Tác giả: Hãng thông tấn ASPI

Tên lửa hành trình FP-5 “Flamingo” của Ukraine đã giáng một đòn nghiêm trọng vào Trung tâm tên lửa – vũ trụ “Progress” ở Samara, nơi sản xuất các tên lửa đẩy “Soyuz-2”.

Ảnh vệ tinh xác nhận một nhà xưởng nơi diễn ra công đoạn lắp ráp cuối cùng của tên lửa đã bị phá hủy. Hậu quả của cuộc tấn công có thể lớn hơn nhiều so với việc chỉ làm hư hại một cơ sở, bởi “Soyuz-2” vẫn là phương tiện chủ lực của Nga để đưa các vệ tinh quân sự và vệ tinh lưỡng dụng lên quỹ đạo.

Ukraine đã tấn công một trong những cơ sở quan trọng nhất của ngành công nghiệp tên lửa – vũ trụ Nga. Đó là Trung tâm tên lửa – vũ trụ “Progress” tại Samara, một nhà sản xuất chủ chốt các tên lửa đẩy “Soyuz-2”. Theo dữ liệu được UNIAN dẫn lại từ Defence Express, ảnh vệ tinh đã cho phép xác nhận nhà xưởng nơi thực hiện công đoạn lắp ráp cuối cùng của tên lửa đã bị phá hủy.

Cuộc tấn công xảy ra ngày 15/8. Một đám cháy lớn được ghi nhận trong khu vực nhà máy cùng với những thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng sản xuất cho thấy mức độ tổn thất nghiêm trọng. Phân tích dữ liệu sau đó xác nhận mục tiêu bị đánh trúng không chỉ là một công trình phụ trợ mà trực tiếp là cơ sở sản xuất liên quan đến tên lửa “Soyuz”.

Tổn thất đặc biệt nhạy cảm đối với Nga

Đối với Nga, đây là một tổn thất đặc biệt nhạy cảm do vai trò của “Soyuz-2” trong chương trình không gian nước này.

Theo dữ liệu do các nhà phân tích đưa ra, kể từ năm 2022, Nga đã thực hiện 84 vụ phóng vũ trụ. Trong số đó, 71 vụ sử dụng các tên lửa thuộc dòng “Soyuz-2”. Để so sánh, 9 vụ phóng được thực hiện bằng tên lửa dòng “Angara”, còn 4 vụ sử dụng “Proton”.

Điều quan trọng hơn là một phần đáng kể các vụ phóng này liên quan trực tiếp đến lĩnh vực quân sự Nga. Theo đánh giá của Defence Express, 45 trong số 84 vụ phóng được thực hiện phục vụ Bộ Quốc phòng Nga và các cơ quan an ninh khác.

Các vệ tinh quân sự hoặc lưỡng dụng được đưa lên quỹ đạo, cung cấp cho quân đội Nga nhiều năng lực quan trọng.

Như vậy, việc Trung tâm “Progress” bị đánh trúng không chỉ có khả năng ảnh hưởng đến chương trình không gian dân sự của Nga. Cơ sở này là một phần của hệ thống hạ tầng giúp Moscow duy trì lực lượng vệ tinh quân sự trên quỹ đạo.

“Soyuz-2” phục vụ nhiều hệ thống quân sự

Tên lửa “Soyuz-2” từng được sử dụng để phóng các vệ tinh liên lạc “Meridian” và “Gonets”, các vệ tinh viễn thám và trinh sát “Obzor-R”, “Kondor” và “Bars”, các vệ tinh tình báo điện tử “Lotos”, cũng như các vệ tinh định vị thuộc hệ thống GLONASS.

Tất cả những công nghệ này đều có ý nghĩa đối với năng lực quân sự của Nga.

Một lĩnh vực đặc biệt đáng chú ý là hệ thống “Rassvet”, được Moscow phát triển như một phiên bản tương tự Starlink của riêng mình. Các tên lửa “Soyuz-2” được sử dụng để đưa những vệ tinh của hệ thống này lên quỹ đạo.

Do đó, cuộc tấn công vào cơ sở sản xuất tên lửa đẩy có thể tạo thêm khó khăn cho Nga trong việc triển khai hệ thống này.

Một lĩnh vực quan trọng khác là các vệ tinh có mục đích chiến lược. Các tên lửa “Soyuz-2” từng được sử dụng để phóng các vệ tinh “Tundra”, thuộc hệ thống cảnh báo sớm tên lửa của Nga.

Ngoài ra, những tên lửa này còn được sử dụng để phóng các vệ tinh “thanh tra” “Nivellir”, được thiết kế để hoạt động với các vệ tinh khác, trong đó có khả năng tiêu diệt chúng.

Như vậy, hậu quả của cuộc tấn công có thể tác động đến nhiều lĩnh vực trong chương trình quân sự – vũ trụ của Nga, bao gồm:

• thông tin liên lạc;
• định vị;
• trinh sát;
• cảnh báo tấn công tên lửa;
• phát triển năng lực chống vệ tinh.

Ảnh hưởng đến chương trình đưa người vào vũ trụ

Cuộc tấn công vào “Progress” cũng có ý nghĩa đối với chương trình vũ trụ có người lái của Nga.

“Soyuz-2” là tên lửa đẩy duy nhất của Nga có khả năng thực hiện các vụ phóng tàu vũ trụ chở người lên quỹ đạo. Kể từ năm 2022, Nga đã thực hiện 9 vụ phóng như vậy tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Tuy nhiên, trong lĩnh vực này Moscow không còn giữ được vị thế độc quyền như đầu những năm 2010.

Năm 2020, Mỹ đã khôi phục khả năng tự đưa con người lên quỹ đạo bằng tàu Crew Dragon của SpaceX.

