Tác giả: Friedrich Schmidt

 

Ilya Kostyukov không có nhiều nguồn lực cho chiến dịch tranh cử của mình tại Belgorod. Để có thể in các tài liệu quảng bá, ứng cử viên của đảng Yabloko cùng những người đồng hành trước tiên phải quyên góp tiền. Số tiền không nhiều, chỉ vài trăm euro. Nhưng những cạm bẫy pháp lý xuất hiện ở khắp nơi và hiện các mẫu tài liệu cũng đang được thay đổi.

Cuộc bầu cử Duma Quốc gia, tức Hạ viện Nga ở Moscow, cách đó 550 km, sẽ diễn ra trong ba tuần nữa.

 

Hiện tại, Kostyukov phải tự mình vận động tranh cử. Gần đây, chẳng hạn, anh đứng trước tượng đài một thủ lĩnh Cossack ở trung tâm thành phố quê hương với một tấm áp-phích do chính anh tự vẽ.

Trên đó anh viết bằng bút dạ màu xanh:

“Vì hòa bình và tự do! Vì Yabloko!”

Do “Yabloko” có nghĩa là “quả táo”, nên biểu tượng của đảng cũng là hình quả táo màu đỏ và xanh.

Mục tiêu trước mắt là khiến mình được mọi người biết đến.

 

Để được mời tham gia chương trình của đài truyền hình nhà nước cấp khu vực, Kostyukov trước tiên phải nộp đơn. Các ứng cử viên, kể cả những người thuộc phe đối lập như nhà hoạt động trẻ tuổi vừa tròn 23 tuổi, có quyền làm điều đó.

Nhưng Kostyukov nói:

“Chẳng ai quan tâm đến truyền hình Belgorod.”

Nếu có xuất hiện trên truyền hình thì cùng lắm những đoạn trích mới được sử dụng trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, Kostyukov cảm nhận được rằng thông điệp của mình đang dần được người dân đón nhận.

Anh nói với F.A.S. trong một cuộc gọi video từ văn phòng Yabloko gần ga tàu Belgorod:

“Mọi chuyện đơn giản đến mức khó tin.”

Anh có thể bắt đầu bằng việc nói rằng thành phố không có đủ sân thể thao. Nhưng sau đó anh chuyển sang vấn đề quan trọng nhất:

“Vấn đề lớn nhất đối với người dân Belgorod chúng ta hiện nay là gì?”

Câu trả lời là:

“Chiến tranh.”

Sau đó anh nói mình phản đối chiến tranh, ủng hộ ngừng bắn, hòa bình, tự do và một cuộc sống không sợ hãi trước sự đàn áp chính trị.

Anh đưa danh thiếp và kêu gọi mọi người tham gia chiến dịch.

Theo Kostyukov, dù nói chuyện với ai, người dân Belgorod cũng đều nhắc đến chiến tranh như vấn đề lớn nhất.

Bởi vì:

“Những tên lửa, những máy bay không người lái rơi xuống đầu chúng tôi mỗi ngày. Chúng phá hủy thành phố, gây đau khổ cho người dân, không chỉ ở phía chúng tôi mà cả phía Kharkov. Tất cả mọi người đều phải chịu đựng. Và để làm gì?”

 

Ngày càng nhiều cuộc tấn công nhằm vào thành phố tiền tuyến

Kharkov, tiếng Ukraine là Kharkiv, trong một thời gian dài từng là thành phố kết nghĩa với Belgorod. Thành phố lớn thứ hai của Ukraine chỉ cách Belgorod khoảng 80 km đường bộ.

Khoảng cách gần, mối quan hệ giữa người dân hai thành phố cũng rất mật thiết.

Cha mẹ của Kostyukov trước đây từng tự sang Kharkov mua các sản phẩm hóa chất gia dụng với giá rẻ rồi mang về Nga bán lại, anh kể với F.A.Z. trong chuyến thăm Belgorod tháng 11/2022.

Khi mới 19 tuổi và còn là sinh viên luật, Kostyukov đã bắt đầu giúp đỡ những người bị đàn áp chính trị vì bị cáo buộc “làm mất uy tín” lực lượng vũ trang Nga.

 

Đồng thời, anh tham gia các hoạt động tại thành phố quê hương, đặc biệt là chiến dịch bảo vệ mạng lưới xe điện bánh hơi (trolleybus).

