Bài viết của Sven Hauberg

Vị khách tại lễ duyệt binh quân sự

Kim Jong-un đang có chuyến thăm nước ngoài tới Trung Quốc. Tại Bắc Kinh, nhà lãnh đạo Triều Tiên sẽ gặp những đối tác quan trọng nhất: Tập Cận Bình và Vladimir Putin.

Hôm thứ Ba, tờ báo đảng Rodong Sinmun của Triều Tiên đăng bức ảnh Kim Jong-un với điếu thuốc trên tay, phía sau là toa tàu màu xanh lá, bên cạnh ông là ngoại trưởng và các quan chức khác. Có thể thấy sự căng thẳng hiện rõ trên gương mặt nhà lãnh đạo Triều Tiên: đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Kim trong hơn hai năm, vốn dĩ ông rất hiếm khi rời đất nước. Kim cùng đoàn tùy tùng khởi hành từ Bình Nhưỡng hôm thứ Hai trên chuyến tàu riêng xa hoa và tới Bắc Kinh vào tối hôm sau.

Tại Bắc Kinh, Kim sẽ tham dự lễ duyệt binh quân sự vào thứ Tư nhân dịp kỷ niệm 80 năm Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến II. Lần cuối ông đến Trung Quốc là năm 2019, và kể từ đó quan hệ hai nước láng giềng đã nguội lạnh đáng kể, chủ yếu vì Kim đóng cửa đất nước trong nhiều năm khi đại dịch COVID-19 bùng phát. Việc ông nay tới Bắc Kinh cũng bất thường, bởi Kim chỉ là một trong hàng chục khách mời – khoảng hơn 20 nguyên thủ quốc gia và chính phủ dự kiến sẽ tham dự. Thông thường, Kim thích những hội nghị song phương nơi ông là trung tâm, chẳng hạn cuộc gặp Putin ở vùng Viễn Đông Nga năm 2023, hay ba lần hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump năm 2018-2019, khi ông tỏ rõ sự thích thú trước sự chú ý dành cho mình.

Trung Quốc – đối tác kinh tế lớn nhất của Triều Tiên

Quan hệ giữa Triều Tiên và Trung Quốc từ lâu mang tính đặc biệt. Trong Chiến tranh Triều Tiên, các “tình nguyện quân” Trung Quốc đã chiến đấu cùng phía Triều Tiên, và hai nước được ràng buộc bởi hiệp ước phòng thủ chung. Ngày nay, Trung Quốc vẫn là đối tác kinh tế quan trọng nhất của chế độ họ Kim.

Bán đảo Triều Tiên từng là thuộc địa Nhật Bản cho đến năm 1945, và thất bại của Nhật đồng nghĩa với sự giải phóng của người Triều Tiên khỏi ách cai trị tàn bạo. Nhưng ngay sau đó, bán đảo bị chia cắt: miền Bắc do Liên Xô chiếm đóng, miền Nam do Mỹ quản lý. Từ sau cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950-53), hai miền về nguyên tắc vẫn ở trong tình trạng chiến tranh. Ông nội của Kim Jong-un, Kim Nhật Thành – người sáng lập Triều Tiên – từng tham gia kháng Nhật.

Tuy nhiên, ảnh hưởng của Trung Quốc đối với Bình Nhưỡng là hạn chế. Chuyên gia Ramon Pacheco Pardo (Đại học King’s College, London) cho biết Bắc Kinh nhiều năm qua bất lực trước chương trình hạt nhân của Triều Tiên. Ông nói: “Dù vậy, Trung Quốc vẫn có ảnh hưởng đến mức độ mà nền kinh tế Triều Tiên có thể tiếp tục nuôi sống giới tinh hoa của nước này”, ví dụ hàng xa xỉ nước ngoài thường đi qua Trung Quốc để vào Triều Tiên, dù các lệnh trừng phạt quốc tế nhằm ngăn cản điều đó.

Gắn bó với Nga để nuôi nền kinh tế chiến tranh

Theo Pacheco Pardo, Kim và Tập sẽ tận dụng cuộc gặp ở Bắc Kinh để “phô diễn sự đoàn kết”. Nhưng với Kim, quan trọng hơn là được đứng ngang hàng với Tập và Putin. Thực tế, Putin đã trở thành một trong những đối tác quan trọng nhất của chế độ Bình Nhưỡng những năm gần đây. Triều Tiên đã cử tới 15.000 binh sĩ sang hỗ trợ Nga trong cuộc chiến ở Ukraine, đồng thời cung cấp vũ khí, đạn dược. Đổi lại, Nga chuyển dầu mỏ, lương thực và hỗ trợ công nghệ vệ tinh cho Triều Tiên. Theo Pacheco Pardo, hiện tại Putin thậm chí còn quan trọng với Kim hơn cả Tập.

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc ước tính, nhờ quan hệ gần gũi với Nga, kinh tế Triều Tiên năm ngoái tăng trưởng nhanh nhất trong vòng 8 năm, đặc biệt ngành công nghiệp vũ khí bùng nổ. Ngay trước chuyến đi, Kim đã thị sát dây chuyền sản xuất tên lửa mới. Điều này khiến Kim Jong-un thêm tự tin – và khiến Bắc Kinh lo lắng, bởi ổn định trên bán đảo Triều Tiên là ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc. Trong khi đó, Kim tiếp tục con đường đối đầu với Hàn Quốc dân chủ, phớt lờ những nỗ lực hòa giải từ chính quyền Seoul, cũng như phản ứng lạnh nhạt trước lời mời đối thoại của Tổng thống Trump. Giờ đây, dường như Kim Jong-un có thể tùy ý chọn đối tác mà ông muốn trò chuyện.

Kim Jong-un in Peking: Darum verlässt Nordkoreas Diktator erstmals seit Jahren sein abgeschottetes Reich