Bài viết của Sophie Barkey 

Mỹ và Nga hiện được cho là đang đàm phán về một văn kiện mới giữa NATO và Moskva. Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj cho biết điều này trong một cuộc phỏng vấn dài với nhà báo Anh Piers Morgan, được đăng tải trên YouTube. Kyiv cho đến nay chưa tham gia các cuộc đàm phán này, mặc dù văn kiện có thể đề cập đến vai trò tiềm năng của Ukraine trong NATO.

“Tôi biết rằng phía Mỹ và có thể cả một số nước châu Âu đang đàm phán về một văn kiện mới giữa NATO và Nga,” Selenskyj nói trong cuộc phỏng vấn. “Nếu họ soạn thảo một văn kiện như vậy, họ có thể bàn về nhiều vấn đề.” Tuy nhiên, ông không nêu chi tiết cụ thể về nội dung.

Tổng thống Ukraine nhấn mạnh rằng ông cho rằng việc quyết định tương lai đất nước mình mà không có sự tham gia của Ukraine là điều không thể chấp nhận. “Đối với tôi, điều quan trọng là họ phải thảo luận với chúng tôi về vị trí tiềm năng của chúng tôi trong NATO. Không chỉ với người Nga mà với chúng tôi, bởi vì điều đó liên quan đến chúng tôi,” ông nói. Đồng thời, ông thừa nhận rằng các nước NATO có thể vẫn tiến hành việc này mà không có Ukraine: “Có thể chúng tôi chưa biết điều gì đó. Trong mọi trường hợp, chúng tôi sẽ phản ứng trước mọi bất ngờ.”

Selenskyj nhấn mạnh rằng việc Ukraine gia nhập NATO hiện không được chính quyền Mỹ đương nhiệm cũng như chính quyền trước đó theo đuổi một cách nghiêm túc. Về phía mình, Ukraine đã làm mọi điều cần thiết. “Quả bóng hiện nằm ở phía các đối tác của chúng tôi.”

Trong cuộc phỏng vấn, ông cũng đề cập đến tiến trình đàm phán hòa bình. Tại Geneva gần đây đã diễn ra các cuộc đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine, được chia thành nhóm quân sự và nhóm chính trị.

Theo Selenskyj, ở cấp độ quân sự, các bên đã đạt được tiến triển đáng kể: đại diện các bên đã thảo luận cụ thể về việc giám sát một lệnh ngừng bắn trong tương lai, bao gồm cả các chi tiết kỹ thuật. Mỹ sẽ đảm nhận vai trò dẫn dắt trong một phái bộ giám sát, nhưng ông nhấn mạnh cần có sự tham gia của đại diện châu Âu.

Trong khi đó, ở cấp độ chính trị lại tồn tại “ba quan điểm khác nhau” về vấn đề lãnh thổ. Nga yêu cầu Ukraine rút quân khỏi một số khu vực ở Donbass – điều mà Selenskyj bác bỏ là “không thể tưởng tượng nổi”. “Đó là lãnh thổ của chúng tôi, và tất nhiên cả những vùng lãnh thổ đang bị chiếm đóng tạm thời cũng là lãnh thổ của chúng tôi.”

Selenskyj cũng nhắc đến một đề xuất mà Mỹ từng đưa ra khoảng một năm trước tại Ả Rập Xê Út: ngừng bắn dọc theo các đường ranh giới hiện tại, sau đó tiến hành đàm phán thuần túy bằng biện pháp ngoại giao về các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Ukraine đã chấp nhận đề xuất này như một “thỏa hiệp lớn”. Tuy nhiên, gần đây Mỹ lại đề cập đến một khu vực thương mại tự do, điều này đã làm thay đổi vị thế đàm phán.

Tổng thống Ukraine khẳng định ông ủng hộ mọi hình thức đàm phán, nhưng sẽ không bao giờ đồng ý rút quân khỏi các khu vực hiện đang kiểm soát. Các thành phố dọc tuyến đầu đóng vai trò là tuyến phòng thủ với hệ thống công sự sẵn có. Nếu rút về vùng trống trải, cần ít nhất một năm để xây dựng vị trí phòng thủ mới. Ông cho biết đã trực tiếp giải thích điều này với các tướng lĩnh Mỹ bằng các bản vẽ minh họa.

Selenskyj cũng tuyên bố rõ ràng rằng ông không tin tưởng Tổng thống Nga Vladimir Putin. “Tôi không thể tin một người đã giết hại quá nhiều người ở Ukraine,” ông nói.

Vì vậy, Ukraine cần các bảo đảm an ninh mang tính thể chế: từ Mỹ, thông qua tư cách thành viên Liên minh châu Âu, và thông qua sự hiện diện của đại diện châu Âu và Mỹ trên lãnh thổ Ukraine. Việc Nga phản đối các quan sát viên quốc tế cho thấy Moskva muốn giữ lại khả năng tiến hành hành động gây hấn một lần nữa.

Selenskyj cũng có nhận định thận trọng về Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông tin rằng Trump thực sự muốn chấm dứt chiến tranh và quan tâm đến những tổn thất về con người. Tuy nhiên, lập trường của Trump đối với Putin “đôi khi có phần thiện chí hơn mức mà Putin xứng đáng.”

Cho đến nay, cả Mỹ, NATO lẫn Nga đều chưa xác nhận các cuộc đàm phán về văn kiện chung như Selenskyj đề cập. Lập trường của Moskva về việc Ukraine gia nhập NATO vẫn kiên quyết phản đối.

Selenskyj enthüllt: Russland und NATO verhandeln offenbar über neues Abkommen