Hàng giả, hàng nhái len lỏi vào đời sống

Tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc vẫn là vấn đề đáng quan tâm trên thị trường Nghệ An. Tại các chợ truyền thống, nhất là khu vực nông thôn, miền núi, hàng hóa được bày bán đa dạng về chủng loại, giá cả nhưng thông tin về xuất xứ, chất lượng, bảo hành ở một số mặt hàng chưa rõ ràng. Người mua, đặc biệt là những người ít có điều kiện tiếp cận thông tin, khó phân biệt hàng chính hãng với hàng giả mạo hoặc hàng kém chất lượng.

Đặc biệt, hàng nhái nhãn hiệu còn xuất hiện ở các nhóm hàng thời trang, giày dép, túi xách, đồng hồ và nhiều sản phẩm tiêu dùng khác. Tâm lý chuộng hàng giá rẻ, hình thức bắt mắt, trong khi chưa quan tâm đúng mức đến nguồn gốc và chất lượng, vô tình tạo điều kiện để hàng nhái tồn tại.

Trước đó, ngày 02/6/2026, Đội Quản lý thị trường số 8, Chi cục QLTT Nghệ An phối hợp với Công an xã Tam Đồng kiểm tra cửa hàng quần áo của hộ kinh doanh Phan Đức Sơn, phát hiện và thu giữ 35 chiếc áo phông người lớn giả mạo nhãn hiệu LV (Louis Vuitton) không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đội Quản lý thị trường số 8 đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 19,8 triệu đồng đối với hộ kinh doanh này về hành vi kinh doanh hàng giả mạo nhãn hiệu, đồng thời buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật vi phạm.

Với những sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với cơ thể hoặc liên quan đến sức khỏe như mỹ phẩm, thực phẩm và thực phẩm chức năng, hậu quả có thể không dừng ở thiệt hại về tiền bạc.

Thực hiện Kế hoạch số 560/KH-UBND của UBND tỉnh Nghệ An và chỉ đạo của Chi cục QLTT tỉnh về triển khai đợt cao điểm kiểm tra về vệ sinh an toàn thực phẩm; Tổ công tác số 2 do ông Bùi Văn Chung - Đội trưởng Đội QLTT số 11 làm Tổ trưởng, phối hợp cùng Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an tỉnh Nghệ An và Công an các phường Trường Vinh, Thành Vinh, Vinh Hưng, Vinh Phú đã ra quân triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, kiểm tra, giám sát trong lĩnh vực an toàn thực phẩm trên địa bàn được giao phụ trách.

Các lực lượng đã chủ động phối hợp trong công tác kiểm tra để phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm. Qua rà soát và kiểm tra thực tế, Đội QLTT số 11 đã phát hiện và xử phạt hành chính đối với 08 cơ sở kinh doanh với các hành vi vi phạm chính như: Kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không duy trì bảo đảm vệ sinh tại nơi kinh doanh thực phẩm đã qua chế biến, kho chứa thực phẩm xuất hiện côn trùng gây hại. Tổng số tiền phạt hành chính là 116 triệu đồng. Tổng trị giá hàng hóa vi phạm là 47,5 triệu đồng.

Trên môi trường mạng, nguy cơ càng khó nhận diện. Lực lượng chức năng từng phát hiện, xử lý các trường hợp kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và vi phạm quy định về hoạt động thương mại điện tử. Các đối tượng có thể bán hàng qua mạng xã hội, livestream, sử dụng nhiều tài khoản, quảng cáo không đúng bản chất sản phẩm hoặc không công khai đầy đủ thông tin về cơ sở kinh doanh.

Mới đây, Công an tỉnh Nghệ An cũng đã khởi tố 10 bị can trong đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả quy mô lớn do Bùi Văn Trường (trú tại Hải Phòng) cầm đầu. Lợi dụng danh nghĩa của bố, Trường tự pha trộn tân dược với thảo dược tại nhà để làm giả các loại thuốc đặc trị viêm xoang, dạ dày, tiêu u, rồi dán nhãn quảng cáo gian dối là "công thức gia truyền 100% thảo dược". Nhóm này cấu kết với các KOL và quản trị viên mạng xã hội để xây dựng hệ thống phân phối toàn quốc. Chỉ từ tháng 2 đến tháng 6/2026, đường dây đã lừa đảo hàng nghìn khách hàng, thu lợi bất chính khoảng 5 tỷ đồng. Lực lượng chức năng đã triệt phá thành công, thu giữ 20.000 lọ thuốc, hơn 100 kg nguyên liệu cùng nhiều máy móc sản xuất.

Đặc điểm của giao dịch trực tuyến là người mua thường chỉ nhìn thấy hình ảnh, video và lời giới thiệu do người bán cung cấp. Hàng nhận được có thể khác quảng cáo; thông tin về chất lượng, xuất xứ, công dụng không được kiểm chứng ngay tại thời điểm mua. Khi xảy ra tranh chấp, tài khoản bán hàng có thể bị khóa, đổi tên hoặc ngừng hoạt động; việc liên hệ, xác định người chịu trách nhiệm và đòi lại tiền vì thế không dễ dàng.

