Bài viết của Isabella-Sophie Funke 

Ai mới thực sự điều hành nước Nga?

Về mặt chính thức, câu trả lời rất rõ ràng: Vladimir Putin. Tuy nhiên, phía sau Tổng thống Nga là một nhóm nhỏ những người đàn ông đã cùng ông điều hành đất nước suốt nhiều thập kỷ. Họ xuất thân từ quân đội, các cơ quan tình báo và những cộng sự thân cận nhất trong Điện Kremlin. Ảnh hưởng của họ vượt xa các chức danh chính thức.

Những người này được gọi là siloviki – một thuật ngữ tiếng Nga có thể hiểu là "những người nắm quyền lực". Phần lớn trong số họ khởi nghiệp tại KGB (Ủy ban An ninh Quốc gia Liên Xô) hoặc các cơ quan kế nhiệm sau này.

Họ tạo thành một mạng lưới dựa trên lòng trung thành, sự phụ thuộc lẫn nhau và cùng chia sẻ một thế giới quan.

Những điểm đáng chú ý về "vòng tròn thân cận" của Putin

• Mạng lưới KGB là nơi tuyển chọn nhân sự: Nhiều cộng sự thân cận nhất của Putin không gặp ông lần đầu ở Điện Kremlin mà đã quen biết từ Trường KGB tại Leningrad trong những năm 1970–1980. Mối quan hệ đó vẫn được duy trì cho đến ngày nay.
• Quan hệ gia đình: Denis Bortnikov, con trai của Giám đốc FSB Alexander Bortnikov, hiện là Chủ tịch Hội đồng quản trị của ngân hàng quốc doanh VTB, một trong những tổ chức tài chính lớn nhất nước Nga. Theo bài báo, trong hệ thống của Putin, quyền lực thường được củng cố thông qua các mối quan hệ gia đình.
• Lời đe dọa của Dmitry Rogozin: Cựu Giám đốc Cơ quan Vũ trụ Nga Roscosmos từng tuyên bố sẽ bỏ mặc một phi hành gia NASA trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) để đáp trả các lệnh trừng phạt của phương Tây sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.
• Vyacheslav Volodin là người kế nhiệm tiềm năng: Chủ tịch Duma Quốc gia Nga được nhiều nhà quan sát coi là một trong số ít thành viên trẻ hơn của nhóm siloviki có khả năng kế nhiệm Putin trong tương lai.

Những nhân vật chủ chốt trong nhóm siloviki

Nikolai Patrushev

Nhân vật nổi bật nhất trong nhóm cộng sự thân cận của Putin là Nikolai Patrushev.

Sinh ra tại Leningrad, ông quen biết Putin khoảng 50 năm. Ông bắt đầu sự nghiệp tại KGB trong những năm 1970, sau đó giữ chức Giám đốc FSB (Cơ quan An ninh Liên bang Nga).

Cho đến năm 2024, ông là Thư ký Hội đồng An ninh Nga, trước khi chuyển sang vai trò cố vấn trong Văn phòng Tổng thống.

Patrushev được xem là một trong những nhân vật có lập trường cứng rắn nhất tại Điện Kremlin.

Ông từng tuyên bố mục tiêu của phương Tây ở Ukraine là:

"Tiêu diệt Liên bang Nga."

Theo bài báo, quan điểm này đã ảnh hưởng sâu sắc đến đường lối đối ngoại của Moskva.

Sechin, Bortnikov và Lavrov – những trụ cột của hệ thống

Igor Sechin

Igor Sechin là một trong những nhân vật quyền lực nhất nước Nga.

Một bức điện ngoại giao của Đại sứ quán Mỹ từng gọi ông là:

"Hồng y xám của Điện Kremlin."

Hiện ông đứng đầu tập đoàn dầu khí quốc doanh Rosneft, một trong những công ty năng lượng lớn nhất thế giới.

