Віктор Шлінчак

Голова правління Інституту світової політики

Sự thay đổi lớn nhất đang diễn ra là sự đổ vỡ hoàn toàn của khế ước xã hội vốn tồn tại ở phần lớn các quốc gia, từ Mỹ Latinh đến châu Âu. Trước đây, chỉ cần một mồi lửa nhỏ cũng có thể châm ngòi cho những cuộc mít tinh và biểu tình với hàng chục nghìn người tham gia.

Nói ngắn gọn, người dân trên thế giới không còn tin tưởng rằng các hệ thống chính trị đang hoạt động vì lợi ích của họ. Điều này đã thể hiện rõ ở Chile từ năm 2019. Tại Colombia, vấn đề bùng phát trong các cuộc biểu tình năm 2021. Kenya và Bangladesh cũng trải qua tình trạng tương tự vào năm 2024. Giờ đây, châu Âu và Mỹ cũng đang đối mặt với chính vấn đề ấy.

Tôi chưa tìm thấy nghiên cứu toàn cầu nào đo lường được “nhiệt độ trung bình” của xã hội, nhằm xác định thời điểm sự giận dữ và hung hăng trở thành phản ứng chủ đạo khi trật tự vốn tồn tại trước đây bị phá vỡ. Tôi nghĩ rằng nếu có một biểu đồ như vậy, thì ngay từ khoảng năm 2019, chúng ta đã có thể nhận thấy sự thay đổi đáng kể trong tâm trạng của các xã hội trên nhiều châu lục khác nhau.

Trước đây, hệ thống vận hành đại khái như thế này: bạn học hành chăm chỉ ở trường, đạt được thành tích, sau đó tốt nghiệp và có cơ hội tìm được một công việc không chỉ đủ trang trải những chi phí cơ bản mà còn có thể giúp bạn mua nhà và đáp ứng những nhu cầu rộng hơn của tầng lớp trung lưu — từ nghỉ ngơi, nuôi dạy con cái đến cải thiện điều kiện sống.

Nói cách khác, thế hệ tiếp theo được kỳ vọng sẽ sống trong những điều kiện tốt đẹp hơn đáng kể so với thế hệ trước. Còn việc đóng thuế sẽ bảo đảm cho người dân có một tuổi già an nhàn, không phải lo lắng về cơm áo.

Nhưng hệ thống ấy đã đổ vỡ. Giáo dục không còn là yếu tố quyết định như trước. Trong khi đó, lạm phát lại tăng phi mã, còn thế hệ trẻ không còn tin tưởng vào tương lai. Bởi giờ đây, kiếm đủ tiền mua một căn hộ đồng thời nuôi sống gia đình gần như đã trở thành một giấc mơ không thể thực hiện.

Trong bối cảnh đó, sự mất lòng tin trên diện rộng đối với giới chính trị ngày càng gia tăng. Các chính trị gia đơn giản là không đủ khả năng kiềm chế làn sóng khủng hoảng đang lan rộng trên toàn cầu này.

Ở mỗi quốc gia, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các cuộc nổi dậy có thể khác nhau. Nhưng điểm chung là người dân đang phản kháng chống lại một hệ thống đã hỏng hóc. Điều đáng nói là chưa ai tìm ra lối thoát, chưa ai biết phải làm thế nào để đưa mọi thứ trở lại đúng quỹ đạo.

Và đây là tin rất xấu: những người theo chủ nghĩa dân túy thậm chí còn cực đoan hơn có thể lên nắm quyền, hứa hẹn sẽ sửa chữa mọi thứ. Nhưng xét trên quy mô toàn cầu, điều đó có thể khiến tình hình càng thêm căng thẳng và trầm trọng.

Đúng vậy, ở đây tôi cố tình chưa đề cập đến những vấn đề đang nóng bỏng đối với chúng ta hiện nay. Đó là các chiến dịch thông tin của Nga, vốn chỉ càng tiếp thêm nhiên liệu cho những “đám cháy” ở châu Âu; hay khả năng các lực lượng cánh hữu lên nắm quyền, khai thác tâm trạng bất mãn của xã hội và tìm cách dẫn dắt các cuộc nổi dậy.

Tôi chỉ muốn ghi nhận một thực tế: xét về tổng thể, thế giới đã chệch khỏi con đường bình thường từ lâu. Và để sửa chữa nó, chúng ta sẽ cần đến hàng chục năm.

Valerii Pekar và Oleh Saakian cũng đã viết về việc thế giới này sẽ phải đối mặt với ngày càng nhiều thách thức trong tương lai.

Giờ đây, tôi có một câu hỏi dành cho chiến lược của chúng ta: Liệu chúng ta đã sẵn sàng, bên cạnh cuộc chiến đang diễn ra, tính toán và chuẩn bị cho cả những biến động lớn khác sẽ xảy đến trong tương lai hay chưa?

https://apostrophe.ua/opinions/protesti-v-jevropi-tse-vershina-ajsberha-jakij-mi-ne-khotili-pomichati-.html