Kostyukov nhớ lại:

“Chiến dịch này ồn ào và gây khó chịu cho giới cầm quyền đến mức họ quyết định đe dọa tôi.”

Anh bị đuổi khỏi trường đại học và phải tiếp tục học tại một trường đại học ở Moscow, nhưng vẫn trung thành với Belgorod.

Belgorod từ lâu đã là một thành phố tiền tuyến, từng đóng vai trò khu vực tập kết lực lượng cho cuộc xâm lược Ukraine ngay từ năm 2022.

Trong chuyến thăm vào tháng 11/2022, nhà ga Belgorod đầy lính.

Trước đó, vào tháng 9 cùng năm, quân đội Nga đã phải rút khỏi những khu vực biên giới mà họ chiếm giữ từ mùa xuân.

Ngay tại Belgorod khi đó cũng đã có những người đầu tiên thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa. Ở những khu vực gần biên giới hơn, tiếng nổ xảy ra liên tục, chẳng hạn tại thành phố Shebekino.

Sau đó, quân đội Nga lại tiến thêm vài kilomet vào tỉnh Kharkiv và phá hủy thành phố Vovchansk vào năm 2024.

 

Tổng thống Vladimir Putin muốn thiết lập một “vùng an ninh” dọc biên giới.

Tuy nhiên, điều này không mang lại nhiều an ninh hơn cho người dân Belgorod. Ngược lại, các cuộc tấn công của Ukraine ngày càng nhiều và dữ dội hơn.

Một cổng thông tin khu vực duy trì danh sách những dân thường thiệt mạng tại khu vực kể từ khi bắt đầu cái gọi là “chiến dịch quân sự đặc biệt”, tức cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine, do “các cuộc tấn công của lực lượng vũ trang Ukraine” gây ra.

Theo danh sách này, con số đã hơn 630 người.

Trong khi đó, những quả bom lượn của Nga, vốn được sử dụng để tấn công các mục tiêu ở Ukraine, nhiều lần cũng rơi xuống Belgorod và những địa phương khác trong khu vực.

Quân đội gọi đây là những vụ “phóng ngoài kế hoạch”.

Hoặc hoàn toàn không đưa ra bình luận.

 

Kể từ khi quân đội Ukraine tiến vào tỉnh Kursk của Nga vào tháng 8/2024 và duy trì hiện diện tại đây trong nhiều tháng, các quy định của một “chiến dịch chống khủng bố” cũng được áp dụng tại hai khu vực này và tỉnh Bryansk.

Những quy định đó, trong số những điều khác, hạn chế khả năng đưa tin từ khu vực.

Điều này khiến việc trao đổi thông tin qua Telegram càng trở nên quan trọng. Telegram bị chặn tại Nga nhưng vẫn được sử dụng rộng rãi thông qua VPN.

“Mọi người bắt đầu xâu chuỗi các sự việc lại với nhau”

 

Theo Kostyukov, tất nhiên sự mệt mỏi vì chiến tranh đã lan rộng.

Anh nói:

“Belgorod đã sống trong điều kiện chiến tranh suốt 5 năm qua.”

Có lẽ ai cũng biết một người nào đó đã phải chịu hậu quả của chiến tranh.

Căn hộ của chính Kostyukov ở phía Nam Belgorod nằm trên đường bay của các drone, chủ yếu xuất hiện vào ban đêm.

“Tôi nghe chúng rất rõ.”

Cửa sổ căn hộ của anh đã hai lần bị vỡ do mảnh vỡ.

Những khu vực ngay sát biên giới đã trở thành “vùng đất cháy”. Người dân nhìn thấy giá cả tăng lên và mọi thứ ngày càng tồi tệ.

Theo Kostyukov, quá trình người dân nhận ra nguyên nhân diễn ra rất chậm:

“Nhưng cuối cùng sẽ có một ranh giới bị vượt qua, và mọi người bắt đầu xâu chuỗi các sự việc lại với nhau.”

Họ nhận ra rằng việc chính lực lượng Nga pháo kích những thành phố như Kharkiv sẽ kéo theo các cuộc tấn công trả đũa.

Họ cũng nhận ra rằng người Ukraine không đơn giản chỉ thực hiện những “cuộc tấn công khủng bố” như tuyên truyền của Nga nói.