Thực tế này cho thấy bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ là xử lý một vài vụ hàng giả, hàng nhái đã bị phát hiện. Vấn đề còn nằm ở khả năng ngăn chặn hàng vi phạm từ khâu lưu thông, kiểm soát thông tin quảng cáo, truy xuất nguồn gốc và tạo điều kiện để người dân phản ánh khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Khi người mua khó tự bảo vệ mình

Theo quy định của pháp luật, người tiêu dùng có quyền được cung cấp thông tin chính xác về hàng hóa, dịch vụ; được bảo đảm an toàn, được khiếu nại, yêu cầu bồi thường khi quyền lợi hợp pháp bị xâm phạm. Tuy nhiên, từ quyền trên văn bản đến khả năng thực hiện trong đời sống vẫn có khoảng cách nhất định.

Trước hết, không phải người mua nào cũng biết cách kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, lưu giữ hóa đơn, chứng từ hoặc nhận diện các dấu hiệu vi phạm. Với giao dịch giá trị nhỏ tại chợ dân sinh, nhiều người chọn cách chấp nhận thiệt hại thay vì quay lại cửa hàng để khiếu nại. Một số người lo ngại mất thời gian, phát sinh tranh cãi hoặc không biết phải gửi phản ánh đến cơ quan nào. Vì vậy, không phải mọi trường hợp bị xâm phạm quyền lợi đều được phản ánh và thống kê đầy đủ.

Ông Bùi Văn Chung - Đội trưởng Đội QLTT số 11, Chi cục QLTT Nghệ An chia sẻ: Đối với mua sắm trực tuyến, việc thu thập chứng cứ càng quan trọng. Nếu người mua không lưu lại nội dung quảng cáo, tin nhắn trao đổi, thông tin đơn hàng, chứng từ thanh toán và hình ảnh sản phẩm nhận được, quá trình xác minh có thể gặp trở ngại.

Một bất cập khác là người tiêu dùng thường ở vị thế yếu hơn khi xảy ra tranh chấp. Người bán nắm thông tin về nguồn hàng, quy trình cung cấp dịch vụ và điều kiện giao dịch; người mua lại phải tự chứng minh những gì đã được quảng cáo, cam kết và những thiệt hại thực tế. Nếu cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh thiếu thuận tiện hoặc người dân không được hướng dẫn rõ ràng, quyền khiếu nại rất dễ dừng lại ở ý định.

Bởi vậy, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng là cần thiết nhưng chưa đủ. Không thể đặt toàn bộ trách nhiệm phòng tránh hàng giả, hàng kém chất lượng lên vai người mua, nhất là với những mặt hàng khó nhận biết bằng mắt thường. Cùng với việc hướng dẫn người dân lựa chọn sản phẩm an toàn, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm; doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin và chất lượng hàng hóa do mình cung cấp.

Cần chuyển từ tuyên truyền sang hỗ trợ thực chất

Tại Nghệ An, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một trong những đầu mối tham gia tư vấn, tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Trong năm 2025, Hội tiếp nhận và xử lý 17 đơn thư, phản ánh, khiếu nại thuộc các lĩnh vực hàng hóa tiêu dùng, viễn thông, điện, nước, giáo dục và y tế; các vụ việc được tư vấn, hòa giải thành công.

Tuy nhiên, con số này phản ánh một phần nhu cầu hỗ trợ của người dân, nhưng chưa đủ để đánh giá toàn diện tình hình xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn. Số vụ việc được tiếp nhận không đồng nghĩa với tổng số vụ việc xảy ra trên thực tế; trong khi đó, hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại còn được phát hiện qua hoạt động kiểm tra, xử lý của các lực lượng chức năng. Điều cần quan tâm là người dân có dễ tiếp cận kênh hỗ trợ hay không, phản ánh được giải quyết đến đâu và những vi phạm được phát hiện có được xử lý triệt để hay không.

Ông Nguyễn Văn Thắng - Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tỉnh Nghệ An cho biết: Để hạn chế hàng giả, hàng nhái và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại, cần sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía: Cơ quan quản lý, chính quyền cơ sở và cả doanh nghiệp. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải tuân thủ tuyệt đối quy định về nguồn gốc, chất lượng, niêm yết giá và hóa đơn. Quảng cáo đúng sự thật, có đầu mối giải quyết khiếu nại rõ ràng và không đùn đẩy trách nhiệm.

Nghệ An quyết liệt kiểm soát thị trường, ngăn hàng giả, hàng kém chất lượng

“

Về phía người tiêu dùng cần thận trọng khi chọn sản phẩm, lưu giữ chứng từ mua hàng và tránh bẫy quảng cáo quá đà hoặc giá rẻ bất thường. Khi phát hiện vi phạm, cần lưu lại chứng cứ và phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền thay vì chỉ chia sẻ lên mạng xã hội.
Việc kết nối hiệu quả các mắt xích này là chìa khóa để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.

Ông Nguyễn Văn Thắng - Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tỉnh Nghệ An