|
Lịch sử lặp lại: lần đầu là bi kịch, lần thứ hai là trò hề.
Hội nghị Yalta lần thứ nhất diễn ra tại một cung điện hoàng gia cũ kỹ trên bán đảo Crimea vào tháng 2/1945. Khi quân đội Adolf Hitler đã bắt đầu rút lui, Tổng thống Franklin D. Roosevelt, Thủ tướng Winston Churchill và nhà độc tài Liên Xô Joseph Stalin tập trung trong những căn phòng lạnh lẽo, đầy gió lùa để bàn về việc kết thúc chiến tranh. Các tướng lĩnh cấp cao và trợ lý tổng thống phải ngủ trên những tấm nệm đầy rệp. Churchill phàn nàn rằng Yalta chẳng có gì đáng giá ngoài “bệnh sốt phát ban và những con rận chết người sinh sôi ở vùng đất này”. Sau đó, ông yêu cầu quần áo của mình phải được khử trùng.

Tám thập kỷ sau, Hội nghị Yalta chủ yếu gợi nhớ đến một sự thật: nó không củng cố hòa bình, mà đã đẩy các quốc gia Đông Âu – nơi lãnh đạo của họ không được tham dự hội nghị – vào vòng xoáy chiếm đóng và đàn áp của Liên Xô suốt nửa thế kỷ tiếp theo. Nói cách khác, nhân danh kết thúc cuộc chiến chống chủ nghĩa toàn trị phát xít, Yalta lại góp phần mở rộng chủ nghĩa toàn trị và gieo mầm cho Chiến tranh Lạnh.
Cuộc thượng đỉnh thất bại giữa Trump, Putin và Tập Cận Bình tại Thâm Quyến, được những người cả tin thổi phồng thành “Yalta 2.0”, là sự kiện phản ánh hoàn hảo thời đại vô nghĩa mà chúng ta đang sống. Không có thỏa thuận nghiêm túc nào được ký kết. Không có đường biên giới quốc gia nào bị vẽ lại trên mép một chiếc khăn giấy. Không ai bị nhiễm chấy rận hay rệp giường.
Trái lại, cuộc gặp diễn ra chóng vánh, gần như không có nội dung thực chất và được dàn dựng kỹ lưỡng nhằm mang lại lợi ích tối đa cho nước chủ nhà Trung Quốc. Mục tiêu thực sự của nó không phải chấm dứt các cuộc chiến – và chắc chắn không phải chấm dứt cuộc xâm lược đẫm máu của Nga vào Ukraine – mà là tạo ra những bức ảnh tuyên truyền và video để cả ba nhà lãnh đạo sử dụng, che đậy những thất bại chính trị của mình.
Trump: Chiến thắng bằng những màn đón tiếp hào nhoáng
Không nghi ngờ gì, đó chính là mục tiêu hàng đầu của Tổng thống Trump. Trước khi cuộc gặp ba bên diễn ra, ông đã tuyên bố với Fox News rằng khoảnh khắc quan trọng nhất thực ra đã ở phía sau: “Lời chào hôm qua – điều chưa từng có trong lịch sử Trung Quốc.”
Tập Cận Bình, hiểu rõ có thể dễ dàng thao túng Tổng thống Mỹ đến mức nào, đã đích thân đón Trump ngay tại đường băng, bên cạnh máy bay của ông. Trump khoe khoang: “Đây là một vị chủ tịch rất được kính trọng, vĩ đại, một trong những chủ tịch vĩ đại nhất của Trung Quốc – và trước đây ông ấy chưa từng ra sân bay đón ai.”
Ông còn ca ngợi “tiếng kèn, vẻ đẹp, sự long trọng, hàng nghìn người, những đứa trẻ, binh sĩ, tất cả mọi thứ”, rồi kết luận: “Đó là một chiến thắng lớn đối với chúng ta. Một chiến thắng lớn đối với Trung Quốc.”
Nhà Trắng đã đăng tải một đoạn video, dường như được sản xuất nhằm quảng bá cho chủ nghĩa cộng sản Trung Quốc, ghi lại toàn bộ màn đón tiếp hoành tráng ấy và đặt Trump vào vị trí trung tâm của sự kiện. Đây thực sự là một chiến thắng lớn cho Trung Quốc và có lẽ cũng là chiến thắng cho cái tôi của Trump sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Nhưng khó có thể gọi đó là chiến thắng lớn của nước Mỹ.
Putin: Dùng cuộc gặp để che giấu những thất bại trên chiến trường
Đối với Vladimir Putin, cuộc gặp cũng là một cơ hội tuyên truyền thuận lợi.
Gần 5 năm sau khi phát động cuộc chiến mà ông từng nghĩ sẽ chiến thắng chỉ trong 3 ngày, Putin giờ phải đối mặt với con số thương vong lên tới 1,5 triệu người; mất một nửa công suất lọc dầu của đất nước tính đến tuần này; và trong vài ngày gần đây, cây cầu Kerch nối Nga với Crimea bị phá hủy.
