Tác giả: Lennart Schwenck 

Nhiên liệu đắt đỏ, lãi suất cao

Giá xăng tại Nga đã tăng 20,5%. Lạm phát tiếp tục gia tăng trong khi lãi suất cơ bản vẫn ở mức cao. Trong bối cảnh đó, một thỏa thuận xuất khẩu dầu diesel với Mỹ đang mở ra những thị trường mới cho Moskva, dù nguồn cung nhiên liệu trong nước vẫn chịu nhiều sức ép.

Moskva – Người dân Nga hiện phải trả nhiều tiền hơn đáng kể khi đổ xăng so với trước đây. Giá xăng đã tăng 20,5%, dù Nga là một trong những quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới.

Ngay cả chính phủ Nga cũng thừa nhận tình hình nghiêm trọng. Đầu tháng 7, Phó Thủ tướng Alexander Novak cho biết Nga đang gặp “những vấn đề và tình trạng thiếu hụt khiến chúng ta chứng kiến cảnh xếp hàng, hoặc các trạm xăng đôi khi hoạt động không ổn định”.

Các số liệu chính thức cho thấy mức tăng giá đáng kể như thế nào. Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Nga (Rosstat), được hãng thông tấn Interfax dẫn lại, đến tháng 6, giá xăng đã cao hơn 19,9% so với cùng kỳ năm trước. So với tháng 5, giá xăng tăng 6,88%, còn giá dầu diesel tăng 7,1%.

UAV tấn công nhà máy lọc dầu, nguồn cung xăng tại Nga thiếu hụt và giá tăng

Giá nhiên liệu tăng cao chỉ là một vấn đề; vấn đề còn lại là khả năng cung ứng.

Theo ước tính của hãng tin Reuters, trong tháng 7, sản lượng xăng của Nga chỉ đáp ứng khoảng 65% mức tiêu thụ trung bình theo mùa.

Ngày 20/8, ít nhất 59 khu vực của Nga áp dụng các biện pháp hạn chế bán nhiên liệu nghiêm ngặt.

Nguyên nhân chính được cho là thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu. Theo những thông tin được công bố, Ukraine đã nối lại các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Nga vào cuối tháng 7, sau một thời gian tạm ngừng ngắn.

Ít nhất ba nhà máy lọc dầu phải đình chỉ hoạt động, trong đó có cơ sở tại thành phố Orsk, thuộc tỉnh Orenburg. Thống đốc địa phương xác nhận nhà máy ngừng hoạt động và cho biết việc sửa chữa có thể kéo dài tới sáu tháng.

Đầu tháng 7, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu nhằm tạo ra một “bầu không khí bất an” trong nước.

Trước tình hình đó, Moskva tìm cách bù đắp lượng nhiên liệu thiếu hụt bằng những biện pháp khác.

Từ tháng 7, Nga bắt đầu nhập khẩu xăng, trong đó có nguồn cung từ Ấn Độ và Maroc.

Ngày 20/8, Sàn giao dịch chứng khoán Saint Petersburg lần đầu tiên bán xăng nhập khẩu với giá 80 rúp/lít, trong khi giá nhiên liệu sản xuất trong nước trung bình chỉ khoảng 54 rúp/lít.

Theo bài báo, hiện vẫn chưa rõ việc nhập khẩu xăng với giá cao như vậy sẽ tác động đến mặt bằng giá nhiên liệu chung tại Nga ở mức độ nào.

Thỏa thuận dầu diesel với Trump mở ra những tuyến xuất khẩu mới cho Nga

Trong khi xăng khan hiếm tại thị trường nội địa, Nga lại đang mở thêm một kênh tiêu thụ dầu diesel ở nước ngoài.

Ngày 9/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Putin đã đồng ý cung cấp dầu diesel cho Mỹ và thị trường thế giới, trong bối cảnh Washington tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với nhiên liệu Nga.

Theo Reuters, Nga đã xác nhận thỏa thuận này.

Trump nêu các khối lượng dự kiến gồm hơn 300.000 tấn trong đợt đầu, 500.000 tấn trong tháng 11 và sau đó là một triệu tấn. Ba triệu tấn bổ sung sẽ phụ thuộc vào tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu.

Việc khối lượng xuất khẩu phụ thuộc vào tình trạng các nhà máy cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa hoạt động kinh doanh ở nước ngoài và khả năng cung ứng nhiên liệu trong nước.

Hoạt động thương mại này được thực hiện nhờ một ngoại lệ đối với lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel, vốn có hiệu lực từ tháng 8.

Theo các thương nhân, kể từ ngày 1/10, chính phủ Nga đã cho phép xuất khẩu theo hạn ngạch.

Trước đó, kể từ khi lệnh cấm được áp dụng, các công ty dầu khí phải điều chỉnh sản lượng để đáp ứng nhu cầu nội địa và chỉ cung cấp nhiên liệu cho các nước Trung Á theo những thỏa thuận liên chính phủ.

Nga tăng sản lượng dầu diesel, tàu chở hàng đầu tiên đang trên đường tới Mỹ

Hai đại diện trong ngành công nghiệp dầu khí đã mô tả những tác động của chính sách mới trong báo cáo Reuters ngày 26/10.

Theo báo cáo, trong nửa đầu tháng 10, sản lượng dầu diesel của Nga giảm xuống khoảng 160.000 tấn/ngày, so với mức 175.000 tấn/ngày trong tháng 9.

