Hai nhà báo điều tra người Nga lưu vong Roman Badanin và Mikhail Rubin vừa công bố một công trình nghiên cứu gần 800 trang về chế độ Putin, trong đó mô tả cách các cơ quan an ninh Nga gây sức ép buộc họ phải rời khỏi đất nước, đồng thời lý giải vì sao chiến tranh trở thành một công cụ để nhà lãnh đạo Nga duy trì quyền lực.

Hai nhà báo điều tra người Nga Roman Badanin và Mikhail Rubin, những người rời Nga sau nhiều năm chịu sức ép từ chính quyền, vừa xuất bản một cuốn tiểu sử chi tiết về Tổng thống Nga Vladimir Putin. Thông tin được The Guardian đăng tải.

Cuốn sách có tựa đề The Tsar in Propria Persona: How Vladimir Putin Deceived Us All, có thể dịch là “Sa hoàng chính hiệu: Vladimir Putin đã đánh lừa tất cả chúng ta như thế nào”.

Dựa trên nhiều năm điều tra, hàng trăm cuộc phỏng vấn và kinh nghiệm trực tiếp của chính các tác giả, cuốn sách kể lại con đường Putin vươn lên nắm quyền, đồng thời phân tích cách thức vận hành của hệ thống chính trị mà ông xây dựng.

Tác phẩm dài gần 800 trang đã giành giải thưởng văn học Grand Prix Strasbourg của Pháp. Ban giám khảo ví cuốn sách như một tiểu thuyết gián điệp và đánh giá cao công trình điều tra của hai nhà báo.

Tuy đã sống ở nước ngoài, các tác giả vẫn không cảm thấy hoàn toàn an toàn. Năm ngoái, các nhân viên FBI đã trực tiếp đến gặp Badanin tại California để cảnh báo ông về thông tin tình báo liên quan đến nguy cơ bị các cơ quan tình báo Nga ám sát.

Vì sao hai nhà báo phải rời Nga?

Roman Badanin và Mikhail Rubin là những người sáng lập dự án báo chí điều tra độc lập Proekt của Nga. Năm 2021, họ trở thành mục tiêu của các chiến dịch trấn áp từ cơ quan an ninh.

Bước ngoặt khiến hai nhà báo quyết định rời Nga xảy ra vào sáng 29/6/2021. Khoảng 6 giờ sáng, các nhân viên FSB mang vũ trang, đeo mặt nạ, đồng thời đột nhập vào nhà của Badanin và Rubin tại Moskva.

Theo lời kể của Badanin, ban đầu lực lượng an ninh viện cớ có một chiếc ô tô bị hư hỏng. Nhưng ngay khi ông mở cửa, họ lập tức xông vào nhà.

Trong các cuộc khám xét, thiết bị điện tử của Badanin và nhiều nhà báo khác bị thu giữ. Rubin bị bắt giữ, trong khi nhà của cha mẹ ông cũng bị khám xét. Các tổ chức quốc tế bảo vệ tự do báo chí khi đó đã lên tiếng về vụ việc.

Sau cuộc khám xét, Rubin phát hiện các nhân viên FSB cố tình để hộ chiếu của ông ở một vị trí rất dễ nhìn thấy.

Ông cho rằng đó là một thông điệp rõ ràng: nếu FSB thu giữ hộ chiếu, ông sẽ không thể rời khỏi Nga. Việc họ để lại giấy tờ cho thấy họ muốn ông rời khỏi đất nước.

Hai tuần sau, ngày 15/7/2021, Văn phòng Tổng công tố Nga tuyên bố Project Media, công ty đứng sau Proekt, là một “tổ chức không được hoan nghênh”.

Cùng thời điểm, chính quyền Nga đưa Badanin và một số nhà báo khác vào danh sách cái gọi là “đặc vụ nước ngoài”.

Ngày hôm sau, Mikhail Rubin rời Nga.

Trong khi đó, Roman Badanin đang ở Morocco cùng gia đình và quyết định không trở về.

“Sự lựa chọn rất rõ ràng: hoặc vào tù, hoặc sống lưu vong. Tôi không muốn vào tù”, Badanin nói.

Tuy nhiên, sức ép đối với hai nhà báo đã bắt đầu từ nhiều năm trước.

Rubin cho biết những lời đe dọa trực tiếp đầu tiên xuất hiện vào năm 2019, sau khi Proekt công bố một cuộc điều tra về người đứng đầu hoạt động tuyên truyền của Điện Kremlin. Các nhân viên an ninh thậm chí tìm đến nhà cha mẹ ông và cáo buộc con trai họ “phản bội Tổ quốc”.

Rubin nói với The Guardian:

“Lần đầu tiên chúng tôi bắt đầu nhận được những lời đe dọa là vào năm 2019, sau khi công bố cuộc điều tra về người đứng đầu chiến dịch tuyên truyền của Putin.”