 

Kostyukov gia nhập Yabloko từ khi còn là thiếu niên, vào năm 2021.

Khi đó chưa ai có thể dự đoán rằng đảng tự do này một lần nữa có thể trở thành niềm hy vọng của nhiều người Nga.

Lần gần nhất Yabloko giành được ghế trong Duma là vào năm 1999, trước cả khi Kostyukov ra đời và trước nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của Putin.

Một trong những người sáng lập đảng, Grigory Yavlinsky, từng ra tranh cử chống Putin vào các năm 2000 và 2018, nhưng đều thất bại. Năm 2012, ông thậm chí không được phép tranh cử.

Điện Kremlin đã thành công trong việc miêu tả những tư tưởng tự do là yếu đuối, thiếu yêu nước và thân phương Tây.

 

Nhưng trong chiến tranh, chế độ ngày càng mạnh tay đàn áp tất cả những người chỉ trích, bỏ tù họ hoặc buộc họ phải rời khỏi đất nước.

Nhiều điều diễn ra ngoài dự tính. Những nhân vật ở bên lề đôi khi bất ngờ trở thành điểm tập hợp của phe đối lập.

Điều này từng xảy ra trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Khi đó, hy vọng của những người Nga phản đối chiến tranh tập trung vào Boris Nadezhdin, một chính trị gia kỳ cựu tương đối ôn hòa ở vùng ngoại ô Moscow.

Ông muốn tranh cử với Putin bằng một thông điệp hòa bình.

Hàng chục nghìn người đã ký tên ủng hộ ông. Tại Belgorod, Kostyukov cũng tham gia thu thập chữ ký.

Nhưng ngay sau đó, Ủy ban Bầu cử Nga tuyên bố nhiều chữ ký có sai sót và không cho phép Nadezhdin tranh cử.

 

Gần đây, khi Nadezhdin công bố ý định tranh cử Duma trong cuộc bầu cử từ 18 đến 20/9, chế độ Nga lập tức tuyên bố ông là “điệp viên nước ngoài”.

Sau đó, một phán quyết liên quan đến “chủ nghĩa cực đoan” đã phá vỡ kế hoạch tiến hành một chiến dịch phản chiến của ông.

Không lâu sau, Nadezhdin chạy sang Pháp.

Đầu tháng 8, ông đăng một video quay trước tháp Eiffel.

Khoảng lặng sau vụ ám sát Navalny

 

Đồng thời, Yabloko lại được phép tham gia cuộc bầu cử Duma, khiến nhiều người bất ngờ.

Khẩu hiệu của đảng:

“Vì hòa bình và tự do!”

đã thu hút số lượng ngày càng tăng những người Nga mệt mỏi vì chiến tranh.

Nhưng rồi chế độ lại thay đổi quyết định và loại danh sách liên bang của Yabloko khỏi cuộc bầu cử, với lý do có những vi phạm được cho là tồn tại.

Một nửa trong số 450 ghế Duma được phân bổ thông qua danh sách này. 225 ghế còn lại dành cho các ứng cử viên tranh cử trực tiếp tại từng khu vực bầu cử.

Yabloko vẫn còn 126 ứng cử viên.

Cho đến gần đây con số này là 127, nhưng một tòa án đã loại đại diện của Yabloko khỏi một khu vực bầu cử ở vùng ngoại ô Moscow.

Những ứng cử viên khác cũng có thể tiếp tục bị loại.

Tuy nhiên, tại khu vực bầu cử số 79 ở Belgorod, Ilya Kostyukov vẫn có thể, muốn và được phép tiếp tục tranh cử.

 

Theo Kostyukov, việc ra tranh cử là một “quyết định gần như bị ép buộc”.

Anh nói mình vốn không định tranh cử nhưng đảng đã “đề nghị” anh.

Cho đến tháng 3, người thanh niên này vẫn làm thêm cuối tuần tại một tiệm pizza.

Một buổi sáng, sau khi bị một người say rượu chửi mắng, anh nghỉ việc và từ đó dành toàn bộ thời gian cho công việc bảo vệ quyền lợi pháp lý.

Nhờ hoạt động của mình, anh đã trở thành người khá nổi tiếng trong thành phố.

Nhưng lý do quan trọng nhất khiến Yabloko chọn Kostyukov có lẽ là vì anh rất can đảm.

