan năm 2014, Poroshenko cho rằng mục tiêu của ông Putin mang tính chiến lược và lịch sử.

“Putin muốn khôi phục Liên Xô. Ông ta muốn tái lập Đế chế Nga. Tôi không nghi ngờ điều đó. Ông ta mơ về vị trí của mình trong lịch sử, bất chấp cái giá phải trả bằng sinh mạng con người – cả người Nga lẫn người Ukraine”, ông nói.

Theo Poroshenko, các yêu sách lãnh thổ của Moskva ở miền Đông Ukraine không chỉ nhằm mở rộng đất đai mà còn hướng tới gây bất ổn nội bộ Ukraine.

Ông cảnh báo bất kỳ sự nhượng bộ lãnh thổ nào cũng sẽ phải được trưng cầu dân ý và có thể đe dọa sự thống nhất quốc gia. “Đó là kịch bản của Nga. Hãy nhớ, Putin là một sĩ quan KGB. Ông ta là chuyên gia trong những việc như vậy”, Poroshenko nhấn mạnh.

Bảo vệ Thỏa thuận Minsk

Ông Poroshenko cũng lên tiếng bảo vệ các Thỏa thuận Minsk năm 2014 và 2015 – vốn từng bị ông Zelenskyy chỉ trích trong chiến dịch tranh cử năm 2019.

“Ít nhất Minsk đã cho tôi 5 năm để củng cố nhà nước, Giáo hội và quân đội Ukraine”, ông nói, cho rằng khoảng thời gian này đóng vai trò then chốt khi Nga phát động cuộc tấn công quy mô lớn vào năm 2022.

Cựu Tổng thống ủng hộ việc tăng cường vai trò của châu Âu trong đàm phán, đồng quan điểm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

“Châu Âu hoàn toàn có quyền ngồi vào bàn đàm phán, vì hiện nay họ đang tài trợ cho Ukraine. Nhưng nếu không có Trump, không có Mỹ, thì không thể đạt được một thỏa thuận hòa bình. Vai trò của Mỹ rất quan trọng, song cũng không thể thiếu châu Âu”, ông nói.

Yêu cầu bảo đảm an ninh

Poroshenko cho rằng các bảo đảm an ninh hậu chiến phải bao gồm sự hiện diện của quân đội nước ngoài trên thực địa.

“Phải có binh sĩ trên lãnh thổ. Của ai? Của Mỹ, vì nếu không có họ, xung đột sẽ tái diễn”, ông nói – dù ông Trump trước đó đã loại trừ khả năng triển khai quân đội Mỹ.

Trước những căng thẳng chính trị trong nước, Poroshenko cảnh báo Ukraine có thể đối mặt một cuộc khủng hoảng nghị viện, đòi hỏi thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc.

“Tôi không đặt điều kiện. Tôi không cần chức vụ. Nhưng đây là vấn đề sống còn của Ukraine”, ông khẳng định.

„Denken Sie daran, dass er KGB ist“: Ehemaliger ukrainischer Präsident warnt Trump vor Putin