Tác giả: Jacek Lepiarz (từ Warsaw) 

Sau hành động khiêu khích bằng máy bay không người lái của Nga, Ba Lan thể hiện tinh thần chiến đấu và sự đoàn kết chính trị. Quốc gia nằm ở sườn phía đông NATO này yêu cầu nhiều hỗ trợ hơn từ các đồng minh, chứ không chỉ là lời nói.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk (trái) và Tổng thống Karol Nawrocki (phải) trong một cuộc gặp cuối tháng 8 năm nay.
© Kacper Pempel/REUTERS

Tổng thống theo đường lối bảo thủ cánh hữu Karol Nawrocki và Thủ tướng Donald Tusk – lãnh đạo tự do-bảo thủ của chính phủ trung tả – vốn thường xuyên công kích, phê phán nhau công khai. Thế nhưng vào ngày thứ Tư (10.09.2025), hai chính khách đối nghịch đã cố gắng kiềm chế và tránh mọi lời châm chọc.

“Chúng tôi – Tổng thống, tôi và các bộ trưởng – quyết tâm hành động như một nắm đấm, không chia rẽ,” Tusk phát biểu tại quốc hội (Sejm). “Chúng ta phải vượt qua thử thách bằng sự đoàn kết. Không thể để kẻ thù từ phương Đông len lỏi qua bất kỳ kẽ hở nào,” ông nhấn mạnh. Thay vì những lời chế giễu thường thấy, lần này phe đối lập PiS (Luật pháp và Công lý) đã vỗ tay khi Tusk khẳng định sự gắn kết giữa hai phe trong giờ phút nguy nan: “Nếu người Ba Lan đoàn kết, họ sẽ bất khả chiến bại.”

Hợp tác thay cho đối đầu

Ngay sáng hôm sau sự việc, Nawrocki và Tusk đã gặp nhau hai lần để bàn cách ứng phó trước sự vi phạm nghiêm trọng không phận. Đêm thứ Ba rạng sáng thứ Tư, tổng cộng 19 máy bay không người lái đã xâm nhập lãnh thổ Ba Lan, nhiều chiếc xuất phát từ Belarus.

“Chúng tôi đã thống nhất phối hợp đầy đủ các bước đi tiếp theo trên trường quốc tế,” Tusk cho biết. Tổng thống cũng nhấn mạnh sự hợp tác tốt đẹp. Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia (BBN), ông Slawomir Cenckiewicz – thân tín của Nawrocki – còn gọi đây là “sự hợp tác kiểu mẫu” giữa phủ tổng thống và chính phủ. Theo hiến pháp, tổng thống là tổng tư lệnh quân đội và đóng vai trò quan trọng trong các vấn đề an ninh. Tình thế bất thường này buộc hai phe đối địch phải hợp tác trước mối đe dọa từ phương Đông.

19 UAV vi phạm không phận Ba Lan

Quân đội Ba Lan quyết định bắn hạ ít nhất ba mục tiêu bị đánh giá là đặc biệt nguy hiểm. Các tiêm kích F-16 của Ba Lan và F-35 của Hà Lan đã xuất kích, cùng sự tham gia của binh sĩ Ý và Đức.

Xác máy bay không người lái được tìm thấy tại nhiều nơi trên đất Ba Lan. Một số UAV bay sâu tới tận thành phố Lodz, cách biên giới phía đông 250 km. Tại làng Wyryki gần Lublin, mảnh vỡ đã phá hỏng mái một ngôi nhà, may mắn không có thương vong. “Những chiếc UAV này không mang vũ khí,” phát ngôn viên chính phủ Adam Szlapka cho biết hôm thứ Năm.

Khôi phục xác UAV bị bắn hạ ở trung Ba Lan ngày 10.09.2025
© Anita Walczewska/Eastnews/IMAGO

“Đây là khoảnh khắc chưa từng có trong lịch sử NATO cũng như lịch sử gần đây của Ba Lan,” Tổng thống Nawrocki nhấn mạnh. “Lần đầu tiên, UAV Nga bị bắn hạ trên lãnh thổ NATO,” Thủ tướng Tusk nói thêm. Hai nhà lãnh đạo đã cùng quyết định viện dẫn Điều 4 của Hiệp ước NATO, khởi động tham vấn chung giữa các nước thành viên.

Tusk: “Lời đoàn kết thôi là chưa đủ”

Tusk tận dụng sự kiện này để kêu gọi mạnh mẽ hơn từ các đồng minh: “Ba Lan biết ơn tất cả những lời bày tỏ đoàn kết. Nhưng như thế là chưa đủ. Chúng tôi mong đợi sự hỗ trợ lớn hơn nhiều.” Ông nhấn mạnh cuộc chiến ở Ukraine không chỉ là vấn đề của Ba Lan hay Ukraine, mà là “cuộc đối đầu mà Nga đã tuyên chiến với toàn thế giới tự do.” Hiện Ba Lan chi tới 4,7% GDP cho quốc phòng và kỳ vọng được hưởng lợi lớn từ chương trình SAFE của EU.

Ngoại trưởng Radoslaw Sikorski trấn an: “Nga phải hiểu rằng mưu toan khôi phục đế chế cũ chắc chắn sẽ thất bại. Ba Lan hay NATO sẽ không bị đe dọa.”

Từ thứ Năm, Ba Lan đóng cửa hoàn toàn biên giới với Belarus. Ngày thứ Sáu, các cuộc tập trận quân sự “Zapad” (Phương Tây) giữa Nga và Belarus sẽ bắt đầu, khiến Warsaw lo ngại thêm nhiều khiêu khích.

Nga đổ lỗi cho Ukraine

Bộ trưởng Số hóa Krzysztof Gawkowski cảnh báo trước các chiến dịch thông tin sai lệch từ Nga và Belarus: “Số lượng tin giả trên mạng đang tăng chóng mặt. Mục tiêu của họ là đổ trách nhiệm cho Ukraine để chia rẽ Ba Lan với nước láng giềng đang bị Nga tấn công.”

Về an ninh, Ba Lan đặt niềm tin chủ yếu vào liên minh với Mỹ. Trong chuyến thăm Nhà Trắng tuần trước, Tổng thống Nawrocki nhận được cam kết từ Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng sẽ không rút binh sĩ Mỹ khỏi Ba Lan. Tối thứ Tư, ông Nawrocki tiếp tục điện đàm với Trump và khẳng định “sự thống nhất của các đồng minh đã được củng cố”.

“Kẻ thù ở phía Đông, không phải phía Tây”

Bất chấp nỗ lực đoàn kết, Tusk vẫn cảnh báo phe đối lập dân tộc-bảo thủ không nên công kích Đức: “Kẻ thù chính trị của Ba Lan đang lộ rõ dã tâm ở biên giới phía Đông, chứ không phải phía Tây,” ông nói, ám chỉ phe PiS thường gán cho ông là “gián điệp của Đức”. Hai hệ thống Patriot của Đức triển khai tại Ba Lan cũng đã tham gia đánh chặn UAV Nga.

Bình luận trên nhật báo Gazeta Wyborcza khẳng định: “Sau vụ UAV Nga xâm nhập Ba Lan, NATO không được phép lùi bước. Liên minh phải thể hiện sức mạnh và sự đoàn kết áp đảo – ngay cả khi không có Mỹ, châu Âu vẫn có thể làm được.”

Tác giả: Jacek Lepiarz (từ Warsaw)

After Russian drone attack, Poland shows the Kremlin clenched fist