Bài viết của Nicolas Butylin

Tại Moscow, mối lo ngại ngày càng gia tăng về một cơ quan tình báo bí mật đang ngày càng thoát khỏi sự kiểm soát. Ngày càng có nhiều đại diện trong giới tinh hoa Nga lo sợ rằng Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) đang trở nên mất kiểm soát. Một số nguồn tin tại Moscow và St. Petersburg đã nói như vậy với Ostdeutsche Allgemeine Zeitung.

Trong một thời gian dài, Vladimir Putin duy trì thế cân bằng giữa những người theo đường lối cứng rắn trong bộ máy an ninh và các lực lượng thiên về kinh doanh ở Nga. Tuy nhiên, hiện nay, nhà lãnh đạo Điện Kremlin – người đã cầm quyền đất nước hơn một phần tư thế kỷ – ngày càng đứng về phía những người yêu cầu tăng cường kiểm soát đối với nền kinh tế và xã hội.

Hãng truyền thông Bloomberg cũng đưa tin tương tự, dẫn lời những người thuộc môi trường Điện Kremlin và chính phủ Nga nhưng không muốn tiết lộ danh tính.

Mức độ thay đổi trong hệ thống chính trị Nga hiện nay có thể được tóm gọn qua nhận xét của nhà khoa học chính trị Moscow Andrei Kolesnikov. Bloomberg dẫn lời ông:

“FSB đã trở thành công ty quản lý của đất nước.”

Theo nhận định này, giới lãnh đạo chính trị, Bộ Ngoại giao và khối kinh tế của Nga đang bị hạ xuống thành những bộ phận kỹ thuật đơn thuần, chỉ thực hiện các quyết định vốn đã được cơ quan tình báo đưa ra từ trước.

Quá khứ của Putin giải thích phần nào sự thay đổi

Để hiểu diễn biến này, cần nhìn lại tiểu sử của chính Putin.

Năm 1975, Putin bắt đầu sự nghiệp trong KGB, cơ quan tình báo của Liên Xô. Ông từng được cử đến Dresden, Đông Đức, nơi ông trực tiếp chứng kiến sự sụp đổ của Cộng hòa Dân chủ Đức và sau đó là sự tan rã của Liên Xô.

Đối với Putin, đó là một cú sốc lớn. Ông từng gọi sự kiện này là “thảm họa địa chính trị lớn nhất của thế kỷ 20”.

Sau khi trở về Nga, Putin làm việc trong chính quyền thành phố St. Petersburg. Năm 1998, ông được bổ nhiệm làm người đứng đầu FSB, cơ quan tình báo nội địa được hình thành từ một phần của KGB sau khi Liên Xô tan rã.

Chỉ một năm sau, Putin trở thành thủ tướng Nga, rồi quyền tổng thống và cuối cùng được bầu làm tổng thống vào thời điểm chuyển giao thiên niên kỷ.

Nguồn gốc này vẫn có ảnh hưởng mạnh mẽ đến phong cách cầm quyền cũng như cách Putin lựa chọn nhân sự.

Nhiều người thân cận và các bộ trưởng của ông xuất thân từ môi trường cơ quan an ninh. Tại Nga, họ thường được gọi là “siloviki”, tức những người thuộc các cơ quan quyền lực và an ninh.

Vì vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi Putin hiện nay ngày càng dựa vào lực lượng này trong bối cảnh cuộc chiến đã bước sang năm thứ năm và áp lực đối với ông ngày càng gia tăng.

FSB được cho là đang được trao quyền rất lớn

Theo Bloomberg, trung tâm của làn sóng đàn áp hiện nay chủ yếu nằm ở Cục 2 của FSB, đơn vị phụ trách chống khủng bố và duy trì trật tự chính trị.

Ba người am hiểu vấn đề nói với Bloomberg rằng đơn vị này trên thực tế đã được trao quyền tự do điều tra gần như bất kỳ ai, trong khi mức độ giám sát và trách nhiệm giải trình là rất thấp, thậm chí gần như không có.

Đơn vị FSB này cũng được cho là đứng phía sau cáo trạng mới nhất nhằm vào Pavel Durov, đồng sáng lập Telegram, với các cáo buộc liên quan đến khủng bố. Moscow được cho là muốn tiếp tục hạn chế hoạt động của nền tảng nhắn tin này.

Điều đáng chú ý là một số quan chức cấp cao của Điện Kremlin, những người chịu trách nhiệm về cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 9, từng cảnh báo rằng hành động mạnh tay với Telegram có thể khiến cử tri bất mãn.

Durov, người đã sống ở nước ngoài nhiều năm, đã bác bỏ các cáo buộc trên kênh Telegram của mình. Ông cho rằng Nga gọi ông là khủng bố vì ông từ chối chấp nhận những yêu cầu về “giám sát hàng loạt và kiểm duyệt”.

Danh sách những người bị đàn áp ngày càng dài

Danh sách những vụ việc gần đây gây chấn động trong bộ máy Nga rất dài.

Trong số đó có Ilya Remeslo, một blogger từng ủng hộ Điện Kremlin nhưng sau đó quay sang chống Putin. Ông bị đưa vào bệnh viện tâm thần vì bị cáo buộc lan truyền thông tin sai lệch về quân đội.

Một trường hợp khác là chính trị gia đối lập Boris Nadezhdin, người từng bị loại khỏi cuộc đua tranh cử tổng thống và bị cáo buộc “chủ nghĩa cực đoan” sau khi đăng một bức ảnh của cố lãnh đạo đối lập Alexei Navalny. Sau đó, ông được xác định là “đặc vụ nước ngoài” và đã chạy sang Pháp.