Sau khi chính phủ cấp hạn ngạch xuất khẩu, sản lượng đã tăng trở lại, hướng tới mức 180.000 tấn/ngày.

Trong tháng 10, nhu cầu dầu diesel trong nước được ước tính vào khoảng 140.000 tấn/ngày. Nhu cầu giảm theo mùa do vụ thu hoạch ngũ cốc đã hoàn tất và mùa du lịch hè kết thúc.

Điều này có nghĩa là Nga có thể còn khoảng 40.000 tấn dầu diesel mỗi ngày để xuất khẩu. Khối lượng này tương đương hơn một triệu tấn mỗi tháng, trong đó khoảng 200.000–300.000 tấn có thể dành cho các nước láng giềng.

Dữ liệu vận tải biển cho thấy hoạt động xuất khẩu đang bắt đầu.

Theo nhà cung cấp dữ liệu LSEG, ngày 23/10, hệ thống theo dõi hàng hải ghi nhận một tàu chở dầu mang cờ Malta, vận chuyển 40.000 tấn dầu diesel Nga, đang trên đường tới New York.

Cùng ngày, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết các chuyến hàng tới Mỹ sẽ tiếp tục được thực hiện thường xuyên sau khi tàu đầu tiên khởi hành.

Các nguồn tin của Reuters dự đoán chính phủ Nga sẽ tiếp tục duy trì lệnh cấm xuất khẩu nói chung, đồng thời kiểm soát lượng hàng xuất khẩu thông qua hạn ngạch và giám sát chặt chẽ thị trường nội địa cũng như sản lượng nhiên liệu.

Kinh tế Nga vẫn tăng trưởng trong nửa cuối năm, bất chấp lạm phát và lãi suất cao

Ngân hàng Trung ương Nga xác nhận giá nhiên liệu đã tác động rõ rệt đến lạm phát.

Ngày 23/10, ngân hàng này quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 14%.

Trong thông báo, cơ quan này cho biết: “Diễn biến giá cả tiếp tục chịu ảnh hưởng của các yếu tố biến động mạnh, đặc biệt là nhiên liệu động cơ”.

Theo tính toán quy đổi theo năm, mức tăng giá đã điều chỉnh theo mùa trong quý III đạt trung bình 8%, cao hơn mức 4,8% của quý II.

Lạm phát cơ bản cũng tăng từ 4,5% lên 6,2%.

Tính đến ngày 19/10, lạm phát hằng năm ở Nga đạt 6,8%. Ngân hàng Trung ương dự báo con số này có thể lên tới 7,1–7,6% vào cuối năm.

Tâm lý của người dân và doanh nghiệp cũng là một vấn đề đáng chú ý.

Kỳ vọng lạm phát trong tháng 10 đã giảm nhẹ, nhưng vẫn ở gần mức cao nhất trong hai năm qua. Theo đánh giá của Ngân hàng Trung ương Nga, những kỳ vọng này đang cản trở quá trình hạ nhiệt lạm phát.

Dù vậy, nền kinh tế Nga vẫn tiếp tục tăng trưởng, mặc dù tốc độ tăng trưởng trong nửa cuối năm 2026 chỉ ở mức vừa phải.

Ngân hàng Trung ương cho biết tỷ lệ thất nghiệp vẫn gần mức thấp kỷ lục, trong khi tâm lý kinh doanh trong tháng 10 đã cải thiện đôi chút so với những tháng trước đó.

Đối với năm 2027, ngân hàng dự báo lãi suất cơ bản trung bình sẽ ở mức 12,5–13,5%, đồng thời kỳ vọng lạm phát giảm về 4%.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan này, những rủi ro có thể khiến giá cả tiếp tục tăng vẫn lớn hơn những yếu tố có thể giúp kiềm chế lạm phát.

Ngân hàng Trung ương Nga dự kiến công bố thêm thông tin vào ngày 5/11, khi phát hành bản tóm tắt cuộc thảo luận về lãi suất cùng phần bình luận về dự báo trung hạn. Quyết định lãi suất tiếp theo dự kiến được đưa ra ngày 18/12.

Nguồn: Reuters, Interfax, Meduza và LSEG.

Nhận định chính

Bài báo phản ánh một nghịch lý trong nền kinh tế Nga: dù là cường quốc dầu mỏ, Nga vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu xăng trong nước, giá nhiên liệu tăng mạnh và áp lực lạm phát.

Các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu được cho là một trong những nguyên nhân gây gián đoạn nguồn cung. Trong khi đó, việc khôi phục xuất khẩu dầu diesel sang Mỹ và các thị trường khác có thể giúp Nga tăng doanh thu, nhưng cũng đặt ra bài toán cân bằng giữa lợi ích xuất khẩu và nhu cầu nhiên liệu trong nước.

Cần phân biệt giữa giá nhiên liệu tăng, tình trạng thiếu hụt cục bộ và sự suy yếu của toàn bộ nền kinh tế. Những số liệu trong bài cho thấy Nga đang chịu áp lực đáng kể, nhưng chưa đủ để kết luận nền kinh tế nước này sắp sụp đổ.

Benzin-Schlangen in Russland: Sprit 20,5 Prozent teurer – Drohnen treffen Raffinerien