“Rất mừng, mừng lắm!”

Ở tuổi 64, bà Hoàng Thị Ngân vẫn nhớ rõ số tiền 182.000 đồng bỏ ra mua hóa giá căn nhà tập thể rộng khoảng 50 m² của Xí nghiệp Gạch ngói Trung Đô Nam Giang vào năm 1988.

Là công nhân nhà máy gạch, bà chắt chiu, dành dụm và trừ dần vào tiền lương suốt 1 năm mới trả hết khoản tiền ấy. Gần 4 thập kỷ sống trong căn nhà, điều bà mong mỏi vẫn là được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của gia đình.

“Rất mừng, mừng lắm!”, bà Ngân xúc động nói khi gia đình được cấp giấy chứng nhận sau nhiều năm chờ đợi. Niềm vui ấy cũng là tâm trạng chung của những hộ đã sống ổn định qua nhiều thế hệ nhưng vẫn thiếu giấy tờ pháp lý hoàn chỉnh đối với nhà, đất của mình.

Ông Đỗ Văn Thanh (79 tuổi), quê Thanh Hóa, cũng vừa được giải quyết thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 1971, ông vào vùng Trung Đô, Nam Giang, xã Kim Liên tham gia xây dựng nhà máy gạch. 1 năm sau, ông bắt đầu sinh sống trên khu đất rộng 273 m².

Được cấp bìa “chính chủ”, sau nhiều chục năm gắn bó, gia đình ông mới dám xây căn nhà mới bằng tiền tích góp và khoản hỗ trợ của người con trai đi lao động tại Hàn Quốc gửi về thay cho căn nhà cấp 4 cũ. Căn nhà tập thể của 2 người con, mỗi căn rộng khoảng 50 m², cũng được cấp giấy chứng nhận trong đợt này.

Những trường hợp như bà Ngân, ông Thanh phản ánh tình cảnh của nhiều hộ từng là cán bộ, công nhân Xí nghiệp Gạch ngói Trung Đô Nam Giang.

Có người mua hóa giá nhà ở tập thể, có người được xí nghiệp giao đất vì thành tích lao động xuất sắc, danh hiệu Chiến sĩ thi đua hoặc sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự rồi chuyển ngành.

Trong số đó, ông Trần Hữu Nghĩa có thửa đất rộng 367 m², ông Võ Đức Thể sử dụng diện tích 620 m², bà Trần Thị Hiền có 347 m². Dù được giao đất từ năm 1986, đến nay các gia đình mới được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Vướng mắc chủ yếu bắt nguồn từ hồ sơ nguồn gốc đất hình thành cách đây nhiều thập kỷ đã thất lạc hoặc lưu trữ không đầy đủ. Giấy tờ thanh lý, hóa giá nhà tập thể và giao đất không còn nguyên vẹn; nhiều cán bộ lãnh đạo xí nghiệp thời kỳ ấy đã nghỉ hưu, qua đời hoặc chuyển đi nơi khác. Cơ quan chức năng phải lần tìm từng đầu mối, đối chiếu thông tin và xác minh thực tế để làm rõ nguồn gốc sử dụng đất.

“Bốn mươi năm rồi”, ông Trần Đình Hiền - Bí thư Chi bộ nhắc lại quãng thời gian người dân phải chờ đợi. Gần chục năm làm công tác khối, xóm, ông nhiều lần tiếp nhận ý kiến bà con phản ánh tại các cuộc họp, mong muốn có hướng giải quyết thỏa đáng.

Việc chưa có giấy chứng nhận khiến nhiều hộ e ngại sửa chữa, xây dựng nhà cửa. Công trình xuống cấp, không gian sinh hoạt chật hẹp, trong khi lối đi ở một số đoạn chỉ rộng khoảng 1 m, gây bất tiện và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Qua rà soát, UBND xã Kim Liên xác định có 74 hộ tại xóm Nam Giang được Xí nghiệp Gạch ngói Trung Đô Nam Giang bán thanh lý, hóa giá nhà ở và đất trong giai đoạn 1986-1993 nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Chủ tịch UBND xã Lê Trung Hòa nhiều lần trực tiếp gặp gỡ người dân, nắm bắt hiện trạng; đồng thời, báo cáo UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường để tìm hướng tháo gỡ.

