Bài viết của Marcus Giebel 

“Đây là nơi châu Âu được bảo vệ”

Chiến tranh Ukraine sắp kết thúc? Nếu có hòa bình, các quốc gia sườn phía Đông cảnh báo về binh sĩ của Putin ở biên giới của họ
Ukraine có thể đang tiến gần đến hòa bình hơn bao giờ hết trong cuộc chiến này. Tuy nhiên, các chính trị gia từ những quốc gia khác lại lo ngại rằng sau đó họ sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của Vladimir Putin.

Helsinki – Niềm tin đang gia tăng ở châu Âu và Mỹ rằng một giải pháp cho cuộc chiến Ukraine đang trong tầm tay. Ngay cả khi quốc gia bị Nga xâm lược này có khả năng sẽ phải từ bỏ việc gia nhập NATO. Thay vào đó, các bảo đảm an ninh sâu rộng được kỳ vọng sẽ ngăn chặn những hành động xâm lược mới từ đế chế của Vladimir Putin.

Cảnh báo về các hành động xâm lược tiếp theo của Nga: Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo lo ngại rằng sau khi chiến tranh Ukraine kết thúc, binh sĩ Moskva sẽ xuất hiện dọc biên giới quốc gia.
© IMAGO / dts News Agency, IMAGO / SNA

Tuy nhiên, tại một số quốc gia thành viên của liên minh phòng thủ xuyên Đại Tây Dương, đang có lo ngại rằng lãnh đạo Điện Kremlin sẽ sớm chuyển hướng sang họ – không ít phần vì chính những diễn biến này. Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo cảnh báo trên Financial Times:

“Chúng tôi biết rằng Nga sẽ tiếp tục là mối đe dọa ngay cả khi có hòa bình ở Ukraine. Rõ ràng là các đơn vị quân đội khi đó sẽ được điều động lại gần biên giới của chúng tôi hoặc biên giới Baltic.”

Putin và sườn phía Đông của NATO: binh sĩ Nga sắp xuất hiện ở biên giới Phần Lan và các nước Baltic?

Tương tự, một nhà ngoại giao cấp cao của NATO (giấu tên) nói với cổng thông tin Mỹ Politico rằng, ngay cả khi chiến tranh Ukraine kết thúc, Nga vẫn có “mong muốn giữ cho binh sĩ của mình luôn bận rộn”. Vì vậy, phải dự liệu rằng các lực lượng này sẽ được “điều chuyển về phía chúng ta”.

Trong quá khứ, đặc biệt là các quốc gia Baltic đã nhiều lần bày tỏ lo ngại rằng Putin sẽ sớm nhắm tới họ. Binh sĩ Bundeswehr của Đức hiện đang đóng quân tại Litva nhằm tăng cường sườn phía Đông của NATO. Theo Bộ Quốc phòng Đức, trọng tâm của nhiệm vụ này là răn đe và phòng thủ.

Gần đây thường xuyên xuất hiện trong trang phục quân đội: Lãnh đạo Điện Kremlin Vladimir Putin đang đặt toàn bộ sườn phía Đông của EU và NATO vào tình trạng báo động.

Một phần do những lo ngại của các nước láng giềng Nga cũng như các quốc gia giáp biển Baltic và Biển Đen, Thủ tướng Orpo đã mời tham dự một hội nghị thượng đỉnh tại Helsinki vào thứ Ba tuần này (16/12). Tham dự có Phần Lan, Thụy Điển, Estonia, Latvia, Litva, Ba Lan, Romania và Bulgaria. Tất cả đều là thành viên của NATO và EU.

Cảnh báo về binh sĩ Putin ở sườn phía Đông: Phần Lan và các nước khác muốn sử dụng ngân sách EU cho dự án

Tám quốc gia đối tác muốn xây dựng các đề xuất cho dự án EU mang tên “Eastern Flank Watch” (Giám sát Sườn phía Đông) và xin tài trợ từ EU. Vấn đề không chỉ là 1,5 tỷ euro chưa được sử dụng trong quỹ cho các dự án quân sự, mà còn là phần lớn trong số 130 tỷ euro mà EU đã dành cho quốc phòng trong năm ngân sách tới.

Theo Politico, mối lo ngại rằng một phần của ngân sách quốc phòng tăng thêm này cần được dành riêng cho khu vực sườn phía Đông sẽ được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh EU vào thứ Năm, dẫn lời hai đại diện chính phủ.
Một quan chức chính phủ được trích lời:

“Các quốc gia ven biên muốn EU đưa ra ‘những đề xuất về các lựa chọn tài chính mới cho các nước biên giới và các công cụ tài chính dựa trên tinh thần đoàn kết’.”

Theo số liệu của NATO, Ba Lan, Litva, Latvia và Estonia hiện chi tiêu tỷ lệ cao nhất cho quốc phòng trong liên minh tính theo GDP. Ba Lan đứng đầu với 4,48%, tiếp theo là Litva với 4%, Latvia 3,73% và Estonia 3,38%. Phần Lan chi 2,77%, Thụy Điển 2,51%, Romania 2,28% và Bulgaria 2,06%.

