Bài viết của David Schafbuch 

Tuyên truyền trong trường học

Ở Nga, năm học mới đã chính thức bắt đầu. Nhưng cùng với đó, kể từ khi chiến tranh Ukraine nổ ra, các “câu chuyện” của Điện Kremlin ngày càng được lồng ghép vào giảng dạy – trong khi trẻ em có nguồn gốc di cư lại dần bị loại trừ khỏi lớp học.

Giống như ở Đức, trẻ em Nga cũng quay trở lại trường học vào ngày 1/9. Đây là “Ngày Tri thức”, thời điểm khởi đầu năm học trên toàn quốc.

Dưới thời Tổng thống Vladimir Putin, việc đưa hệ tư tưởng của ông vào trường học đã được tiến hành từ lâu. Từ sau khi phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, xu hướng này càng gia tăng mạnh. Năm học mới 2025 đánh dấu thêm một bước: học sinh có nguồn gốc di cư bị siết chặt quyền tiếp cận giáo dục.

Rào cản với trẻ em di cư

Theo luật mới áp dụng từ tháng 4, học sinh di cư chỉ được nhập học nếu vượt qua kỳ thi tiếng Nga và chứng minh được tình trạng cư trú lâu dài. Các trường cũng phải theo dõi chặt chẽ những em này, báo cáo về “dấu hiệu hành vi bất hợp pháp” nếu có.

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục Nga công bố danh sách 37 “bài hát yêu nước” để đưa vào lớp học. Giáo viên, phụ huynh và học sinh còn được khuyến khích sử dụng ứng dụng nhắn tin “Max” – sản phẩm của tập đoàn VK thân Kremlin, vốn bị nghi ngờ cung cấp dữ liệu cho cơ quan an ninh Nga.

"Không nơi nào khác trên thế giới"

Các nhà phê bình cho rằng mục tiêu thật sự của kỳ thi ngôn ngữ không phải đánh giá năng lực mà là loại bỏ càng nhiều trẻ di cư càng tốt. Olga Abramenko, chuyên gia tại Trung tâm Chống phân biệt đối xử Tưởng niệm, nói với tờ Novaya Gazeta: “Ở nhiều nước có kiểm tra nhập học, nhưng chưa từng có nơi nào dùng nó để tước bỏ quyền học tập. Không nơi nào khác trên thế giới có thực hành phân biệt chủng tộc như ở Nga hiện nay.”

Số liệu ban đầu cho thấy 81% học sinh di cư trượt kỳ thi. Ngay cả các vùng đa sắc tộc như Tatarstan cũng phản đối. Tổng thống Tatarstan Rustam Minnikhanov nhấn mạnh: “Trẻ em có thể học tiếng chỉ trong ba, bốn tháng. Không có gì phải lo ngại.” Ông chỉ thị mở các lớp tiếng Nga miễn phí cho con em di cư.

Trong khi đó, Kremlin lại giảm mạnh vai trò của ngôn ngữ bản địa trong trường học. Các ngôn ngữ như tiếng Tatar, tiếng Dagestan… giờ chỉ còn một tiết/tuần trong chương trình.

Truyền bá “câu chuyện Kremlin”

Song song với việc hạn chế di dân, chương trình học được lồng ghép nội dung tuyên truyền về chiến tranh. Từ năm 2022, các trường đưa vào tiết học gọi là “Cuộc trò chuyện về điều quan trọng”, trong đó học sinh hát quốc ca, thảo luận cảnh quan nước Nga, và được định hướng “phục vụ Tổ quốc” kể cả trong quân ngũ.

Ở bậc học cao hơn, học sinh được giảng về “sứ mệnh” của chiến tranh: bảo vệ người Nga ở Donbass, giải giáp Ukraine và ngăn NATO đặt căn cứ quân sự. Đây chính là cách Điện Kremlin định hình cuộc xâm lược như một “cuộc chiến phòng thủ”.

"Nirgendwo sonst gibt es eine Praxis wie in Russland"