Tác giả: Sinéad Baker

Binh sĩ Ukraine sử dụng thiết bị phát hiện drone để nhận biết các máy bay không người lái Nga đang tiếp cận.

Binh sĩ Ukraine sử dụng thiết bị phát hiện drone để nhận biết các máy bay không người lái Nga đang tiếp cận. © Zoriana Stelmakh/Global Images Ukraine via Getty Images

Khoảng thiếu hụt lớn nhất đối với một đơn vị Ukraine vận hành các hệ thống phòng không vác vai không nhất thiết là tên lửa, theo một trung sĩ phụ trách khẩu đội nói với Business Insider (BI). Thứ khó kiếm hơn lại là các thiết bị giúp các tổ chiến đấu phát hiện mục tiêu và duy trì hoạt động của hệ thống.

Người lính sử dụng bí danh Yankee đang phục vụ tại một đơn vị tiền tuyến được trang bị các hệ thống phòng không cá nhân, thường gọi là MANPADS. Đây là những hệ thống phóng tên lửa từ vai, có thể được sử dụng để chống lại máy bay bay thấp, tên lửa hành trình và drone.

Những loại vũ khí như Stinger của Mỹ, Piorun của Ba Lan và Igla do Liên Xô phát triển là một thành phần quan trọng trong hệ thống phòng không tầm ngắn của Ukraine tại các khu vực tiền tuyến. Chúng bảo vệ binh sĩ và các hoạt động quân sự trước các cuộc tấn công từ trên không.

Yankee cho biết, ít nhất đối với đơn vị của anh, một trong những vấn đề khó khăn nhất là “tìm kiếm nguồn lực. Những thứ hỗ trợ, chứ không phải vũ khí, mà là các thiết bị tác chiến điện tử.”

Anh nói một số thiết bị giúp đội của mình phát hiện mối đe dọa và duy trì hoạt động của các hệ thống “rất khó kiếm.” Thứ khó tìm nhất “chủ yếu là thiết bị điện tử.”

Yankee giải thích:

“Tôi đang nói đến những thiết bị xác định vị trí drone và cảnh báo cho bạn. Tôi đang nói đến những thứ như EcoFlow, pin, các loại pin dung lượng lớn, bởi vì nhìn chung chúng tôi không có đủ — thiếu hụt rất nghiêm trọng.”

Binh sĩ Ukraine ngày càng sử dụng nhiều thiết bị phát hiện drone, bao gồm các mẫu nhỏ có thể mang theo người hoặc gắn trên xe, nhằm cảnh báo khi một số loại drone của đối phương đang tiến đến bằng cách phát hiện tần số vô tuyến của chúng.

EcoFlow là các thiết bị lưu trữ điện di động, có thể cung cấp điện hoặc sạc cho những thiết bị thiết yếu như hệ thống vô tuyến và liên lạc, thiết bị đầu cuối Starlink, máy tính xách tay và máy tính bảng, thiết bị drone, hệ thống tác chiến điện tử và cảm biến.

Các thiết bị này và pin nói chung đặc biệt quan trọng vì binh sĩ thường hoạt động cách xa nguồn điện, trong khi các cuộc tấn công của Nga thường làm tê liệt hệ thống cung cấp năng lượng. Máy phát điện di động sẽ gây tiếng ồn lớn hơn nhiều và có thể khiến vị trí của binh sĩ bị đối phương phát hiện.

Các hệ thống tác chiến điện tử (EW) cũng đóng vai trò then chốt đối với Ukraine trong nỗ lực gây gián đoạn liên lạc của Nga và ngăn chặn các drone của Nga.

Mỗi đơn vị tự tìm nguồn trang bị

Mặc dù rất quan trọng, những thiết bị này không phải lúc nào cũng dễ dàng được các đơn vị Ukraine thu được với số lượng đủ dùng.

Một số thiết bị trong số đó tương đối mới và khó kiếm hơn nhiều so với những loại vật tư như đạn dược. Mặc dù nhu cầu rất cao, một số thiết bị vẫn chưa được sản xuất với số lượng lớn. Trong một số trường hợp, những điểm nghẽn trong khâu phân phối cũng ảnh hưởng đến khả năng cung cấp.

Không giống nhiều lực lượng vũ trang phương Tây, quân đội Ukraine không có một hệ thống mua sắm vũ khí tập trung cao độ. Các đơn vị thường tự mua hoặc tự tiếp nhận trang thiết bị, trong đó có nguồn từ các chiến dịch gây quỹ cộng đồng (crowdfunding).

Mô hình này có ưu điểm là thúc đẩy đổi mới nhanh chóng, bởi các đơn vị có thể liên hệ trực tiếp với nhà sản xuất. Tuy nhiên, hệ thống này cũng có thể dẫn đến sự phân bổ không đồng đều, khiến một số đơn vị phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt.

