Bài viết của Jens Asbjørn Bøgen 

Cuộc chiến của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Ukraine đang tiến gần mốc 4 năm rưỡi, nhưng vẫn chưa có con đường rõ ràng dẫn tới hòa bình. Trong khi đó, nhà lãnh đạo Nga ngày càng phải đối mặt với áp lực gia tăng.

Áp lực này không hẳn đến từ quân đội Ukraine, mặc dù các chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga tại nhiều khu vực đã gây ra tình trạng thiếu xăng và nhiên liệu ở một số nơi.

Không, áp lực lớn hơn mà Putin đang phải đối mặt lại xuất phát từ rất gần ông: giới tinh hoa quyền lực của Nga.

Một vết rạn nứt sâu sắc

Trong một phân tích của Jamestown Foundation, các nhà nghiên cứu nhận thấy sự chia rẽ ngày càng lớn trong tầng lớp tinh hoa Nga.

Trong khi một bộ phận muốn chấm dứt chiến sự, thì các phe cứng rắn có ảnh hưởng lại thúc đẩy leo thang quân sự nhanh chóng.

Nhà xã hội học Igor Eydman viết trên Facebook rằng:

"Vladimir Putin đang chịu sức ép rất lớn từ giới tinh hoa Nga, những người muốn chấm dứt cuộc chiến đã rơi vào bế tắc."

Mâu thuẫn đã lan cả lên truyền thông nhà nước

Sự chia rẽ này cũng đã xuất hiện trên các phương tiện truyền thông thân Điện Kremlin.

Kênh truyền hình cực hữu Tsargrad phàn nàn rằng:

"Giới tinh hoa đã sẵn sàng phản bội nước Nga và yêu cầu Putin phải thừa nhận thất bại."

Tuy nhiên, chính kênh này vẫn khẳng định Ukraine đang dần kiệt sức và vì thế Moscow phải tiếp tục chiến đấu.

Trong khi đó, nhiều quan chức chỉ đơn giản muốn tìm cách sống sót qua thời kỳ hỗn loạn.

Trang tin Verstka dẫn lời nhà phân tích chính trị Fyodor Krasheninnikov, cho rằng những người thuộc vòng tròn thân cận của Putin sẽ không nổi loạn, bởi họ sợ rằng nếu đảo chính thất bại thì sẽ phải vào tù.

Đối với họ, trung thành đồng nghĩa với sự an toàn.

"Bong bóng" của phe diều hâu

Những người đã xây dựng cỗ máy chiến tranh của Nga hiện gần như không còn lối thoát khác.

Cựu điệp viên Andrey Bezrukov, theo Meduza, cảnh báo rằng Nga sẽ còn ở trong tình trạng chiến tranh suốt nhiều thập kỷ tới.

Ông dự đoán sẽ xuất hiện hai thế hệ được hình thành trong chiến tranh.

Đây cũng chính là quan điểm mà Putin nghe thấy mỗi ngày.

Nhà khoa học chính trị Tatiana Stanovaya viết trên Telegram rằng các cố vấn theo đường lối cứng rắn đã tạo ra một môi trường khép kín, trong đó mọi thông tin trái với quan điểm của họ đều bị loại bỏ.

Theo bà:

"Những thế giới quan cứng nhắc này đã thu hẹp phạm vi những người được phép tiếp cận lãnh đạo và loại bỏ mọi thông tin trái ngược với quan điểm đã được thiết lập."

Điện Kremlin vẫn tin chiến thắng là điều chắc chắn

"Bong bóng" này khiến Điện Kremlin tiếp tục tin rằng chiến thắng cuối cùng là điều không thể tránh khỏi.

Trong khi đó, sự bất mãn trong xã hội Nga vẫn ở mức thấp.

Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Levada, 74% người được hỏi vẫn ủng hộ quân đội Nga. Tỷ lệ này còn tăng lên sau khi Ukraine gia tăng các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga.

Một con đường đầy nguy hiểm

Ở chiều ngược lại, một số nhân vật có ảnh hưởng còn kêu gọi những biện pháp quyết liệt hơn.

Cố vấn Điện Kremlin Sergei Karaganov, theo tạp chí Russia in Global Affairs, cho rằng Nga đang bước vào một cuộc đấu tranh mang tính lịch sử.

Ông lập luận rằng:

"Con đường duy nhất phía trước là tăng cường chính sách răn đe hạt nhân."

Lối tư duy này đang tạo ra những nguy cơ mới.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cảnh báo rằng Moscow muốn kéo Belarus tham gia sâu hơn vào cuộc chiến.

Trong khi đó, theo Novaya Gazeta Europe, một số máy bay không người lái cũng đã bay lạc vào không phận các nước vùng Baltic.

Bình luận của BBT

Bài báo cho rằng mối đe dọa lớn nhất đối với Putin hiện không phải đến từ chiến trường, mà từ những mâu thuẫn bên trong giới cầm quyền Nga. Tuy nhiên, cần lưu ý một số điểm:

• Bài viết chủ yếu dựa trên nhận định của các học giả, nhà xã hội học và chuyên gia chính trị, chứ không đưa ra bằng chứng trực tiếp cho thấy giới tinh hoa Nga đang tổ chức chống lại Putin.
• Cụm từ "giới tinh hoa quay lưng với Putin" là cách đặt tiêu đề khá mạnh nhằm thu hút người đọc. Nội dung thực tế mô tả rằng có sự chia rẽ về hướng đi của cuộc chiến, chứ chưa chứng minh rằng đa số giới tinh hoa muốn lật đổ Putin.
• Một điểm đáng chú ý là bài báo nhấn mạnh hiện tượng "bong bóng thông tin" quanh Điện Kremlin: nếu các cố vấn chỉ cung cấp những thông tin phù hợp với quan điểm cứng rắn, thì khả năng đánh giá sai tình hình sẽ tăng lên.
• Đồng thời, bài cũng chỉ ra nghịch lý: dù xuất hiện bất đồng trong tầng lớp lãnh đạo, mức ủng hộ quân đội trong xã hội Nga theo khảo sát Levada vẫn khá cao (74%), khiến khả năng xuất hiện sức ép từ công chúng đối với Điện Kremlin vẫn còn hạn chế.

Tóm lại, bài báo phản ánh nhận định của một số nhà phân tích phương Tây rằng Điện Kremlin đang tồn tại những khác biệt đáng kể về cách kết thúc cuộc chiến, nhưng các đánh giá này vẫn mang tính phân tích chính trị và chưa phải là bằng chứng xác nhận rằng giới tinh hoa Nga đang đồng loạt chống lại hoặc sắp từ bỏ Putin.

Russlands Elite wendet sich gegen Putin: Sie will, dass der Krieg so oder so endet