Theo dữ liệu được bài viết dẫn lại, trong năm 2025, các tàu Crew Dragon đã đưa 16 người lên ISS, trong khi tàu Soyuz của Nga đưa 6 người.

Tình hình tương tự cũng xảy ra đối với việc vận chuyển hàng hóa.

Trong năm 2025, các tàu chở hàng “Progress” của Nga đưa khoảng 7,8 tấn hàng hóa lên ISS. Trong khi đó, các tàu vận tải của Mỹ và Nhật Bản gồm Cygnus, HTV-X1 và Dragon cộng lại đã đưa khoảng 20 tấn hàng hóa.

Nga có thể sử dụng “Angara” để thay thế?

Mặc dù vậy, việc mất năng lực sản xuất tại “Progress” vẫn là một vấn đề nghiêm trọng đối với Nga.

Các nhà phân tích cho rằng sau cuộc tấn công của Ukraine, Nga nhiều khả năng chỉ còn chủ yếu những tên lửa “Soyuz-2” đã được đưa đến các sân bay vũ trụ.

Một phương án thay thế cho chương trình vũ trụ Nga là tên lửa “Angara”, được sản xuất tại Omsk ở nhà máy “Polyot”.

Điều này có nghĩa là Moscow có thể cố gắng bù đắp tổn thất của “Progress” bằng lượng tên lửa dự trữ và các loại tên lửa đẩy khác.

Tuy nhiên, việc nhanh chóng thay thế chu trình sản xuất và lắp ráp “Soyuz” sẽ khó khăn hơn nhiều.

Ukraine đánh vào dây chuyền sản xuất thay vì chỉ phá hủy vũ khí có sẵn

Điểm đặc biệt của cuộc tấn công nằm ở chỗ tên lửa Ukraine không đánh vào một mục tiêu quân sự đã hoàn thiện mà đánh vào một mắt xích sản xuất trong chương trình không gian của Nga.

Cách tiếp cận này có khả năng tạo ra ảnh hưởng lâu dài: việc phá hủy một nhà xưởng sản xuất có thể tác động đến các vụ phóng trong tương lai lâu hơn nhiều so với việc chỉ phá hủy một tên lửa đẩy đã hoàn thiện.

Ngoài dây chuyền sản xuất “Soyuz”, phân tích bổ sung còn xác nhận một xưởng sản xuất động cơ cho tên lửa đẩy loại này cũng bị đánh trúng.

Ngoài ra, một xưởng bảo dưỡng thiết bị hàng không của doanh nghiệp “Aviakor – Nhà máy Hàng không” cũng bị ảnh hưởng.

Như vậy, quy mô thiệt hại bao phủ nhiều lĩnh vực công nghệ cùng lúc. Điều này làm gia tăng những tác động tiềm tàng đối với ngành công nghiệp Nga, bởi đây không phải là một mục tiêu đơn lẻ mà là cơ sở hạ tầng sản xuất liên quan đến cả ngành tên lửa – vũ trụ và hàng không.

Tác động đối với năng lực quân sự của Nga

Đối với Ukraine, thành phần quân sự trong chương trình không gian Nga đặc biệt quan trọng.

Các vệ tinh được đưa lên quỹ đạo bằng tên lửa “Soyuz” được quân đội Nga sử dụng cho trinh sát, liên lạc và định vị.

Do đó, nếu khả năng phóng thường xuyên các vệ tinh này của Nga bị suy giảm, điều đó về mặt tiềm năng cũng sẽ ảnh hưởng đến năng lực quân sự của Moscow.

Cuộc tấn công cũng cho thấy năng lực tấn công tầm xa của Ukraine đang vươn tới mức nào.

Tên lửa FP-5 “Flamingo” đã có thể đánh trúng một mục tiêu tại Samara, cách rất xa biên giới Ukraine.

Việc Ukraine có khả năng tấn công các trung tâm công nghiệp nằm sâu trong lãnh thổ Nga buộc Moscow phải tính đến một cấp độ đe dọa mới đối với cơ sở hạ tầng chiến lược của mình.

Đòn đánh có thể tạo ra hậu quả lâu dài

Tóm lại, cuộc tấn công vào Trung tâm tên lửa – vũ trụ “Progress” có thể trở thành một trong những đòn đánh đáng chú ý nhất trong chiến dịch của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng không gian của Nga.

Nhà máy này là một mắt xích quan trọng trong việc sản xuất “Soyuz-2”, trong khi những tên lửa này đảm nhiệm phần lớn các vụ phóng vũ trụ của Nga kể từ khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu.

Đối với Điện Kremlin, điều này có thể tạo ra các vấn đề trong nhiều lĩnh vực cùng lúc — từ vệ tinh quân sự, hệ thống định vị, hệ thống “Rassvet” cho đến các chuyến bay có người lái.

Nga có thể duy trì hoạt động trong bao lâu sau khi mất năng lực sản xuất của “Progress” sẽ phụ thuộc vào lượng tên lửa đã chế tạo sẵn, khả năng của các cơ sở sản xuất khác và tốc độ khôi phục cơ sở hạ tầng bị hư hại.

Trên thực tế, đòn tấn công của Ukraine vào “Progress” đã nhằm vào một trong những mắt xích quan trọng quyết định khả năng Nga tiếp tục phát triển và duy trì hệ thống quân sự – vũ trụ của mình.

Mặc dù Moscow vẫn có phương án thay thế bằng tên lửa “Angara”, nhưng điều đó không bảo đảm rằng Nga có thể nhanh chóng thay thế quy mô sản xuất lớn của dòng “Soyuz-2”.

https://aspi.com.ua/news/politika/zelenskiy-otrimav-noviy-kozir-proti-rf-flamingo-vdarili-po-klyuchovomu-virobnictvu#gsc.tab=0