Article by Patrick Zwerger

Một chiếc tiêm kích MiG-29 đặc biệt vừa được phát hiện bay trên bầu trời Ukraine. Dù mang phù hiệu của không quân Ukraine, chiếc máy bay này lại khoác lớp sơn ngụy trang của Không quân Azerbaijan. Phát hiện này gây xôn xao dư luận, bởi Azerbaijan vốn được xem là đối tác của Nga. Liệu Baku đang dần đổi phe?

Trên thực tế, mâu thuẫn giữa Nga và Azerbaijan đã âm ỉ từ lâu, bất chấp việc hai nước ký “tuyên bố trung thành” năm 2023. Căng thẳng bùng nổ mạnh sau vụ hệ thống phòng không Nga bắn nhầm máy bay chở khách Embraer của Azerbaijan gần Grozny vào tháng 12/2024, khiến 38 người thiệt mạng. Moskva khi đó từ chối xin lỗi, làm dấy lên sự phẫn nộ công khai tại Baku.

Xung đột tiếp tục leo thang vào tháng 6/2025 khi một loạt công dân Azerbaijan bị bắt tại Yekaterinburg, khiến hai anh em tử vong. Sau đó, các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái của Nga tại Ukraine còn phá hủy tài sản của tập đoàn dầu khí SOCAR của Azerbaijan ở khu vực Odessa.

Giữa bối cảnh ấy, một chiếc MiG-29 mang dấu vết rõ ràng từ kho máy bay của Azerbaijan bỗng xuất hiện trong biên chế không quân Ukraine. Nhiều người đặt câu hỏi: phải chăng Baku đang âm thầm chuyển giao vũ khí cho Kyiv?

Nguồn gốc chiếc MiG-29 này có lẽ bắt đầu từ trước khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022. Khi đó, ba chiếc MiG-29 của Azerbaijan được gửi sang nhà máy sửa chữa máy bay quốc doanh ở Lviv để bảo dưỡng. Sau đợt không kích dữ dội của Nga vào tháng 3/2022, nhiều tin đồn cho rằng toàn bộ đã bị phá hủy. Tuy nhiên, ít nhất một chiếc dường như đã sống sót và nay được nhìn thấy hoạt động trên bầu trời Ukraine.

Câu hỏi đặt ra là: Kyiv có được sự đồng ý chính thức hay ngầm định từ Baku trong việc đưa những chiếc MiG này vào biên chế? Việc Azerbaijan không lên tiếng phản đối sau khi hình ảnh bị rò rỉ khiến nhiều người cho rằng chính quyền Tổng thống Ilham Aliyev ít nhất đã mặc nhiên chấp thuận.

Hiện chưa rõ cả ba máy bay ở Lviv có được phục hồi hay không. Nhưng nếu tất cả đều đã được tái biên chế, Ukraine có thể bổ sung thêm vài chiếc MiG-29 nữa cho lực lượng không quân vốn hao hụt nặng nề. Điều chắc chắn là Điện Kremlin sẽ không hài lòng, và quan hệ Nga – Azerbaijan nhiều khả năng sẽ tiếp tục chìm sâu trong băng giá ngoại giao/

Breakaway Russia partners: How Ukraine got MiG-29s from Azerbaijan