Hàng chục nhà vật lý và các nhà nghiên cứu không gian cũng phải đối mặt với cáo buộc phản quốc nghiêm trọng chỉ vì tham gia các hội nghị quốc tế.

Ngoài ra, những danh sách đen không chính thức cũng đang được lưu truyền, trong đó có tên các diễn viên, nhạc sĩ và đạo diễn bị xem là không trung thành với chính quyền.

Giới doanh nhân Nga cũng bắt đầu lo sợ

Giới tinh hoa kinh tế Nga có khả năng sẽ cảm nhận rõ tác động của sự thay đổi cán cân quyền lực này.

Trong quá trình tái phân chia tài sản liên quan đến chiến tranh, các nhà đầu tư và công tố viên đã tiến hành nhiều biện pháp nhằm vào các doanh nhân.

Tài sản được chuyển giao cho những người thân cận hoặc trung thành với giới cầm quyền.

Đây là mô hình mà các đại diện doanh nghiệp ở Moscow đã lo ngại từ lâu.

Nếu một doanh nhân chọc giận nhầm người, hoặc đơn giản chỉ trở thành mục tiêu của một sĩ quan tình báo, người đó có thể mất cả công ty, bất kể họ có cố gắng giữ thái độ chính trị trung lập đến đâu.

Quyền lực của các chiến lược gia Điện Kremlin suy giảm

Một dấu hiệu cho thấy cán cân quyền lực mới đang hình thành là ảnh hưởng ngày càng giảm của những chiến lược gia truyền thống trong Điện Kremlin, chẳng hạn Sergei Kiriyenko, Phó Chánh Văn phòng Điện Kremlin phụ trách chính sách đối nội.

Gần đây, Kiriyenko bị quy trách nhiệm cho những thất bại trong các hoạt động chính trị của Nga tại Armenia, Moldova và Hungary.

Trong khi đó, từ năm 2006, Cục 2 của FSB được lãnh đạo bởi Thượng tướng Alexei Sedov, hiện 71 tuổi.

Sedov được cho là có quyền tiếp cận trực tiếp với Putin và được đánh giá là một nhà quản lý điềm tĩnh, có năng lực, đồng thời có sở thích câu cá.

Ông bắt đầu sự nghiệp KGB tại Leningrad, nay là St. Petersburg, vài năm sau Putin.

Liên minh châu Âu và Mỹ từng áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Sedov vì liên quan đến vụ đầu độc Alexei Navalny năm 2020.

Các cơ quan phương Tây cũng quy trách nhiệm cho đơn vị này trong việc đàn áp chính trị gia đối lập Vladimir Kara-Murza, cũng như theo dõi Boris Nemtsov – người bị bắn chết gần Điện Kremlin vào năm 2015.

Vụ đánh bom ở Moscow có thể làm tăng đàn áp

Một vụ đánh bom tại một nhà hàng ở Moscow vào đầu tháng này, khiến theo chính quyền Nga 3 người thiệt mạng và 21 người bị thương, có thể đã cung cấp thêm lý do để Cục 2 yêu cầu các biện pháp an ninh nghiêm ngặt hơn, theo truyền thông đối lập Nga.

Điều này khiến các phe phái khác trong Điện Kremlin ngày càng khó phản đối việc siết chặt đàn áp.

Điều đáng lo ngại là việc tăng cường đàn áp có thể tiếp tục làm suy giảm tỷ lệ ủng hộ Putin, vốn được cho là đã xuống mức thấp kỷ lục kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

“Giới lãnh đạo Nga đã mất liên hệ với thực tế”

Nhà khoa học chính trị Tatyana Stanovaya thuộc Trung tâm Carnegie Russia Eurasia cũng nhận thấy Điện Kremlin đang thiếu khả năng tự phê bình.

Bà cho rằng vấn đề căn bản nằm ở cảm giác rằng giới lãnh đạo Nga đã mất liên hệ với thực tế.

Cuối tháng 7, bà viết rằng việc Putin quá tập trung vào mục tiêu khuất phục Ukraine đang khiến việc điều hành đất nước một cách hiệu quả trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Trong khi đó, nhà xã hội học Ella Paneyakh thuộc tổ chức nghiên cứu New Eurasian Strategies Centre nhận thấy bầu không khí đàn áp không còn chỉ giới hạn trong giới tinh hoa mà đang bắt đầu ảnh hưởng đến cả tầng lớp trung lưu Nga.

Bloomberg dẫn lời bà:

“Tất cả mọi người đều sợ hãi, bởi không ai biết người tiếp theo sẽ là ai.”

Điều này cho thấy sự thay đổi trong cán cân quyền lực tại Nga không chỉ diễn ra giữa các phe phái trong Điện Kremlin, mà còn đang tạo ra tâm lý bất an ngày càng lớn trong giới doanh nhân, tầng lớp trung lưu và một bộ phận rộng hơn của xã hội Nga.

https://www.msn.com/de-de/nachrichten/other/putins-fsb-wird-immer-m%C3%A4chtiger-russlands-elite-bekommt-angst/ar-AA29HIbK?ocid=hpmsn&cvid=6a757fa6b5424801b5ae57b3f9c715cd&cvpid=79a3394e7f004894dfcf06cbc0cdcb7f&ei=15