Tác giả: Dmytro Shvets, nhà báo

 

 

 

Ảnh: Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết trong các cuộc đàm phán, đại diện Mỹ đã hỏi ông về khả năng Ukraine nhượng lại vùng Donbas để đổi lấy các bảo đảm an ninh. Theo nhà lãnh đạo Ukraine, khi ông đặt vấn đề về tư cách thành viên NATO của Ukraine, phía Mỹ đề xuất xem xét những bảo đảm tương tự NATO, nhưng không cần Ukraine gia nhập liên minh này.

Ông Zelensky đưa ra thông tin trên trong cuộc phỏng vấn với hãng truyền thông Đan Mạch DR Nyheder. Một số đoạn trích của cuộc phỏng vấn được công bố ngày 10/11 trên kênh chính thức của Tổng thống Ukraine.

Nhà lãnh đạo Ukraine kể lại một cuộc trao đổi với các đối tác Mỹ, trong đó vấn đề nhượng bộ lãnh thổ của Ukraine được đưa ra thảo luận.

“Khi người Mỹ hỏi: ‘Các ông có thể đổi Donbas lấy an ninh không?’, tôi lập tức trả lời: ‘Các ông có thể nói cho tôi biết điều đó có nghĩa là gì không? An ninh nào? NATO à?’”, ông Zelensky kể lại.

Theo Tổng thống Ukraine, phía Mỹ trả lời rằng họ không nói đến việc Ukraine gia nhập NATO, mà là một hình thức bảo đảm an ninh tương tự như cơ chế của liên minh này.

“Không phải NATO, nhưng là một thứ gì đó tương tự NATO”, ông Zelensky thuật lại câu trả lời của các đại diện Mỹ.

Tổng thống Ukraine nhấn mạnh sự mâu thuẫn trong cách tiếp cận của phía Mỹ: Họ yêu cầu Ukraine phải đưa ra câu trả lời rõ ràng về vấn đề lãnh thổ, nhưng lại không đưa ra sự rõ ràng tương tự đối với những bảo đảm an ninh trong tương lai.

“Nhưng các ông không muốn câu trả lời về Donbas chỉ là ‘tương tự’. Các ông muốn một câu trả lời rõ ràng về Donbas”, ông Zelensky nói, giải thích lập trường của mình với các đối tác Mỹ.

Tuy nhiên, ông Zelensky không cho biết cuộc trao đổi này diễn ra vào thời điểm nào và những đại diện Mỹ nào đã tham gia. Phát biểu của ông cũng không đồng nghĩa với việc hai bên đã đạt được một thỏa thuận chính thức về việc đổi lãnh thổ lấy bảo đảm an ninh.

Theo quan điểm của Tổng thống Ukraine, ngay cả khi chuyển giao phần Donbas còn lại cho Nga, điều đó cũng không bảo đảm Moscow sẽ chấm dứt hành động xâm lược. Ông tin rằng Nga có thể sử dụng những nhượng bộ lãnh thổ để tạm thời ngừng chiến, sau đó tiếp tục các hoạt động tấn công.

“Không ai tin rằng Putin sẽ dừng lại nếu chúng tôi rời khỏi Donbas. Ông ta sẽ tạm dừng. Rồi một năm, hai năm hoặc năm năm sau, ông ta sẽ quay trở lại”, ông Zelensky tuyên bố.

Tổng thống Ukraine lý giải lập trường này bằng những hành động trước đây của Nga. Theo ông, những tuyên bố của Moscow về việc bảo vệ cộng đồng nói tiếng Nga không phản ánh mục tiêu thực sự của cuộc xâm lược. Chiến dịch quân sự của Nga đã mở rộng ra những khu vực lớn hơn nhiều so với Donbas, trong đó có cả nỗ lực chiếm thủ đô Kyiv.

Ông Zelensky cũng nhắc lại việc Ukraine từng từ bỏ vũ khí hạt nhân, nhưng sau đó vẫn phải đối mặt với hành động xâm lược của Nga. Vì vậy, ông nhấn mạnh Ukraine cần những bảo đảm an ninh thực chất, có hiệu lực trên thực tế, chứ không phải những cam kết chỉ mang tính tuyên bố.

