Tác giả: Lyubov Marchenko – Biên tập viên mục tin tức của Today.ua

Chính quyền Ukraine đang khẩn trương nội luật hóa các quy định của NATO, hướng tới khả năng lực lượng quân sự của liên minh hiện diện trên lãnh thổ nước này trong tương lai.

Ukraine đang chuẩn bị sửa đổi các đạo luật nhằm quy định việc triển khai và hoạt động của các đơn vị quân đội thuộc những quốc gia thành viên NATO trên lãnh thổ Ukraine. Thỏa thuận NATO SOFA sẽ xác định địa vị pháp lý của quân nhân nước ngoài được bố trí tại Ukraine.

Các nội dung chi tiết của thỏa thuận tương lai đã được thảo luận tại một cuộc họp công tác ở Bộ Quốc phòng Ukraine. Thông tin được đăng tải trên ArmyInform.

NATO SOFA là gì?

NATO SOFA (Status of Forces Agreement – Thỏa thuận về địa vị lực lượng vũ trang) là một hiệp định quốc tế quy định địa vị pháp lý của quân nhân, nhân viên dân sự và tài sản của một quốc gia thành viên NATO khi hiện diện trên lãnh thổ một quốc gia thành viên khác.

Tuy nhiên, do Ukraine chưa phải thành viên NATO, nước này áp dụng một khuôn khổ khác của liên minh, mang tên Chương trình Đối tác vì Hòa bình (Partnership for Peace – PfP SOFA).

Mặc dù tên gọi có đôi chút khác biệt, khuôn khổ này cũng nhằm xác lập những nguyên tắc pháp lý cho việc quân nhân NATO hiện diện trên lãnh thổ Ukraine.

NATO SOFA quy định các điều kiện pháp lý khi quân đội của một quốc gia hiện diện tại quốc gia khác. Những nội dung quan trọng bao gồm:

• Thẩm quyền tài phán hình sự: Xác định quốc gia nào có quyền điều tra, truy tố và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của quân nhân nước ngoài trong những trường hợp cụ thể.

• Bồi thường thiệt hại: Quy định cơ chế bồi thường đối với những thiệt hại phát sinh.

• Thủ tục hải quan: Xác định các quy định liên quan đến việc đưa người và tài sản vào lãnh thổ nước sở tại.

• Thuế: Làm rõ các vấn đề về nghĩa vụ thuế đối với quân nhân, nhân viên và tài sản liên quan.

Để thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế, Ukraine vẫn cần đưa một số quy định cần thiết vào hệ thống pháp luật trong nước.

Việc khắc phục những khoảng trống pháp lý này trở thành một trong những chủ đề chính của cuộc họp.

Đại diện của 18 cơ quan và tổ chức nhà nước đã tham gia thảo luận, trong đó có Bộ Tư pháp, Văn phòng Tổng công tố, các cơ quan thực thi pháp luật, Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Ukraine và Ngân hàng Quốc gia Ukraine.

Giải quyết vấn đề trách nhiệm pháp lý của quân nhân nước ngoài như thế nào?

Một trong những nội dung được đặc biệt quan tâm là phân định thẩm quyền tài phán hình sự giữa Ukraine và các quốc gia có quân nhân hiện diện trên lãnh thổ nước này.

Vấn đề cốt lõi là xác định trong từng trường hợp, quốc gia nào có quyền tiến hành điều tra và truy cứu trách nhiệm đối với những hành vi vi phạm pháp luật của quân nhân nước ngoài.

Đại diện Bộ Tư pháp và Văn phòng Tổng công tố Ukraine đã xem xét các khía cạnh thực tiễn trong việc áp dụng những quy định hiện hành, đồng thời thảo luận khả năng sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự Ukraine.

Ngoài các vấn đề hình sự, những người tham gia còn trao đổi về cơ chế bồi thường thiệt hại, thủ tục thông quan hải quan và các quy định thuế liên quan.

Những bước sửa đổi luật nào đã được lên kế hoạch?

Cơ sở cho các bước tiếp theo là dự thảo Kế hoạch triển khai do Bộ Quốc phòng Ukraine phối hợp với Liên minh Helsinki Ukraine về Nhân quyền xây dựng.

Văn bản này hệ thống hóa những vấn đề pháp lý chưa được giải quyết, xác định các quy định cần sửa đổi và chỉ rõ những cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm chuẩn bị, thực hiện các thay đổi đó.

Bộ Quốc phòng Ukraine nhấn mạnh rằng việc áp dụng đầy đủ các quy định của NATO SOFA có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Ukraine có thể nhận được những bảo đảm an ninh trong tương lai.

Một khuôn khổ pháp lý rõ ràng sẽ giúp điều chỉnh sự hiện diện của lực lượng quân sự từ các nước đối tác, đồng thời tạo cơ sở cho việc phối hợp giữa các quốc gia.

Sau cuộc họp, các bên nhất trí tiếp tục tham vấn và phối hợp xây dựng những sửa đổi pháp luật cần thiết.

Cuộc họp được tổ chức với sự hỗ trợ của chương trình Cố vấn đặc biệt về quốc phòng của Vương quốc Anh.

Việc này có thể ảnh hưởng thế nào đến triển vọng chấm dứt chiến tranh ở Ukraine?

Việc chuẩn bị cơ sở pháp lý cho sự hiện diện của quân đội NATO tại Ukraine chắc chắn có thể ảnh hưởng đến diễn biến tiếp theo của cuộc xung đột. Theo bài viết, có thể hình dung một số kịch bản.

Kịch bản thứ nhất: Phương Tây hỗ trợ Ukraine đủ mạnh để buộc Nga chấm dứt chiến tranh.

Nếu các nước phương Tây tập thể dành cho Ukraine sự hỗ trợ đủ mạnh, bao gồm cả nhân lực quân sự, Nga có thể không chịu nổi sức ép của cuộc đối đầu và buộc phải chấm dứt hành động xâm lược Ukraine.

Trong trường hợp đó, theo lập luận của bài viết, Nga sẽ khó có khả năng ngăn cản sự hiện diện của quân đội NATO trên lãnh thổ Ukraine và có thể buộc phải chấp nhận thực tế này với tư cách bên thất bại trong chiến tranh.

Kịch bản thứ hai: Phương Tây tiếp tục hỗ trợ Ukraine ở mức đủ để không thất bại, nhưng chưa đủ để giành chiến thắng.

Trong kịch bản này, phương Tây tiếp tục cung cấp viện trợ để Ukraine duy trì khả năng kháng cự, nhưng không tạo ra điều kiện đủ để Kyiv giành thắng lợi quyết định.

Trong khi đó, một thỏa thuận hòa bình có thể vẫn không đạt được do Moscow phản đối.

Điện Kremlin nhiều lần tuyên bố rằng sự hiện diện của các lực lượng quân sự NATO trên lãnh thổ Ukraine sẽ khiến việc ký kết thỏa thuận hòa bình trở nên bất khả thi. Moscow cũng thường xuyên nhắc đến những “lằn ranh đỏ” mà họ cho rằng phương Tây không được vượt qua.

Nếu lập trường này không thay đổi, cuộc chiến tiêu hao có thể còn kéo dài trong thời gian rất lâu.

Bài viết kết thúc bằng việc nhắc lại tuyên bố của Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov rằng Điện Kremlin không kỳ vọng chiến tranh sẽ sớm kết thúc và dự báo xung đột có thể tiếp tục leo thang.

https://today.ua/494996-ukrayina-gotuye-zakonodavchi-zmini-dlya-perebuvannya-vijskovih-nato-na-svoyij-teritoriyi-minoboroni/