Tại Brussels và các thủ đô của EU, mối lo ngại đang gia tăng rằng, thỏa thuận hòa bình Ukraina do chính quyền Donald Trump thúc đẩy thực chất đang mở đường cho Điện Kremlin trả thù. Theo các nguồn tin quen thuộc với các cuộc đàm phán kín, vấn đề then chốt là ý tưởng tạo ra một khu vực phi quân sự ở miền đông Ukraina, theo Bloomberg đưa tin.
Các nhà ngoại giao châu Âu lo ngại rằng, khu vực như vậy có thể trở thành vỏ bọc cho việc triển khai bí mật lực lượng Nga. Họ cho rằng Moskva sau đó có thể sử dụng các kịch bản hỗn hợp — từ những hành động khiêu khích giả mạo đến việc gây bất ổn thông qua các sự kiện được kiểm soát—để làm suy yếu các đảm bảo an ninh của Mỹ và mở đường cho một cuộc xâm lược mới.
Vấn đề kiểm soát lãnh thổ đã trở thành trọng tâm trong các cuộc đàm phán giữa Washington, Kyiv và Moskva gần 4 năm sau khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu. Nga nhấn mạnh việc rút quân Ukraina khỏi các tỉnh Donetsk và Luhansk, bao gồm cả các khu vực không nằm dưới sự kiểm soát của họ. Ukraina bác bỏ những yêu cầu này.
Trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Hoa Kỳ đang thảo luận về ý tưởng biến Donbas thành một "vùng kinh tế tự do" với quyền quản lý đặc biệt, trong khi Nga đang thúc đẩy ý tưởng về một khu vực phi quân sự. Tuần này, ông Zelensky cũng nêu lên khả năng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quy chế tương lai của khu vực này.
Tuy nhiên, các quan chức châu Âu lưu ý rằng, bất kỳ việc rút quân Ukraina nào khỏi các vùng lãnh thổ do Ukraina kiểm soát đều tiềm ẩn rủi ro trực tiếp. Họ cho rằng, nhiệm vụ chính của châu Âu trong những tuần tới là ngăn chặn việc đưa "con ngựa thành Troia của Nga" vào thỏa thuận hòa bình.
Cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Anh Peter Ricketts tuyên bố rằng, sự hoài nghi của châu Âu là hoàn toàn có cơ sở. Ông lập luận rằng, một khi sự chú ý của Mỹ chuyển sang các thách thức toàn cầu khác, Moskva có thể cố tình tạo ra các sự cố, đặc biệt là dưới vỏ bọc "bảo vệ những người nói tiếng Nga":
"Điều này sẽ khiến phần còn lại của Ukraina dễ bị tổn thương trước một cuộc tấn công mới của Nga. Đây không phải là vấn đề kỹ thuật, mà là mối đe dọa cơ bản đối với an ninh châu Âu".
Những vấn đề khác lại nảy sinh về việc ai sẽ thực sự kiểm soát khu vực phi quân sự. Theo các đồng minh của Ukraina, các nhà đàm phán Mỹ đã thảo luận về một chính quyền đặc biệt, nhưng đồng thời cũng cho phép công nhận trên thực tế các khu vực bị chiếm đóng ở Donbas và Crimea là lãnh thổ của Nga. Châu Âu gọi cách tiếp cận này là không thể chấp nhận được.
Trong bối cảnh đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky dự kiến sẽ đến Berlin để hội đàm với Thủ tướng Đức Friedrich Merz và các nhà lãnh đạo châu Âu khác. Kyiv nhấn mạnh rằng, bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải đi kèm với các đảm bảo an ninh mạnh mẽ, có tính ràng buộc pháp lý.
"Có một câu hỏi mà tất cả người dân Ukraine đều muốn được trả lời: nếu Nga tấn công lần nữa, các đối tác của chúng ta sẽ làm gì?", - ông Zelensky nhấn mạnh.
* Kế hoạch hòa bình: Liệu Putin có đồng ý với các điều khoản của Mỹ?
Như hãng tin UNIAN đưa tin, nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin đã tự bao quanh mình bằng một nhóm những kẻ nịnh hót liên tục khẳng định với ông về "chiến thắng" của Nga, phớt lờ những rủi ro và hạn chế thực sự. Các tướng lĩnh tuyên bố tất cả các mục tiêu quân sự đã đạt được, các nhà kinh tế khẳng định nền kinh tế ổn định, và thậm chí Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là ủng hộ quan điểm của Điện Kremlin về sự vượt trội của Nga.
Theo tờ Washington Post, các chuyên gia cho rằng, "bộ lọc trấn an" của Putin khiến ông ta gần như không thể thỏa hiệp trong các cuộc đàm phán hòa bình. Các nhà phân tích lưu ý rằng, kế hoạch hòa bình mới nhất của Mỹ, mà hầu hết các nhà quan sát cho là thiên vị chống lại Nga, khó có thể được Điện Kremlin chấp nhận chính vì cảm giác chiến thắng và sức mạnh kinh tế của họ.
BTV "NGƯỜI VIỆT KYIV" biên dịch