Đầu năm 2026, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo xử lý những khó khăn trong công tác cấp giấy chứng nhận. Ngày 23/1/2026, khu đất được bàn giao từ xí nghiệp về UBND xã Kim Liên quản lý, tạo cơ sở triển khai thủ tục tiếp theo.

Ngày 9/4/2026, xã tổ chức cắm mốc, đo đạc, lập bản đồ trích đo khu đất; đồng thời, phối hợp xác minh nguồn gốc đất, hướng dẫn người dân kê khai và hoàn thiện hồ sơ.

Tính đến ngày 15/10/2026, trong tổng số 74 hộ, đã có 43 hộ được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong 31 hộ còn lại, 12 hộ đã nộp hồ sơ, đang được thẩm định, công khai và xác định nghĩa vụ tài chính; 19 hộ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tháo gỡ vướng mắc liên quan đến thừa kế, tranh chấp ranh giới, quan hệ dân sự hoặc sự vắng mặt của chủ sử dụng đất.

Ông Nguyễn Nhâm Đàm - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Kim Liên cho biết, xã sẽ tiếp tục hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, giải quyết các trường hợp đủ điều kiện, đồng thời, báo cáo cấp có thẩm quyền xin chủ trương xử lý những trường hợp còn vướng mắc.

Chốt lộ trình xử lý nhà tập thể cũ

Thực tế tại Nghệ An cho thấy áp lực xử lý nhà ở cũ vẫn còn lớn. Đến cuối tháng 5/2026, toàn tỉnh còn 6 nhà chung cư cũ chưa được phá dỡ. Số liệu rà soát cũng ghi nhận 54 nhà tập thể cũ xuống cấp. Tình trạng này nhiều lần được cử tri và nhân dân phản ánh vì liên quan trực tiếp đến chất lượng công trình, điều kiện sinh hoạt, cảnh quan đô thị và an toàn cư dân.

Cuối tháng 8/2026, Thường trực Tỉnh ủy ban hành Kết luận số 180-KL/TU về xây dựng Đề án chỉnh trang nhà chung cư cũ, nhà tập thể cũ trên địa bàn tỉnh. Kết luận giao Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh khẩn trương xây dựng, ban hành 2 kế hoạch chuyên đề về xử lý, chỉnh trang nhà chung cư cũ và nhà tập thể cũ. Việc triển khai phải bảo đảm tiến độ, hiệu quả, mỹ quan đô thị, vệ sinh môi trường và tuân thủ pháp luật.

Với nhà tập thể cũ, nhiệm vụ là rà soát, lập danh mục trên phạm vi toàn tỉnh; phân loại từng trường hợp, xác định phương án xử lý, lộ trình và thời hạn hoàn thành cụ thể. Công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại các khu tập thể cũ cần được đẩy nhanh. Các nhiệm vụ phải hoàn thành chậm nhất trong năm 2027.

Cùng với chỉnh trang nhà ở, nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục đất đai là yêu cầu cấp thiết. Lĩnh vực này được người dân quan tâm và thường xuyên phản ánh tại các cuộc tiếp công dân của tỉnh.

Tháng 9/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải ban hành công văn yêu cầu chấn chỉnh việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với các sở, ngành liên quan và UBND cấp xã.

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu rà soát, lựa chọn, bố trí cán bộ, công chức, viên chức có đủ năng lực chuyên môn nghiệp vụ, am hiểu pháp luật và có phẩm chất đạo đức tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả.

Tinh thần thực hiện là “hành chính phục vụ, gần dân, sát dân”; cán bộ phải chủ động, tận tình hướng dẫn người dân, doanh nghiệp kê khai, hoàn thiện hồ sơ, tuyệt đối tránh thái độ hách dịch, cửa quyền, gây phiền hà, nhũng nhiễu.

Qua câu chuyện những hộ dân ở Nam Giang, xã Kim Liên được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau hàng chục năm chờ đợi, có thể thấy việc tháo gỡ vướng mắc không chỉ nằm ở khâu hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Điều quan trọng còn là sự chủ động của chính quyền trong rà soát, xác minh nguồn gốc đất, phối hợp với cơ quan chuyên môn và kiên trì giải quyết từng trường hợp cụ thể.

Cách làm ở xã Kim Liên là cơ sở để Nghệ An đẩy nhanh việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại các khu tập thể cũ gắn với chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Sau gần 40 năm chờ đợi, hàng chục hộ dân Nghệ An được cấp sổ đỏ