Putin đã cho xây dựng cây cầu này và đích thân tham dự lễ khánh thành, coi nó là một sự kiện mang ý nghĩa quốc gia đặc biệt. Trong những ngày gần đây, Ukraine đã 3 lần tấn công cây cầu, phá hủy hoàn toàn tuyến giao thông đường bộ và ít nhất tạm thời làm gián đoạn hoạt động đường sắt.
Tuy nhiên, Putin sẽ tận dụng cuộc gặp ở Thâm Quyến để nói với người dân Nga rằng đất nước họ vẫn là một cường quốc, vẫn có quyền ngồi chung bàn với Mỹ và Trung Quốc, vẫn giữ vị thế quan trọng trên trường quốc tế – bất chấp sức mạnh, ảnh hưởng và sự thịnh vượng của Nga đang suy giảm nghiêm trọng.
Tập Cận Bình: Trung Quốc mới là người chiến thắng thực sự
Đối với Tập Cận Bình, cuộc gặp mang lại lợi ích rõ ràng. Ông đóng vai trò chủ nhà, tự mình sắp đặt sân khấu cho những bức ảnh ngoại giao và để bộ máy tuyên truyền Trung Quốc phát sóng hình ảnh ấy ra toàn thế giới.
Với sự tiếp tay của Trump, Tập truyền đi thông điệp về sự suy tàn của nước Mỹ, sức mạnh của Trung Quốc và sự phụ thuộc của Nga vào Bắc Kinh.
Ngay cả khi kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với suy thoái thị trường bất động sản, những tổn thất trong ngành công nghiệp chế biến và tình trạng thất nghiệp kéo dài, ông vẫn trình diễn Trung Quốc như quốc gia duy nhất thực sự nghiêm túc tại bàn hội nghị. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ chỉ mải mê nói về màn đón tiếp ở sân bay.
Nếu không có sự hỗ trợ của Trung Quốc, Nga có nguy cơ rơi vào tình trạng phá sản. Còn Tập, với niềm tin rằng mình đã giành được những con chip Mỹ cần thiết cho quân đội và ngành công nghiệp Trung Quốc, đã tự biến mình thành người điều khiển sân khấu của buổi lễ.
Thế giới ngày nay không còn là Yalta năm 1945
Ẩn sau màn tự quảng bá và những lời tâng bốc lẫn nhau ấy vẫn có một tin tốt.
Các nhà lãnh đạo tụ họp tại Hội nghị Yalta năm 1945 thực sự có thể quyết định số phận của những quốc gia nhỏ hơn, bất chấp ý chí và nguyện vọng của họ. Nhưng ba nhà lãnh đạo tại Thâm Quyến ngày nay không có quyền lực như vậy.
Chắc chắn, Tổng thống Mỹ, theo chính lời ông, không còn bất kỳ “con bài mặc cả” nào ở Ukraine. Mặc dù Mỹ đã ngừng mọi viện trợ quân sự và tài chính, Ukraine vẫn tiếp tục chiến đấu nhờ sự hỗ trợ của châu Âu và nguồn lực của chính mình.
Putin cũng không thể mơ đến việc thống trị các quốc gia châu Âu, khi tổng GDP của họ cộng lại lớn hơn rất nhiều so với nền kinh tế Nga. Còn Tập Cận Bình vẫn chưa thể đạt được vị thế thống trị châu Á như ông mong muốn.
Kể từ năm 1945 – và thậm chí kể từ năm 2022 – thế giới đã thay đổi.
Khi Ukraine tấn công cầu Kerch, họ sử dụng những hệ thống vũ khí do chính mình phát triển, những công nghệ chưa hề tồn tại vào thời điểm Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện.
Trong vài tháng gần đây, Iran cũng đã có thể tấn công các căn cứ và mục tiêu của Mỹ tại những quốc gia vùng Vịnh bằng công nghệ máy bay không người lái của Nga – những công nghệ mới được phát triển trong thời gian không quá dài.
Ngày nay, chúng ta đang sống trong một thế giới của các cuộc xung đột bất đối xứng, nơi ngay cả những quốc gia tự nhận là các nền văn minh lớn cũng nhận ra rằng họ có thể thất bại trước những đối thủ nhỏ hơn rất nhiều.
Nếu cuộc thượng đỉnh ở Thâm Quyến trông có vẻ lạc lõng, lỗi thời – như một nỗ lực vụng về nhằm tái hiện ánh hào quang của thời Chiến tranh Lạnh – thì đó là bởi vì nó thực sự như vậy.
https://news.obozrevatel.com/ukr/section-abroad/news-hanebnyy-ta-bezrezultatnyy-samit-trampa-chomu-prezydent-sprobuvav-kospleyity-yaltu-20-11-2026.html
|