Ghi nhận tại “vựa đào” Kim Thành, xã Quang Đồng, những ngày đầu tháng 1/2026 không khí trầm lắng bao trùm khắp các xóm trồng đào. Ông Nguyễn Hưng - người trồng đào lâu năm ở xóm Ngọc Liên, đứng giữa vườn đào đang nở rộ mà lòng nặng trĩu. Ông cho biết, năm nay gia đình ông trồng hơn 1.000 gốc đào phai và đào bích. Nếu thời tiết thuận lợi, đào nở đúng dịp Tết, dự kiến gia đình có thể thu về khoảng 300 triệu đồng. Thế nhưng hiện tại, hơn 600 gốc đào đã đồng loạt bung hoa, khiến công sức chăm sóc suốt cả năm trời đứng trước nguy cơ “đổ sông đổ bể”.

“Nhìn đào nở sớm mà tôi xót xa vô cùng. Bao công chăm bón, cắt tỉa, tuốt lá, theo dõi từng đợt thời tiết… giờ coi như trắng tay. Người nông dân chúng tôi làm ăn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Nếu trời nắng ấm kéo dài, đào bung nở sớm thì đành chấp nhận rủi ro rất lớn”, ông Hưng chia sẻ.

Không cam chịu nhìn đào nở sớm, gia đình ông Hưng đã áp dụng nhiều biện pháp để hãm hoa. Từ việc huy động cả nhà ra đồng cuốc cho đứt rễ, hạn chế dinh dưỡng, thậm chí đánh bật cả gốc đào lên để làm chậm quá trình sinh trưởng, nhưng mọi nỗ lực đều không mang lại kết quả như mong muốn. “Đào vẫn cứ nở. Có những diện tích buộc phải thanh lý, để chuẩn bị trồng lại cho vụ sau”, ông Hưng thở dài.

Theo những người trồng đào, để có được một gốc đào phục vụ thị trường Tết, người nông dân phải mất ít nhất 3 năm chăm sóc. Những gốc đào thế đẹp, dáng cổ, hoa nhiều cánh thì thời gian đầu tư còn lâu hơn nữa. Ngay sau khi Tết kết thúc, người dân đã phải bắt tay vào việc trồng mới, chăm sóc, bón phân, tạo tán. Đến khoảng cuối tháng 10, đầu tháng 11 âm lịch, người trồng đào bắt đầu tuốt lá, theo dõi sát sao diễn biến thời tiết để quyết định thúc hay hãm cho đào nở đúng thời điểm. Chỉ cần thời tiết “lệch nhịp” vài tuần là cả vụ đào có thể coi như thất bại.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Hồng - Chủ tịch UBND xã Quang Đồng cho biết: Toàn xã hiện có trên 110 ha đào, đây là nguồn thu nhập chủ lực của nhiều hộ dân. Năm nay, hiện tượng đào nở sớm trước Tết hơn 1 tháng đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của bà con. Dù chưa có thống kê cụ thể về mức độ thiệt hại, nhưng thực tế cho thấy nhiều hộ đã mất đi nguồn thu chính trong dịp Tết. Chính quyền địa phương đang phối hợp với người dân tìm các giải pháp hỗ trợ, khắc phục khó khăn trước mắt.

Theo ông Hồng, việc đào nở muộn còn có thể áp dụng các biện pháp kỹ thuật để kích thích hoa, nhưng khi đào đã nở sớm thì rất khó để hãm lại. Đây là điều khiến người trồng đào gặp nhiều bất lợi, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết những năm gần đây diễn biến ngày càng thất thường.

Tại xã Vân Du, tình trạng đào nở sớm cũng diễn ra trên diện rộng. Chị Tô Thị Nhung, một hộ trồng đào ở xóm 8 cho biết, gia đình chị có 250 gốc đào Nhật Tân, nhưng hiện nay hầu như đều đã bung hoa. Theo chị Nhung, năm nay là năm nhuận nên việc tính toán thời điểm tuốt lá, chăm sóc để đào nở đúng dịp Tết trở nên khó khăn hơn. Cùng với đó, thời gian gần đây thời tiết ấm lên bất thường đã khiến đào đồng loạt ra hoa sớm.

Theo chị, nguồn thu nhập chính để trang trải cuộc sống gia đình, sắm sửa Tết đều trông chờ vào vụ đào này. Nay đào nở sớm, gia đình chỉ còn cách chặt bỏ, bứt lá, nuôi cây để chờ vụ sau, đồng nghĩa với việc Tết năm nay sẽ càng thêm chật vật.

Ông Hoàng Văn Tuấn - Chủ tịch UBND xã Vân Du cho biết, toàn xã hiện có trên 35 ha đào. Người trồng đào nói riêng và nông dân nói chung đều phụ thuộc rất lớn vào yếu tố thời tiết. Nếu thời tiết thuận lợi, đào nở đúng vụ thì bà con có thu nhập khá. Ngược lại, nếu đào nở sớm hoặc muộn, phần lớn người dân không thể bán được, đành để lại nuôi cây cho năm sau, chấp nhận thiệt hại./.

Người trồng đào Nghệ An “đứng ngồi không yên” vì hoa nở sớm, nguy cơ mất trắng cả vụ