Bài viết của Jens Asbjørn Bøgen 

Chiến tranh hiện đại đang thay đổi với tốc độ chóng mặt, khiến việc bảo vệ các phương tiện bọc thép hạng nặng trên chiến trường trở thành một bài toán đầy rủi ro và khó lường.

Các kỹ sư quân sự không ngừng phát triển những hệ thống phòng vệ công nghệ cao nhằm bảo vệ xe tăng và kíp lái trước các mối đe dọa từ trên không. Tuy nhiên, thực tế chiến trường nhiều khi lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác so với những gì được kỳ vọng.

Kỳ vọng lớn nhưng kết quả gây thất vọng

Một đoạn video mới được ghi lại trên chiến trường Ukraine cho thấy hệ thống phòng vệ mới nhất của Nga đã thất bại ngay trong lần thử thách thực chiến đầu tiên, khi một máy bay không người lái (UAV) cỡ nhỏ mang thuốc nổ lao thẳng vào phía sau của một xe tăng chiến đấu chủ lực Nga đã được hiện đại hóa.

Chiếc xe tăng này được trang bị Arena-M – hệ thống phòng vệ chủ động công nghệ cao do Nga phát triển. Hệ thống sử dụng radar chuyên dụng kết hợp với 12 ống phóng đạn đánh chặn, được thiết kế để phát hiện và tiêu diệt các mối đe dọa đang bay tới trước khi chúng chạm mục tiêu.

Tuy nhiên, theo đoạn video được ghi lại tại tiền tuyến, hệ thống này đã không thể ngăn chặn chiếc UAV cảm tử.

Cổng thông tin quân sự Ukraine Militarnyi cho biết vụ việc xảy ra gần làng Maiak, ở miền đông Ukraine. Hình ảnh từ UAV cho thấy chiếc xe tăng gần như đứng yên và hoàn toàn bất lực khi bị UAV lao trúng.

Trước đó, truyền thông nhà nước Nga Izvestia từng đưa tin rằng các xe tăng được trang bị Arena-M đã chính thức được đưa vào chiến đấu từ mùa hè năm nay. Các cuộc thử nghiệm đánh giá năng lực của hệ thống đã hoàn tất trong năm 2024 và các nhà phát triển khi đó tuyên bố Arena-M sẽ mang lại khả năng bảo vệ toàn diện cho kíp lái trên tiền tuyến.

Bị UAV bằng nhựa đánh bại

Sự cố này thực ra không khiến tất cả mọi người tại Nga bất ngờ. Một số chuyên gia quân sự Nga trước đó đã bày tỏ nghi ngờ về hiệu quả của hệ thống.

Cuối năm 2025, chuyên gia quân sự Viktor Murakhovsky từng cảnh báo rằng các UAV tấn công cỡ nhỏ rất khó bị radar truyền thống phát hiện. Nguyên nhân là phần lớn loại UAV giá rẻ này được chế tạo chủ yếu từ vật liệu nhựa, khiến tín hiệu phản xạ radar rất yếu.

Theo trang Defense Blog, ông Murakhovsky giải thích rằng các hệ thống radar tiêu chuẩn vốn được thiết kế để phát hiện máy bay phản lực tốc độ cao hoặc tên lửa cỡ lớn.

Trong khi đó, UAV cỡ nhỏ lại bay thấp, tốc độ chậm và thường xuyên thay đổi hướng bay một cách khó đoán, khiến radar rất khó phát hiện và theo dõi.

Ông thừa nhận:

"Radar hiện nay vẫn chưa đạt đến trình độ có thể phát hiện hiệu quả những mục tiêu như vậy."

Thiết kế mới nhưng công nghệ cũ

Theo bài viết, điểm yếu này phản ánh những khó khăn sâu xa hơn của ngành công nghiệp quốc phòng Nga.

Trong nhiều năm, các nhà máy sản xuất vũ khí Nga phụ thuộc đáng kể vào linh kiện điện tử công nghệ cao từ phương Tây. Sau khi các lệnh trừng phạt quốc tế làm gián đoạn chuỗi cung ứng, các nhà sản xuất Nga buộc phải quay sang sử dụng những linh kiện nội địa cũ hơn và kém hiện đại hơn.

Kết quả là nhiều hệ thống mới không đạt được hiệu quả như kỳ vọng, khiến binh sĩ phải sử dụng các giải pháp mang tính tạm thời để đối phó với các mối đe dọa trên chiến trường.

Bài báo nhận định rằng, mặc dù Arena-M có thiết kế hiện đại và thẩm mỹ hơn nhiều so với những "lồng sắt" tự chế được hàn trên nóc xe tăng Nga trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, nhưng một thiết kế đẹp sẽ không mang nhiều ý nghĩa nếu các UAV giá rẻ vẫn có thể dễ dàng xuyên thủng hệ thống phòng vệ và tấn công mục tiêu.

Russlands neues Anti-Drohnen-System versagt kläglich, wenn es im Kampf getestet wird