Cuốn sách tiết lộ gì về Putin?

Cuốn tiểu sử “Sa hoàng chính hiệu” theo chân Vladimir Putin từ thời ông làm việc cho KGB, sau đó hoạt động trong chính quyền thành phố St. Petersburg, cho đến khi bước vào Điện Kremlin và từng bước thiết lập quyền kiểm soát đối với hệ thống chính trị Nga.

Với tổng cộng khoảng 40 năm kinh nghiệm làm báo và hàng trăm cuộc phỏng vấn, hai tác giả cho biết họ đã thu thập được một lượng lớn thông tin về cách hệ thống chính trị Nga vận hành.

Trong số những người họ phỏng vấn có cả các cựu quan chức từng làm việc bên trong bộ máy nhà nước Nga. Một số nguồn tin vẫn đang ở Nga, trong khi những người khác đã ra nước ngoài.

Các tác giả không chỉ muốn viết về tiểu sử chính trị của Putin mà còn tìm cách phân tích cách hình ảnh của ông được xây dựng trước công chúng.

Theo Badanin, một trong những mục tiêu của cuốn sách là đối chiếu hình ảnh mà Putin tự xây dựng với những thông tin mà các nhà báo thu thập được trong quá trình điều tra.

“Không cần phải dựng lên những huyền thoại về Putin. Hãy để các sự kiện tự nói lên sự thật về ông ấy và hệ thống của ông ấy”, Badanin nói.

Trong cuốn sách, Badanin và Rubin mô tả Putin là một nhà lãnh đạo độc đoán, sẵn sàng sử dụng bạo lực ở mức độ rất lớn và coi việc duy trì quyền lực là mục tiêu tối thượng.

Theo hai tác giả, cuộc chiến toàn diện tại Ukraine đã cho thấy rõ hơn việc Putin không bị ràng buộc bởi một hệ tư tưởng nhất quán. Họ cho rằng chiến tranh trở thành một trong những công cụ được sử dụng để duy trì quyền lực.

Những người chống đối Kremlin cũng được đề cập

Một phần đáng chú ý khác của cuốn sách dành cho những nhân vật từng trở thành “cái gai” đối với chính quyền Nga.

Các tác giả đề cập nhiều trường hợp bị truy bức, bỏ tù, những cái chết gây tranh cãi và các sự cố khác liên quan đến những người phản đối hoặc chỉ trích Điện Kremlin.

Theo The Guardian, các tác giả liên hệ một số vụ việc với hệ thống quyền lực được hình thành dưới thời Putin.

Badanin cho rằng cuốn sách đặc biệt hữu ích đối với những người Nga sinh ra hoặc trưởng thành trong thời kỳ Putin cầm quyền. Theo ông, hai thế hệ người Nga gần như không biết nước Nga trước khi Putin lên nắm quyền đã như thế nào.

Cuốn sách được xuất bản bằng tiếng Nga và tiếng Pháp. Bản tiếng Nga được phát hành bên ngoài lãnh thổ Nga.

Mặc dù bị chính quyền Nga ngăn cản, sách vẫn bắt đầu được bán tại Nga thông qua các nền tảng trực tuyến. Badanin cho biết giá bán tại Nga cao hơn đáng kể, trong khi hình ảnh và tên Putin trên bìa sách được che kín.

Hai tác giả là ai?

Roman Badanin là nhà báo điều tra người Nga, đồng sáng lập và tổng biên tập Proekt. Trước đó, ông từng làm việc tại Gazeta.ru, giữ vị trí lãnh đạo phiên bản Nga của Forbes, làm việc tại RBC và kênh truyền hình Dozhd. Sau khi rời Nga, ông tiếp tục hoạt động báo chí ở nước ngoài.

Mikhail Rubin là nhà báo, từng giữ chức phó tổng biên tập Proekt. Trong nhiều năm, ông cùng Badanin thực hiện các cuộc điều tra về hoạt động của các quan chức và giới tinh hoa chính trị Nga.

Vì vậy, “Sa hoàng chính hiệu” không đơn thuần là một cuốn tiểu sử về Vladimir Putin. Đây còn là tập hợp những tư liệu được hai nhà báo tích lũy qua nhiều năm điều tra, các cuộc phỏng vấn với những người từng làm việc trong hệ thống nhà nước Nga và kinh nghiệm cá nhân của họ khi hoạt động báo chí dưới sức ép của chính quyền.

Hai tác giả nhấn mạnh rằng mục tiêu của họ là đưa ra những dữ kiện mà từ đó độc giả có thể hiểu được quá trình hình thành và vận hành của hệ thống quyền lực dưới thời Putin.

https://today.ua/494039-prihovuvali-rokami-zhurnalisti-rozsliduvachi-z-rf-rozkrili-pravdu-pro-putina-na-800-storinkah/