Bài viết của Florian Hassel, Belgrad 

Một vụ bê bối tham nhũng chấn động làm rung chuyển giới lãnh đạo Ukraine

Một người bạn thân của Tổng thống Volodymyr Zelensky, Timur Mindich, đã trốn khỏi Ukraine chỉ vài giờ trước khi các điều tra viên tiến hành khám xét căn hộ của ông. Cơ quan chức năng cho biết đã phát hiện ra một mạng lưới tham nhũng có tổ chức chưa từng có tiền lệ.

Trung tâm vụ án – người bạn thân của Tổng thống

Địa chỉ đường Khrushevsky 9a ở Kyiv là một trong những khu nhà sang trọng nhất thủ đô. Tại đây, Tổng thống Zelensky và phu nhân Olena cũng sở hữu một căn hộ.
Một căn hộ khác, chỉ cách vài tầng, thuộc sở hữu của Timur Mindich, đối tác kinh doanh lâu năm và bạn thân của Zelensky, hiện đã bị bỏ trống từ ngày 10/11 – thời điểm Mindich rời khỏi đất nước ngay trước khi Cục Chống tham nhũng Quốc gia (NABU) và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng (SAPO) ập đến.

Các cơ quan này cũng khám xét nhà của cựu Bộ trưởng Năng lượng – nay là Bộ trưởng Tư pháp Herman Halushchenko và cố vấn thân cận Ihor Myroniuk, người sau đó đã bị bắt giữ.

Chiến dịch “Midas” – mạng lưới tham nhũng hàng trăm triệu đô la

Theo NABU, chiến dịch “Midas” là kết quả của 15 tháng điều tra và 1.000 giờ nghe lén điện thoại. Các điều tra viên cáo buộc rằng Mindich đứng đầu một tổ chức tội phạm có tổ chức, thao túng toàn bộ ngành năng lượng nhà nước, đặc biệt là tập đoàn hạt nhân Energoatom, và nhận hối lộ từ 10–15% giá trị mỗi hợp đồng.
Tổng số tiền tham nhũng ước tính ít nhất 100 triệu USD. Một phần trong số này liên quan đến dự án xây dựng hệ thống bảo vệ máy biến áp trước các cuộc tấn công của Nga. Ngoài ra, nhóm này còn liên quan đến tham nhũng trong lĩnh vực quốc phòng.

Các nhân vật trong vụ án

Trong các đoạn ghi âm do NABU công bố, những người tham gia dùng biệt danh “Roket”, “Tenor”, “Karlson” và “Professor”.
Theo báo Kyiv Independent,

• “Roket” là Ihor Myroniuk,

• “Tenor” là Dmytro Basov, cựu lãnh đạo an ninh của Energoatom,

• “Professor” là Bộ trưởng Halushchenko,

• “Karlson” – thủ lĩnh của tổ chức – chính là Timur Mindich.

NABU cho biết bốn bộ trưởng đương nhiệm hoặc cựu bộ trưởng có thể dính líu. Đây được xem là vụ bê bối tham nhũng lớn nhất trong nhiệm kỳ của Tổng thống Zelensky – và có nguy cơ làm tổn hại uy tín của ông.

Tình bạn cá nhân gây nghi ngờ

Mindich (46 tuổi) từng đồng sở hữu công ty truyền hình Kvartal-95 với Zelensky – nền tảng giúp ông bước vào chính trường. Hai người thân thiết đến mức Zelensky từng dùng xe bọc thép của Mindich trong chiến dịch tranh cử năm 2019.
Vào 29/1/2021, giữa lệnh cấm tụ tập do COVID-19, Mindich vẫn mời Zelensky đến nhà riêng mừng sinh nhật 43 tuổi, với nhiều khách quen trong giới kinh doanh và chính trị – vi phạm lệnh hạn chế tiếp xúc.

Xung đột giữa các cơ quan điều tra

Truyền thông như Ukrainska Pravda và nghị sĩ đối lập Yaroslav Zhelezniak từ lâu đã cảnh báo rằng Mindich ngày càng có ảnh hưởng trong nhiều lĩnh vực kinh tế nhà nước – từ ngân hàng, năng lượng, môi trường, nông nghiệp, cho đến mua sắm quốc phòng (bao gồm cả máy bay không người lái).

Trước đó, NABU đã điều tra Mindich về hành vi chiếm đoạt 48 triệu USD tại một công ty hóa chất nông nghiệp ở Odessa, và cũng liên hệ ông với vụ tham nhũng của cựu Phó Thủ tướng Oleksiy Chernyshov – người đã bị sa thải.

Tháng 7 vừa qua, cơ quan an ninh SBU và Cục điều tra SBI, dưới quyền Tổng thống, đột kích NABU và SAPO mà không có lệnh tòa, bắt giữ nhiều điều tra viên. Ngay sau đó, Zelensky ký luật tước quyền độc lập của hai cơ quan này.
Sau sức ép mạnh mẽ từ các nước phương Tây, đạo luật đã bị thu hồi.

Điều gì đang chờ Zelensky?

Hiện nay, khi NABU và SAPO mở lại điều tra, dư luận đặt câu hỏi: Zelensky sẽ phản ứng thế nào?
Trong bài phát biểu tối hôm qua, ông không nhắc đến vụ bê bối.
Tuy nhiên, các nhà hoạt động chống tham nhũng như Vitaliy Shabunin lo ngại Tổng thống có thể tìm cách vô hiệu hóa công tố viên đặc biệt Oleksandr Klymenko – người phụ trách vụ án – bằng các cáo buộc ngụy tạo, khiến các bằng chứng 1.000 giờ ghi âm có thể bị tiêu hủy.

Nếu điều đó xảy ra, vụ án tham nhũng lớn nhất của thời Zelensky có thể bị chôn vùi vĩnh viễn – và niềm tin của phương Tây vào chính quyền Kyiv sẽ bị tổn hại nghiêm trọng.

Ukraine: Immenser Korruptionsskandal: Gerät Selenskij jetzt ins Zwielicht?