Các binh sĩ thuộc đại đội Sparta chuẩn bị máy bay không người lái để phóng đi tấn công một mục tiêu nằm sâu trong vùng lãnh thổ Ukraine bị Nga chiếm đóng, tại tỉnh Zaporizhzhia vào tháng 6/2026.

Ảnh: IMAGO/News Licensing

Trên chiến tuyến đang tồn tại tình trạng giằng co. Giao tranh ác liệt vẫn tiếp diễn không ngừng tại các khu vực miền Đông và miền Nam của quốc gia đang bị tấn công. Mặc dù binh sĩ Moskva vẫn giành được những bước tiến lãnh thổ rất nhỏ ở một số điểm, các đơn vị Ukraine liên tục tổ chức phản công.

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, không bên nào có thể tạo ra một bước ngoặt thực sự mang tính quyết định trên chiến trường.

Chính vì vậy, các hoạt động quân sự ngày càng chuyển sâu vào hậu phương đối phương. Trong khi quân đội Nga liên tục pháo kích mạng lưới đường sắt và các nhà máy điện của Ukraine, Kyiv lại sử dụng máy bay không người lái chiến đấu để tấn công các vị trí phòng không, kho đạn dược, nhà máy sản xuất vũ khí và các cơ sở lọc dầu của đối phương.

Ngay trước khi mùa đông được dự báo là lạnh giá nhất kể từ khi xung đột bùng phát, một câu hỏi đáng chú ý được đặt ra: Liệu những cuộc tấn công tầm xa vào sâu trong lãnh thổ đối phương có thể tạo ra bước ngoặt chiến tranh sớm hơn dự kiến hay không?

Các cuộc tấn công tầm xa này gây ra những tác động rất khác nhau. Một số vụ nổ làm gián đoạn chuỗi hậu cần, số khác khiến các nhà máy phải ngừng hoạt động hoặc làm trầm trọng thêm khó khăn tài chính.

Tuy nhiên, xét cho cùng, cả hai bên đều có chung một mục tiêu: gây tổn thất nghiêm trọng cho đối phương đến mức họ không còn đủ khả năng tiếp tục chiến đấu.

Nhà khoa học chính trị Andreas Umland, chuyên gia về Đông Âu đang nghiên cứu tại Viện Chính sách châu Âu Kyiv (EPIK) với tư cách chuyên gia nghiên cứu chính sách, nói với báo Tagesspiegel rằng cả hai quốc gia đều muốn làm suy yếu “các nguồn lực quân sự và kinh tế” của đối phương.

Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với tờ báo này, ông nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công vào những khu vực hậu phương khó có thể ngay lập tức làm thay đổi cục diện chiến tuyến.

Ukraine đang có lợi thế hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 2022?

Chuyên gia Oleksandr Kovalenko có cái nhìn lạc quan hơn nhiều.

Ông nói với tờ báo rằng tình hình hiện nay đang có lợi cho Ukraine hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 2022.

Theo chuyên gia quân sự thuộc mạng lưới “Information Resistance”, mặc dù quân đội Nga vẫn có thể đạt được những bước tiến lãnh thổ nhỏ ở một số khu vực, nhưng lực lượng của Moskva đơn giản là không đủ sức mạnh để triển khai một cuộc tấn công quy mô lớn trên toàn bộ chiến tuyến.

Trong khi đó, Nga liên tục mất đi các hệ thống phòng không, phương tiện thiết giáp và nhân lực.

Kovalenko nhận định, mỗi tổn thất như vậy đều giúp Kyiv có thêm điều kiện thuận lợi để tấn công các mục tiêu nằm sâu bên kia biên giới Nga.

Chiến dịch “Vivaldi” chưa làm thay đổi cục diện tổng thể

Trong khi đó, lực lượng phòng thủ Ukraine cũng đang đẩy mạnh các hoạt động tiến công trên bộ.

Chẳng hạn, tại khu vực gần thành phố Lyman ở miền Đông Ukraine, các đơn vị Ukraine hiện đang triển khai những đợt phản công cục bộ.

Tuy nhiên, nhà khoa học chính trị Andreas Umland cảnh báo không nên đánh giá quá cao ý nghĩa chiến lược của những bước tiến lãnh thổ này.

