Bài viết của Lukas Richter

Theo cựu vô địch cờ vua thế giới và nhà phê bình Điện Kremlin Garry Kasparov, cuộc chiến của Nga chống Ukraine hiện không còn đơn thuần là một yếu tố chi phối chính sách đối ngoại của Vladimir Putin. Kasparov cho rằng Tổng thống Nga đã điều chỉnh toàn bộ hệ thống cai trị của mình theo hướng phục vụ chiến tranh, đến mức về mặt chính trị, ông gần như không còn khả năng chấm dứt cuộc chiến.

Trong nhiều năm qua, tại Nga đã hình thành một nhóm lợi ích quyền lực được hưởng lợi cả về kinh tế lẫn chính trị từ việc chiến tranh tiếp tục. Đồng thời, một phần đáng kể nền kinh tế Nga đã được chuyển đổi sang phục vụ sản xuất quân sự, Kasparov nói trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông lưu vong Forum Free Russia.

Kasparov: Cái giá chính trị của việc kết thúc chiến tranh quá cao

Theo Kasparov, sự phát triển này đã làm thay đổi cán cân quyền lực bên trong giới lãnh đạo Nga.

Trước đây, Putin phải đứng ra cân bằng giữa nhiều nhóm lợi ích khác nhau. Nhưng hiện nay, những mâu thuẫn trong bộ máy quyền lực Nga không còn chỉ mang tính chiến thuật.

Chẳng hạn, việc tiếp tục quân sự hóa nền kinh tế có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của các nhóm tài phiệt có ảnh hưởng. Trong khi đó, một số lực lượng khác lại có quyền lực và nguồn thu gắn trực tiếp với việc chiến tranh tiếp tục.

Kasparov cho rằng Putin dường như đã lựa chọn đứng về phía nhóm thứ hai trong cuộc đấu tranh lợi ích này.

“Cái giá chính trị của việc chấm dứt chiến tranh là không thể chấp nhận được đối với ông ta.”

Theo Kasparov, người đứng đầu Điện Kremlin hiện đã hoàn toàn sống trong một thế giới chính trị được định hình bởi chiến tranh.

Điều gì sẽ xảy ra sau chiến tranh?

Kasparov đặc biệt chú ý đến một phát biểu của Putin mà ông gọi là một “sự lỡ lời theo kiểu Freud”.

Trong một cuộc gặp với các binh sĩ thủy quân lục chiến, Putin kể về những người ủng hộ đã hỏi ông:

“Khi ‘chiến dịch quân sự đặc biệt’ kết thúc – chúng ta sẽ làm gì?”

Theo Kasparov, câu hỏi này phản ánh sự phụ thuộc sâu sắc của hệ thống Putin vào chiến tranh.

Ông gọi phát biểu của Putin là một dạng “lỡ lời theo kiểu Freud”, bởi theo cách diễn giải của Kasparov, từ “chúng ta” mà Putin sử dụng có thể bao gồm chính ông và những người trong nhóm quyền lực thân cận.

Nói cách khác, “logic của chiến tranh” đã trở thành nguyên tắc chi phối mô hình cai trị của Putin.

Những “phanh hãm” cuối cùng đã biến mất?

Kasparov cũng cho rằng những lực lượng có khả năng tạo ra đối trọng trong bộ máy quyền lực Nga hiện đã bị loại bỏ hoặc bị đẩy ra bên lề.

Những phe nhóm có thể từng làm chậm lại tiến trình chiến tranh, dù chỉ trong một thời gian ngắn, hiện không còn đủ khả năng để ngăn chặn xu hướng này.

Kasparov tóm tắt tình hình bằng một câu:

“Thế là hết. Chiến tranh cho đến cùng.”

Theo ông, những “má phanh cuối cùng” của hệ thống đã hoàn toàn bị mài mòn.

Kasparov hiện không kỳ vọng sẽ xuất hiện sự phản kháng công khai đối với đường lối này trong thời gian trước mắt.

Garry Kasparov – từ vô địch cờ vua thế giới đến nhà hoạt động chính trị

Garry Kasparov là cựu vô địch cờ vua thế giới và là một trong những người chỉ trích Vladimir Putin nổi tiếng nhất.

Sau khi giã từ cờ vua chuyên nghiệp năm 2005, ông chuyển sang hoạt động chính trị và tham gia phản đối giới lãnh đạo Điện Kremlin.

Lo ngại bị đàn áp chính trị, Kasparov sống lưu vong từ năm 2013.

Năm 2024, cơ quan quản lý tài chính Nga cũng đưa cựu vô địch thế giới này vào danh sách chính thức những người bị Nga liệt vào diện “khủng bố và cực đoan”.

Tóm lại

Lập luận chính của Kasparov là: chiến tranh đã trở thành một phần cấu trúc quyền lực của chế độ Putin, chứ không còn chỉ là một chiến dịch quân sự hay công cụ đối ngoại.

Khi nền kinh tế, các nhóm lợi ích và một bộ phận giới tinh hoa quyền lực ngày càng phụ thuộc vào chiến tranh, việc đột ngột chấm dứt chiến tranh có thể tạo ra những xáo trộn lớn bên trong hệ thống.

Tuy nhiên, đây là nhận định và phân tích của Garry Kasparov, một nhân vật đối lập nổi tiếng với Điện Kremlin, chứ không phải một kết luận độc lập đã được xác nhận rằng Putin chắc chắn “không còn đường lui”.

„Das war’s. Krieg bis zum Ende“: Kreml-Kritiker sieht für Putin keinen Weg zurück