Sechin đã là cộng sự thân cận của Putin từ đầu những năm 1990.

Alexander Bortnikov

Alexander Bortnikov giữ chức Giám đốc FSB từ năm 2008.

Theo bài báo, ông kiểm soát một mạng lưới tình báo rộng lớn có ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống công cộng tại Nga.

Sergei Lavrov

Ngoại trưởng Sergei Lavrov là gương mặt đại diện cho ngoại giao Nga từ năm 2004.

Ông cũng là thành viên phục vụ lâu năm nhất trong nhóm lãnh đạo thân cận của Putin.

Lòng trung thành vận hành như thế nào?

Theo bài báo, điều gắn kết những người xung quanh Putin không hẳn là ý thức hệ mà là lợi ích chung trong việc duy trì quyền lực.

• Trung thành sẽ tiếp tục được hưởng lợi.
• Chống đối có thể phải trả giá rất đắt.

Điều này được cho là thể hiện rõ trong cuộc binh biến của lãnh đạo Wagner Yevgeny Prigozhin vào tháng 6/2023.

Prigozhin từng là người thân cận với Putin, còn lực lượng Wagner từng chiến đấu tại Syria và châu Phi.

Hai tháng sau cuộc nổi dậy, Prigozhin thiệt mạng trong một vụ rơi máy bay.

Bài báo lưu ý rằng đến nay chưa có bằng chứng chính thức chứng minh mối liên hệ giữa vụ nổi dậy và cái chết của ông, nhưng thông điệp gửi tới giới tinh hoa Nga được cho là rất rõ ràng.

Ai kiểm soát các cơ quan tình báo Nga?

Sergei Naryshkin hiện đứng đầu SVR – Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga.

Ông từng học cùng trường KGB với Putin.

Bài báo nhắc lại một sự kiện đáng chú ý: ngay trước khi Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine, Putin đã công khai khiển trách Naryshkin trên truyền hình trực tiếp vì ông này phát biểu lúng túng.

Putin đã ngắt lời và nói:

"Hãy nói rõ ràng."

Theo bài báo, sự việc này cho thấy ngay cả các lãnh đạo tình báo cấp cao cũng không thực sự an toàn nếu không đáp ứng được kỳ vọng của Tổng thống.

Lòng trung thành không đồng nghĩa với sự bảo đảm tuyệt đối.

Thế hệ kế tiếp

Chủ tịch Duma Quốc gia Vyacheslav Volodin được xem là đại diện cho thế hệ trẻ hơn trong hệ thống quyền lực của Putin.

Ông từng là cố vấn cá nhân của Putin và phụ trách chiến dịch tranh cử gần đây của Tổng thống.

Một số nhà quan sát coi ông là ứng viên có khả năng kế nhiệm Putin nếu một ngày nào đó ông rời cương vị lãnh đạo.

Hệ thống quyền lực của Putin có thực sự vững chắc?

Theo bài báo, trên giấy tờ hệ thống này có vẻ rất ổn định.

Tuy nhiên, cuộc chiến tại Ukraine đã làm xuất hiện những dấu hiệu rạn nứt.

Bài báo dẫn việc Giám đốc CIA William Burns từng cho biết vào tháng 7/2023 rằng trong giới tinh hoa Nga đã xuất hiện những biểu hiện bất mãn vì chi phí chiến tranh ngày càng lớn.

Những tổn thất nặng nề trên chiến trường cũng được cho là đang tạo áp lực lên ban lãnh đạo Điện Kremlin.

Bài báo kết luận rằng những người xung quanh Putin đã xây dựng toàn bộ sự nghiệp của mình dựa trên lòng trung thành với một con người.

Chừng nào Vladimir Putin còn nắm quyền, hệ thống đó vẫn vận hành. Nhưng điều gì sẽ xảy ra sau thời kỳ của ông vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đối với Moskva.

Was macht Putins inneren Kreis aus?