Ngay từ năm 2022, anh đã thành lập một “Ủy ban chống chiến tranh”, không hoạt động ẩn danh mà công khai tên tuổi.

Khi đó anh giải thích:

“Để mọi người có thể tin tưởng chúng tôi.”

 

Tuy nhiên, Kostyukov không giống một người liều lĩnh.

Anh lựa chọn từng lời nói rất cẩn thận, tạo cảm giác thân thiện, nhạy cảm và luôn suy tính đến mọi khả năng, kể cả những điều tồi tệ nhất.

Thực tế, anh từng tạm thời rút khỏi chính trường sau khi Alexei Navalny, đối thủ chính trị quan trọng nhất của Putin trong nước, chết bất ngờ trong trại giam vào tháng 2/2024.

Theo bài viết, ngày nay người ta cho rằng Navalny đã bị sát hại.

 

Khi nhắc đến Navalny, người từng truyền cảm hứng chính trị cho mình, Kostyukov tỏ ra xúc động.

Anh xem những tranh chấp giữa “nhà lãnh đạo đối lập không thể tranh cãi” Navalny và Yabloko, đặc biệt là Grigory Yavlinsky, chủ yếu là chuyện ở Moscow:

“Điều đó hầu như không liên quan đến chúng tôi ở Belgorod. Chúng tôi có quan điểm riêng.”

Cho đến cuối cùng, vẫn tồn tại hy vọng đưa Navalny ra khỏi trại giam.

Kostyukov nói:

“Ông ấy là niềm hy vọng cho tương lai. Với cái chết của ông ấy, niềm hy vọng đó cũng chết theo.”

Nhưng bây giờ, anh nói, “ngọn lửa được thắp lên trong tôi từ năm 2021 lại bùng cháy trở lại.”

Khi biết danh sách liên bang của Yabloko bị loại, anh cảm thấy “thờ ơ và đau buồn”.

Tuy nhiên, ban vận động tại Belgorod nhanh chóng quyết định tiếp tục.

Trước đây Kostyukov từng tự gọi mình là “người bên lề” và vào tháng 11/2022 từng nói:

“Tôi muốn tin rằng đa số người dân ở đây im lặng hoặc bị ép buộc. Nhưng thực tế khắc nghiệt là những người ủng hộ chiến tranh đang chiếm đa số.”

“Tất nhiên, những rủi ro đối với tôi là vô cùng lớn”

 

Ngày nay, Kostyukov lại tự coi mình là “người lãnh đạo của đa số muốn chấm dứt chiến tranh.”

Anh nói:

“Tôi là tiếng nói của họ, là cơ hội để họ thể hiện quan điểm.”

Theo Kostyukov, số người phản đối chiến tranh tại Belgorod hiện nay có thể lên tới “khoảng 90%”.

Về đảng cầm quyền, anh tuyên bố:

“Nếu cuộc bầu cử này thực sự tự do và công bằng, chúng tôi sẽ đứng ở vị trí số một và đá Nước Nga Thống nhất xuống địa ngục.”

Tuy vậy, anh tin rằng kết quả cuộc bầu cử Duma đã được “những người ở cấp trên” định sẵn.

Dù vậy, trong khoảng thời gian ít ỏi còn lại, ứng cử viên Yabloko vẫn muốn cho càng nhiều người Belgorod càng tốt thấy rằng bằng việc bỏ phiếu cho anh với tư cách ứng cử viên trực tiếp, họ có thể nói “Không” với việc tiếp tục chiến tranh.

 

Liệu chế độ có cho phép anh làm như vậy?

Kostyukov trả lời:

“Tất nhiên, những rủi ro đối với tôi là vô cùng lớn.”

Anh cho biết bất cứ lúc nào mình cũng có thể bị loại khỏi cuộc bầu cử với một lý do nào đó, bị phạt tiền giống như Nadezhdin.

Hoặc thậm chí bị bỏ tù.

Anh nói:

“Ví dụ, họ chỉ cần nhét ma túy vào túi tôi.”

Một số chính trị gia khác của Yabloko đã bị bắt.

Phó chủ tịch đảng Lev Schlossberg ở Pskov, miền Tây Bắc nước Nga, vừa bị kết án 11 năm 1 tháng tù trong một vụ án liên quan đến cáo buộc “làm mất uy tín quân đội Nga” và phát tán “tin giả”.