Ngừng bắn trước, đàm phán những vấn đề khó khăn sau

Trong khi đó, người đứng đầu Ukraine cho rằng cách nhanh nhất để chấm dứt giai đoạn chiến sự ác liệt hiện nay là thiết lập lệnh ngừng bắn theo các vị trí hiện tại, sau đó chuyển sang tiến trình đàm phán ngoại giao.

Theo ông, sau khi giao tranh chấm dứt, các bên có thể tiếp tục thảo luận những vấn đề phức tạp trong một thỏa thuận hòa bình. Quá trình đàm phán này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí hơn một năm. Tuy nhiên, việc ngừng bắn trước mắt sẽ giúp chấm dứt tình trạng thương vong và tạo điều kiện khôi phục các hoạt động kinh tế.

Trong số những vấn đề cần tiếp tục thương lượng, ông Zelensky đề cập đến:

• Cơ chế giám sát và xác minh việc thực thi lệnh ngừng bắn.

• Khả năng thiết lập các khu vực phi quân sự.

• Vai trò tham gia của các đối tác châu Âu.

• Nguồn tài chính phục vụ công cuộc tái thiết Ukraine.

Tổng thống Ukraine cũng chỉ trích cách tiếp cận của Nga khi Moscow yêu cầu phải thống nhất toàn bộ các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình quy mô lớn trước khi chấm dứt giao tranh.

Theo ông Zelensky, cách làm này cho phép Nga kéo dài các cuộc đàm phán trong khi vẫn tiếp tục chiến tranh.

Những tuyên bố của ông Zelensky được đưa ra trong bối cảnh vòng đàm phán mới giữa Ukraine, Mỹ và Nga tại Abu Dhabi bắt đầu ngày 10/11. Các chủ đề trọng tâm của cuộc gặp bao gồm chấm dứt giao tranh, vấn đề lãnh thổ và những bảo đảm an ninh trong tương lai cho Ukraine.

Trước đó, báo Kurs Ukrainy từng đưa tin ông Zelensky bác bỏ khả năng trao đổi lãnh thổ Ukraine trong khuôn khổ giải quyết hòa bình, đồng thời nhấn mạnh rằng các bảo đảm an ninh không thể do phía Nga quyết định.

https://kurs.com.ua/novost/1487758-teritoriyi-v-obmin-na-garantiyi-bezpeki-zelenskii-postaviv-pid-sumniv-propoziciju-ssha-shodo-donbasu

Nhận định 

Điểm mấu chốt trong phát biểu của ông Zelensky là sự bất cân xứng giữa hai điều mà Ukraine đang được yêu cầu chấp nhận: nhượng bộ lãnh thổ ngay lập tức, nhưng chỉ nhận lại những bảo đảm an ninh chưa được xác định rõ ràng.

Đây là một vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với Kyiv. Nếu Ukraine rút khỏi phần Donbas còn kiểm soát mà không có cơ chế bảo đảm đủ mạnh, Nga có thể đạt được mục tiêu lãnh thổ trước mắt, trong khi Ukraine vẫn phải đối mặt với nguy cơ một cuộc tấn công mới trong tương lai.

Đặc biệt, cụm từ “một thứ gì đó tương tự NATO” cho thấy khoảng cách rất lớn giữa một cam kết chính trị và một cơ chế phòng thủ có khả năng hành động thực tế. Điều Kyiv cần không chỉ là lời hứa hỗ trợ, mà phải là những cam kết cụ thể về quân sự, phản ứng khi Nga tái tấn công và trách nhiệm của các quốc gia bảo đảm.

Có thể nói, cuộc tranh luận hiện nay không đơn thuần là Ukraine có chấp nhận nhượng Donbas hay không, mà là liệu một thỏa thuận hòa bình có thể ngăn Nga phát động cuộc chiến tiếp theo, hay chỉ tạo ra một khoảng lặng trước khi chiến tranh tái diễn.