Bài viết của Lauge Risom Koch

Chính quyền Ukraine có thể phải tái áp dụng các biện pháp hạn chế ánh sáng vào ban đêm nếu lực lượng Nga bắt đầu triển khai hàng loạt công nghệ máy bay không người lái (UAV) mới.

Theo Kyiv Post, một cố vấn của Tổng thống Ukraine cảnh báo rằng các biện pháp này chủ yếu sẽ ảnh hưởng đến hệ thống chiếu sáng trên các tuyến đường công cộng và đường cao tốc. Việc xem xét khôi phục các hạn chế chiếu sáng ban đêm nhằm đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ mô-đun dẫn đường quang học mang tên Susanin.

Theo Channel 24, công nghệ mới này có thể khiến các UAV tấn công và trinh sát gần như không bị ảnh hưởng bởi các biện pháp tác chiến điện tử của Ukraine.

Serhiy Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Ukraine về công nghệ quốc phòng, cho biết Nga có kế hoạch tích cực phát triển những hệ thống này trong năm tới. Ông dự đoán quân đội Nga sẽ sử dụng công nghệ dẫn đường quang học cho các cuộc tấn công ở tầm trung và tầm thấp, cũng như trang bị công nghệ này cho các loại tên lửa hành trình giá rẻ.

Bên cạnh những cải tiến về hệ thống dẫn đường, quân đội Nga cũng bắt đầu cải tạo các UAV Shahed hiện có bằng những thay đổi về cấu tạo vật lý. Một số mẫu được lắp các thanh kim loại giống râu trên thân máy bay, nhằm hoạt động như cơ cấu kích nổ cơ học khi va chạm.

Tuy nhiên, mối quan tâm chính của giới hoạch định chính sách quốc phòng vẫn là khả năng hoạt động hoàn toàn độc lập với vệ tinh định vị toàn cầu hoặc các kênh điều khiển bằng sóng vô tuyến.

Khả năng dẫn đường bằng quang học

Bộ điều khiển bay cho phép các phương tiện bay không người lái định hướng bằng cách nhận diện những đặc điểm trực quan của địa hình. Hệ thống so sánh hình ảnh vệ tinh đã được tải sẵn với hình ảnh thu trực tiếp từ camera.

Máy tính trên UAV đối chiếu địa hình thực tế với những hình ảnh được lưu trữ. Theo bài viết, ngay cả những bức ảnh đơn giản lấy từ Google cũng có thể cung cấp đủ dữ liệu để xác định phương hướng.

Những UAV điều chỉnh đường bay hoàn toàn dựa trên hình ảnh địa hình không cần phụ thuộc vào kết nối vệ tinh thông thường.

Khả năng hoạt động độc lập này khiến các UAV trở nên gần như miễn nhiễm với những biện pháp tác chiến điện tử thông thường, vốn nhằm gây nhiễu hoặc đánh lừa tín hiệu điều khiển và định vị.

Nga đã sử dụng các hệ thống quang học tương tự trên những UAV cỡ nhỏ hơn, chẳng hạn như Molnija và Lancet. Gần đây, các chuyên gia quân sự phát hiện công nghệ dẫn đường này được tích hợp vào những mẫu UAV tấn công phản lực Geran-4 và Geran-5.

Ý tưởng dẫn đường quang học này có những điểm tương đồng về mặt tác chiến với hệ thống đối chiếu địa hình được sử dụng trong các tên lửa hành trình của Mỹ.

Lực lượng phòng không Ukraine gần đây đã đánh chặn các mẫu Geran-5 sử dụng động cơ phản lực, được phóng từ khoảng cách 400 km.

Nếu Nga sản xuất hàng loạt thành công các mô-đun dẫn đường nói trên, những biện pháp đối phó bằng tác chiến điện tử truyền thống có thể mất hiệu quả đáng kể trước các đợt tấn công bằng những loại UAV này.

Tiền lệ lịch sử và những lo ngại về an toàn

Khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022, chính quyền Ukraine đã áp dụng các lệnh giới nghiêm nghiêm ngặt cùng những quy định đặc biệt về che chắn ánh sáng.

Theo thông báo của chính quyền thành phố Kyiv vào tháng 3/2022, lệnh giới nghiêm ban đầu nghiêm cấm người dân đi lại từ 20 giờ đến 7 giờ sáng hôm sau. Trong thời gian này, các ga tàu điện ngầm chỉ hoạt động với chức năng nơi trú ẩn. Bất kỳ ai ra đường mà không có giấy phép đặc biệt của quân đội đều có thể bị coi là đối tượng phá hoại của đối phương.

Beskrestnov nhận định rằng những biện pháp tắt đèn và hạn chế ánh sáng trong giai đoạn đầu phần lớn xuất phát từ tâm lý lo sợ và sự thiếu hiểu biết về tình hình lúc đó.

Theo cố vấn quốc phòng này, các cuộc thảo luận hiện nay về việc hạn chế chiếu sáng ban đêm cần được tiến hành thận trọng và có tính toán hơn nhiều. Giới chức phải cân nhắc kỹ liệu việc giảm ánh sáng đường phố có thực sự khiến các mục tiêu khó bị phát hiện hơn đối với những UAV sử dụng hệ thống dẫn đường quang học tiên tiến hay không.

Việc tái áp dụng các biện pháp hạn chế ánh sáng có thể mang lại những lợi ích nhất định cho quốc phòng, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro đáng kể đối với an toàn của người dân.

Trước đây, lực lượng cảnh sát tuần tra địa phương từng báo cáo số người đi bộ tử vong tăng 25% khi thủ đô cắt giảm hệ thống chiếu sáng đường phố nhằm tiết kiệm năng lượng.

Giờ đây, chính phủ Ukraine phải cân nhắc giữa những nguy cơ đã được ghi nhận đối với an toàn giao thông và mối đe dọa ngày càng lớn từ các UAV có khả năng dẫn đường bằng hình ảnh địa hình.

Ukraine erwägt Wiedereinführung von Lichtbeschränkungen zur Abwehr russischer Drohnen