Chi nhánh khu vực của Yabloko cũng bị loại khỏi cuộc bầu cử nghị viện tỉnh Pskov.

Một phó chủ tịch khác của Yabloko, Maxim Kruglov ở Moscow, đã bị kết án 7 năm tù từ cuối tháng 6.

 

Ilya Kostyukov dự đoán sẽ phải đối mặt với “áp lực khổng lồ”, trong đó có những người được gọi là “kẻ khiêu khích” xuất hiện tại các sự kiện nhằm làm mất uy tín Yabloko và cá nhân anh.

Các luật sư và những người Belgorod giàu kinh nghiệm chính trị đã cảnh báo anh:

“Tất cả các nguồn lực sẽ được huy động để ngăn cản anh tiến hành chiến dịch này.”

Nhưng Kostyukov tuyên bố:

“Tôi sẽ không dừng lại chừng nào tôi còn thở.”

 

Trong một lần đứng trước tượng đài với tấm áp-phích tự vẽ, anh kể rằng trong khoảng hai giờ có khoảng 50 người đi ngang qua gật đầu, mỉm cười hoặc bắt tay anh.

Chỉ có một người công khai thể hiện thái độ tiêu cực.

Tuy nhiên, cảnh sát bao vây anh và bắt giữ người trợ giúp.

Kostyukov đã đưa điện thoại của mình cho người trợ giúp để chụp ảnh.

Ứng cử viên phải giải thích tại đồn cảnh sát rằng chiếc điện thoại thuộc về mình. Sau đó người trợ lý mới được thả.

“Những trò sách nhiễu thông thường, cho đến nay là như vậy.”

Đứng trước vực thẳm

 

Kostyukov nhìn tương lai với sự bi quan.

Giống như những thành phố Ukraine bên kia biên giới đang bị Nga tấn công, mùa đông vừa qua tại Belgorod cũng rất khắc nghiệt.

Các cuộc tấn công của Ukraine nhiều lần làm gián đoạn điện và nước nóng.

Kostyukov cho rằng:

“Mùa đông tới sẽ tồi tệ hơn rất nhiều.”

Anh cảnh báo rằng sau đợt huy động đầu tiên vào mùa thu năm 2022, một đợt động viên mới có thể sẽ diễn ra.

Nhà hoạt động bảo vệ quyền lợi pháp lý cho biết ngay từ bây giờ ngày càng khó bảo vệ những người thực hiện nghĩa vụ quân sự khỏi việc bị đưa đến các đơn vị và doanh trại, nơi họ bị gây áp lực phải ký hợp đồng trở thành quân nhân chuyên nghiệp, rồi bị đưa sang Ukraine.

Anh nói với mọi người:

“Các bạn phải rời khỏi đất nước.”

“Tôi hiểu điều đó rất khó, nhưng đây là vấn đề về mạng sống và sự an toàn của các bạn.

Các bạn sống ở Belgorod. Mùa đông các bạn sẽ không có điện và hệ thống sưởi. Ngoài ra, cơ quan tuyển quân sẽ truy tìm các bạn để kéo các bạn vào cuộc chiến.”

 

Năm 2022, bản thân Kostyukov luôn lo sợ mình sẽ bị gọi nhập ngũ.

Hiện nay, anh tin rằng quân đội có thể đã quên anh, hoặc không muốn tuyển anh vì vai trò công khai của anh.

Ngoài ra, tư cách ứng cử viên hiện đang giúp anh tạm thời được bảo vệ khỏi việc nhập ngũ.

Nhưng điều này có thể nhanh chóng thay đổi.

Kostyukov tin rằng chậm nhất là sau cuộc bầu cử, giới cầm quyền sẽ muốn “thanh toán” với anh.

Vì vậy, anh đang cân nhắc việc rời khỏi đất nước.

Tuy nhiên, hiện tại những lời động viên và cảm ơn mà anh nhận được vẫn tiếp thêm sức mạnh cho anh.

Không chỉ qua những tin nhắn cá nhân mà cả ngoài đường phố.

Điều đó khiến anh xúc động và có thêm động lực để tiếp tục.

Kostyukov kết luận:

“Ít nhất thì chúng ta cũng đã làm được điều gì đó trước khi hoàn toàn rơi xuống vực thẳm.”

Russische Frontstadt: Ein Kandidat gegen Putins Krieg