Nga có đang đe dọa sườn phía Đông NATO? “Một mối đe dọa đối với châu Âu trong tương lai xa”

Thủ tướng Orpo cũng nhấn mạnh rằng EU phải từ bỏ tư duy phụ thuộc vào bên kia Đại Tây Dương cho an ninh của chính mình:

“Chúng tôi biết rằng Mỹ sẽ giảm sự hỗ trợ và tham gia vào việc bảo vệ châu Âu, vì họ còn nhiều mối quan ngại an ninh khác.”

Trên tờ Helsingin Sanomat của Phần Lan, ông cũng nói rõ liên quan đến sườn phía Đông của EU và NATO:

“Đây là nơi châu Âu được bảo vệ.”

Theo ông, việc khu vực này có ý chí chính trị chung để tác động đến chính sách của toàn EU là “vô cùng quan trọng”. Ông nhấn mạnh thêm:

“Nga là mối đe dọa đối với châu Âu ngày hôm nay, ngày mai và cả trong tương lai xa. Điều đó sẽ không thay đổi.”

Việc đã xuất hiện lo ngại về các cuộc đối đầu nội bộ EU liên quan đến phân bổ tiền từ quỹ quốc phòng không khiến ông bận tâm. Bởi theo Orpo, các quốc gia sườn phía Đông không có lựa chọn nào khác:

“Nếu chúng tôi không làm điều đó, sẽ không có ai làm cả.”

EU và quốc phòng: các dự án lớn như “Bức tường drone” được cho là đang lung lay

Theo một báo cáo của hãng thông tấn quốc tế Reuters, hiện đã có bất đồng trong Liên minh châu Âu về một số dự án quốc phòng, trong đó có “bức tường drone” nhằm phòng thủ trước các thiết bị bay không người lái – loại vũ khí ngày càng quan trọng trong xung đột. Một số chính phủ cho rằng những vấn đề quy mô như vậy thuộc trách nhiệm quốc gia hoặc NATO hơn là của EU.

Đặc biệt, các quốc gia lớn như Đức, vốn có ngành công nghiệp quốc phòng phát triển, không muốn cam kết mạnh mẽ vào các dự án chung của EU. Mặc dù một nhà ngoại giao EU tỏ ra “rất hoài nghi” về việc triển khai, nhưng vẫn cho rằng còn quá sớm để đưa ra kết luận cuối cùng. Nhiều nhà ngoại giao khác được cho là có cùng quan điểm.

Ban đầu, bốn dự án quốc phòng lớn – gồm “Bức tường drone”, “Eastern Flank Watch”, cùng với lá chắn phòng không và lá chắn không gian – dự kiến sẽ được các nguyên thủ quốc gia và chính phủ phê chuẩn trước cuối năm. Tuy nhiên, theo Reuters, cả bản dự thảo thứ nhất lẫn thứ hai của quyết định hội nghị thượng đỉnh EU (đề ngày thứ Sáu) đều không có sự phê chuẩn này.

Đầu tư quốc phòng của EU

• 2019: 50 tỷ euro

• 2020: 52 tỷ euro

• 2021: 61 tỷ euro

• 2022: 64 tỷ euro

• 2023: 74 tỷ euro

• 2024: 106 tỷ euro

• 2025: 130 tỷ euro

Nguồn: Cơ quan Quốc phòng châu Âu

EU và phòng thủ bằng drone: các quốc gia có thể bất đồng về hình thức hợp tác

Một quan chức EU (giấu tên) cho biết một số quốc gia thành viên phản đối ý tưởng này, trong khi những nước khác lại muốn triển khai. Ủy ban châu Âu thì nhấn mạnh rằng các dự án này có vai trò thiết yếu đối với mức độ sẵn sàng của châu Âu đến năm 2030, nhằm bảo đảm khả năng tự vệ trong tương lai.

Theo báo cáo, hiện nay một số quốc gia EU đang hợp tác theo liên minh nhỏ cho các dự án cụ thể, chẳng hạn như hệ thống phòng thủ drone chung. Vì vậy, một quan chức EU khác nói:

“Công việc thực sự được thực hiện bởi các quốc gia thành viên.”

Đặc biệt trong lĩnh vực drone, các quốc gia Tây và Nam Âu được cho là phản đối việc tập trung quá mạnh vào sườn phía Đông, bởi các thiết bị bay này là mối đe dọa an ninh đối với tất cả các quốc gia. Trong những tuần gần đây, drone cũng đã bị phát hiện tại Đức, Đan Mạch và Na Uy, gây ảnh hưởng đến không lưu và dẫn đến việc đóng cửa tạm thời nhiều sân bay.

(Nguồn: Financial Times, Politico, NATO, Helsingin Sanomat, Reuters)

Putin escalates: More Ukrainian territory in sight