Các quỹ của Ukraine, các đơn vị quân đội và những nhóm khác tham gia mua sắm, gây quỹ trang bị cho lực lượng vũ trang thường xuyên kêu gọi hỗ trợ những thứ như pin và thiết bị phát hiện drone. Một số tổ chức mô tả đây là những trang bị mà lực lượng phòng không cần thường xuyên.

Lực lượng vũ trang Ukraine muốn có các hệ thống tác chiến điện tử để gây gián đoạn liên lạc và drone của Nga.

Lực lượng vũ trang Ukraine muốn có các hệ thống tác chiến điện tử để gây gián đoạn liên lạc và drone của Nga. © Pavlo Bahmut/Ukrinform/Future Publishing via Getty Images

MANPADS đang làm chậm hoạt động của Không quân Nga như thế nào?

MANPADS và các đơn vị vận hành chúng có vai trò quan trọng đối với Ukraine.

Các đơn vị, binh sĩ và quan chức Ukraine cho biết tên lửa MANPADS đã bắn hạ drone, trực thăng và máy bay Nga. Các nhà phân tích phương Tây cho rằng MANPADS khiến những nhiệm vụ bay thấp của máy bay cánh cố định và trực thăng Nga trở nên tốn kém đến mức Nga không thể tiếp tục duy trì chúng.

Một báo cáo năm ngoái của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một tổ chức nghiên cứu của Mỹ, nhận định rằng khi đưa các kíp vận hành MANPADS vào lực lượng phòng không, Ukraine đã đặt phi công Nga trước một lựa chọn:

• Bay cao: sẽ trở thành mục tiêu của các hệ thống phòng không mặt đất.
• Bay thấp: sẽ phải đối mặt với tên lửa MANPADS.

Hệ thống phòng không tầm ngắn này giúp giảm áp lực cho các hệ thống phòng không mặt đất của Ukraine, cho phép chúng “sống sót và cuối cùng có thể phục hồi.”

Đơn vị của Yankee đảm nhiệm phòng không cho các binh sĩ bộ binh phải tiến lên “tuyến số 0” (zero line), tức khu vực sát nhất với chiến tuyến.

Đó là lý do anh nói:

“Chúng tôi đang tham gia trực tiếp vào cuộc chiến.”

Yankee cho biết điều kiện tại đó có thể nguy hiểm đến mức chỉ để di chuyển khoảng 300 mét, binh sĩ có thể phải chờ tới 7 ngày cho đến khi điều kiện đủ an toàn và có sự che chắn thích hợp.

Ngay cả việc vượt qua quãng đường ngắn như vậy “cũng có thể là vấn đề sống còn.”

Yankee trao đổi với BI trong khuôn khổ Chiến dịch Legio, một chương trình đa quốc gia do Na Uy dẫn đầu nhằm huấn luyện và trang bị cho lực lượng Ukraine, trong đó có một trại huấn luyện được xây dựng chuyên biệt tại Ba Lan.

Anh cho biết tại đây mình đang học các tiêu chuẩn và chiến thuật của NATO, đồng thời kết hợp các quy trình tác chiến của phương Tây với những kỹ năng đã tích lũy được từ thực chiến trước khi trở lại Ukraine.

Yankee cho biết anh sử dụng các hệ thống Stinger và Igla.

Binh sĩ Ukraine từng nhiều lần báo cáo về tình trạng thiếu tên lửa MANPADS kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược vào tháng 2/2022. Theo Yankee, tình trạng thiếu hụt này từng tạo điều kiện để lực lượng Nga tiến hành các hoạt động tấn công mạnh hơn, bởi họ biết rằng Ukraine không thể ngăn chặn được nhiều cuộc tấn công như trước.

Tuy nhiên, quân đội Ukraine không phải đối mặt với tình trạng thiếu tên lửa MANPADS nghiêm trọng như đối với các tên lửa phòng không mặt đất tầm xa hơn. Trong suốt cuộc chiến, các đồng minh của Ukraine cũng nhiều lần công bố những đợt viện trợ tên lửa mới.

Dù vậy, tình trạng trang bị trong toàn quân Ukraine không hoàn toàn đồng đều.

Quân đội Ukraine phân phối vũ khí và đạn dược dựa trên nhu cầu tác chiến, vì vậy một đơn vị có thể được trang bị đầy đủ cho những nhiệm vụ quan trọng, trong khi một đơn vị khác lại thiếu một loại trang thiết bị nào đó.

Nguồn: Business Insider US.

Ukrainischer Soldat: Schwierigste Versorgungslücke sind nicht Raketen, sondern Elektronik