Theo ông, đúng là Quân đoàn Lục quân số 3 đã đạt được một thành công cục bộ đáng kể thông qua chiến dịch mang tên “Vivaldi”. Nhưng xét trên tổng thể, cục diện giao tranh cho đến nay vẫn chưa có sự thay đổi đáng kể.

Umland cho rằng các cuộc tấn công khủng bố của Moskva nhằm vào những khu vực hậu phương chủ yếu hướng tới mục tiêu bẻ gãy ý chí của người dân và làm suy yếu nền kinh tế Ukraine.

Khi các trạm biến áp bị phá hủy, các căn hộ sẽ chìm trong bóng tối và giá lạnh. Đồng thời, hoạt động công nghiệp bị đình trệ, trong khi những nguồn ngân sách vốn rất cần thiết lại phải dành để khắc phục thiệt hại và sửa chữa cơ sở hạ tầng.

Các cuộc tấn công này còn gây ra những bất lợi trực tiếp cho lực lượng chiến đấu.

Đường sắt, xưởng sửa chữa và kho hàng bị phá hủy sẽ làm chậm đáng kể quá trình vận chuyển vũ khí và vật tư. Ngoài ra, tình trạng mất điện đôi khi còn khiến chính những nhà máy đang sản xuất trang thiết bị phục vụ quân đội Ukraine phải ngừng hoạt động.

Starlink bị gián đoạn có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho Ukraine

Những số liệu do Trung tâm Truyền thông Chiến lược Ukraine công bố cho thấy mức độ tác động đáng kể của các cuộc tấn công này.

Từ ngày đầu năm đến giữa tháng 9/2026, công ty đường sắt quốc gia Ukraine ghi nhận hơn 1.500 vụ tấn công của đối phương.

Hơn 250 đầu máy và phương tiện kéo đã bị hư hỏng hoặc phá hủy hoàn toàn. Các cơ sở bảo dưỡng, kho hàng và điểm dừng tàu cũng phải hứng chịu nhiều đòn tấn công nghiêm trọng.

Tuy nhiên, việc các cơ sở hậu phương bị phá hủy không đồng nghĩa với việc các đơn vị chiến đấu lập tức suy yếu.

Điều quan trọng hơn nhiều là tốc độ khắc phục thiệt hại, khả năng sử dụng các tuyến đường thay thế hoặc nguồn dự trữ sẵn có, cũng như thời gian gián đoạn kéo dài bao lâu.

Vì vậy, đối với lực lượng chiến đấu, vấn đề không chỉ nằm ở số lượng mục tiêu bị ném bom, mà quan trọng hơn là thời gian các năng lực thiết yếu bị tê liệt.

Dĩ nhiên, một kho hàng bị phá hủy sẽ tạm thời làm chậm quá trình tiếp tế cho một số khu vực. Nhưng nếu không có đủ nguồn dự trữ và tuyến vận chuyển thay thế, ngay cả những nhiệm vụ tác chiến đang diễn ra cũng có thể bị đe dọa.

Mặc dù vậy, chuyên gia Umland không tin rằng chỉ bằng việc ném bom các mạng lưới hậu cần, Moskva có thể buộc Ukraine phải thất bại nhanh chóng trong những tháng mùa đông sắp tới.

Tuy nhiên, tình hình sẽ trở nên nghiêm trọng hơn nếu Kyiv mất đi những công nghệ thiết yếu hoặc Điện Kremlin đưa thêm các đơn vị quân đội mới vào chiến trường.

Chẳng hạn, nếu các mạng lưới vệ tinh bị suy yếu – như trường hợp gần đây khi Mỹ giảm băng thông dành cho hệ thống Starlink – việc điều khiển các phương tiện bay không người lái sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Hoạt động giám sát khu vực phía trước các chiến hào của chính quân đội Ukraine cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Mới tuần trước, những hậu quả của tình trạng gián đoạn như vậy đã bộc lộ một cách rõ rệt. Một số đoạn chiến tuyến ghi nhận tình trạng mất kết nối trong thời gian ngắn. Các đơn vị xung kích Nga lập tức tận dụng khoảng trống này để giành những bước tiến cục bộ.

Tuy nhiên, cho đến nay, các kỹ thuật viên Ukraine nhiều lần thành công trong việc nhanh chóng chuyển sang những kênh liên lạc thay thế, qua đó ngăn chặn nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng lớn.

Lage in der Ukraine: Entscheiden „Deep Strikes“ den Krieg schneller als gedacht?