Bài viết của Juri Rescheto

Một đạo luật mới cho phép nhà nước Nga phong tỏa tài khoản, đóng băng tài sản và từ chối cung cấp các dịch vụ lãnh sự đối với người Nga đang sinh sống ở nước ngoài.

Muốn ngăn chặn mọi lời chỉ trích – Tổng thống Nga Vladimir Putin

Đạo luật này có một cái tên dài và phức tạp: “Về các biện pháp hạn chế tạm thời đối với những người đang ở ngoài Liên bang Nga và trốn tránh việc thi hành bản án.”

Luật sư Evgeny Smirnov, người cũng đang sống lưu vong, nói ngắn gọn hơn trong cuộc phỏng vấn với DW: “Về cơ bản, đây là việc tước bỏ quyền công dân.” Mặc dù những người bị ảnh hưởng vẫn được phép giữ hộ chiếu, họ không còn được phép thực hiện các quyền dân sự của mình.

Một “danh mục hành vi vi phạm” rất rộng

Văn bản được Tổng thống Vladimir Putin ký nhằm vào những công dân Nga đang sống ở nước ngoài nhưng đã bị kết án về tội hình sự hoặc bị xử lý vì hành vi vi phạm hành chính tại Nga.

Đặc biệt, trong số đó có những hành vi mang tính chính trị như cái gọi là “làm mất uy tín quân đội Nga” – tức công khai chỉ trích cuộc chiến tranh xâm lược của Nga nhằm vào Ukraine.

Ngoài ra còn có hành vi không nộp tiền phạt với tư cách “đặc vụ nước ngoài”. Tại Nga, danh sách này hiện đã bao gồm hơn 1.000 cá nhân và tổ chức, phần lớn là những người hoặc tổ chức chỉ trích chính phủ.

Các hành vi khác bao gồm hợp tác với những “tổ chức không được mong muốn” – hiện có gần 400 tổ chức nằm trong diện này – cũng như công khai kêu gọi vi phạm sự toàn vẹn lãnh thổ của Liên bang Nga.

Đối với những người này, một loạt “biện pháp hạn chế tạm thời” sẽ được áp dụng.

Trong đó, họ có thể bị từ chối các dịch vụ của nhà nước tại Nga cũng như các dịch vụ lãnh sự ở nước ngoài. Điều này bao gồm việc cấp hộ chiếu hoặc giấy ủy quyền.

Ngoài ra, họ sẽ bị cấm bán bất động sản và phương tiện, đồng thời tài khoản ngân hàng có thể bị phong tỏa.

Đối với những người Nga đang sống lưu vong, giấy tờ tùy thân này có thể trở nên vô giá trị.

Lời “khen” đầy cay độc dành cho phe đối lập

Trước khi được Tổng thống Putin ký ban hành, đạo luật đã được Duma Quốc gia Nga thông qua nhất trí.

Chủ tịch Duma Vyacheslav Volodin tuyên bố:

“Bất kỳ ai ra nước ngoài và gây tổn hại cho chính đất nước mình thì không phải là phe đối lập, mà là kẻ phản bội. Họ là những tội phạm.”

Ông nói thêm:

“Những kẻ cực đoan này đã làm mọi thứ có thể trong nhiều năm để phá hủy nhà nước của chúng ta, biện minh cho Chủ nghĩa Quốc xã, xúc phạm các binh sĩ và sĩ quan của chúng ta, đồng thời trốn tránh sự trừng phạt tại các quốc gia khác.”

Sau cuộc bỏ phiếu, Volodin còn nhấn mạnh rằng các phe đối lập cũng đã bỏ phiếu ủng hộ đạo luật:

“Đó mới là điều tôi gọi là một phe đối lập có trách nhiệm!”

Phe đối lập không có tiếng nói thực sự tại Duma

Các nhà hoạt động nhân quyền thuộc tổ chức phi chính phủ Nga lưu vong “Pervy Otdel” (Khoa/Bộ phận Thứ nhất) chỉ trích rằng đạo luật mới trên thực tế tước bỏ những quyền công dân cơ bản của những người Nga hoạt động chính trị đang sống ở nước ngoài và đã bị chính quyền quê nhà trừng phạt.

Họ gọi đây là “luật về cái chết dân sự” đối với những người Nga di cư đã bị kết án hoặc bị phạt vắng mặt vì những cáo buộc mang động cơ chính trị.

Việc ai sẽ nằm trong diện bị áp dụng luật do Bộ Tư pháp Nga quyết định – cũng chính là cơ quan lập danh sách những người bị coi là “đặc vụ nước ngoài”.

Luật sư Evgeny Smirnov nhận định:

“Điều này trước hết nhằm vào các nhà báo, nhà hoạt động, chính trị gia và những người bảo vệ nhân quyền – tất cả những người vốn đã bị đàn áp.”

Luật sư Anastasia Burakova thuộc tổ chức phi chính phủ “Kovtscheg”, nơi hỗ trợ những người Nga chạy trốn ra nước ngoài, gọi đây là:

“Một văn bản hết sức đáng sợ, tước bỏ quyền công dân của một số lượng rất lớn người dân và khiến rất nhiều người đang sống ở nước ngoài phải khiếp sợ.”

Mục tiêu của đạo luật là rất rõ ràng: đe dọa và làm im tiếng những người mà chính quyền Nga không thể trực tiếp bắt giữ về mặt thể chất, đặc biệt là những người phản đối cuộc chiến của Nga tại Ukraine.

Một bước mới trong chiến dịch bịt miệng tiếng nói chỉ trích

Đạo luật mới về cái gọi là “những kẻ phản bội” là một phần trong hàng loạt biện pháp mà Nga sử dụng để bịt miệng những tiếng nói chỉ trích, đặc biệt kể từ tháng 2/2022.

Không lâu sau khi chiến tranh tại Ukraine bắt đầu, Duma đã thông qua các đạo luật nhằm trừng phạt những người bị cáo buộc đưa ra “thông tin sai lệch” về quân đội Nga, cũng như những người bị cáo buộc “làm mất uy tín quân đội”.

Mức án có thể lên tới nhiều năm tù.

Đồng thời, việc sử dụng các từ “chiến tranh” hoặc “xâm lược” trên truyền thông cũng bị cấm. Thay vào đó, chính quyền Nga vẫn chính thức gọi cuộc chiến là cái gọi là “chiến dịch quân sự đặc biệt”.

Nhiều tòa soạn báo độc lập đã phải chấm dứt hoạt động hoặc chạy ra nước ngoài sống lưu vong.

Theo các ước tính, hàng trăm nghìn người Nga đã rời khỏi đất nước trong bốn năm qua.

Đạo luật mới, được các nhà phê bình gọi là “luật về cái chết dân sự”, đang nhắm trực tiếp vào những người này.

Tác giả: Juri Rescheto

Russland: Putins Strafe für Kremlkritiker im Exil